Декабрь

← → Декабрь
Шч Кш Вр Из Кг Кк Рш   1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
2026 и

Тел тӹлзӹ (декабрь) (лат. December, Decembris, лат. decem) — григорианский календарь семӹнь луаткокшы тӹлзӹ. Цезарьын реформыжы гӹц анзыц ӱӓрня тӹлзӹ гӹц тӹнгӓлшӹ тошты римский идӓлыкын лушы тӹлзӹжӹ ылын. Идӓлык тӹнгӓлтӹшӹм шартял тӹлзӹш ваштымыкы, луаткокшы, идӓлыкын остатка тӹлзӹжӹ лин. 31 кечӓн шӹм тӹлзӹ ло гӹц иктӹжӹ ылеш. Мӱлӓндӹн Кечӹвӓлвел полушариштӹжӹ кӓнгӹжӹн, Йыдпелвел полушариштӹжӹ телӹн пӹтӓришӹ тӹлзӹжӹ ылеш. Чехвлӓ тӹдӹм перви «пирӹ тӹлзӹ» (vlčí měsíc) маныныт.

Тагачшы кечӹн (XXI курым) григорианский календарь семӹнь тел тӹлзӹн 20-шы кечӹжӹ якте кечӹ Кӹшкӹм намалшы (Змееносец) шӹдӹрӹштӹ (созвездиштӹ), а 20-шы кечӹ паштек — Пикшӹзӹ (Стрелец) шӹдӹрӹштӹ ылеш (молы данный семӹнь — 18-шӹ кечӹ паштек).

Москва ӓнгӹр тел тӹлзӹн

Айовлӓ

• 1 декабрь — СПИД доно цилӓ сӓндӓлӹкӹштӹшӹ кредӓлмӹ кечӹ; Математикӹн кечӹжӹ.
• 2 декабрь — Российӹн банк пӓшӓзӹн кечӹжӹ.
• 3 декабрь — Инвалидвлӓн международный кечӹ; Пӓлӹдӹмӹ салтакын кечӹжӹ; Юристӹн кечӹжӹ.
• 4 декабрь — Элтӓлӹмӓшӹн кечӹжӹ; Российӹштӹ информатикӹн кечӹжӹ.
• 5 декабрь — Экономический дӓ социальный виӓнгмӓш лӹмеш доброволецвлӓн международный кечӹ.
• 7 декабрь — Гражданский авиацин международный кечӹжӹ.
• 9 декабрь — Коррупци ваштареш кредӓлмӹ международный кечӹ; Туан сӓндӓлӹкӹн геройвлӓн кечӹ; Кӹртни корны транспортым ведомственный (военизированный) оролышывлӓн кечӹ.
• 10 декабрь — Эдемӹн праважын кечӹ; Мары сирӹмӓш кечӹ.
• 11 декабрь — Кырыкын международный кечӹжӹ.
• 12 декабрь — Россий Федерацин Конституци кечӹ.
• 13 декабрь — Тӹнг редакторын международный кечӹжӹ.
• 14 декабрь — Башкир йӹлмӹн кечӹ.
• 15 декабрь — Профессиональный обязанностьым шоктымы годым колышы журналиствлӓм ӓшӹндӓрӹмӹ кечӹ.
• 17 декабрь — Стратеги назначениӓн ракета войскан кечӹжӹ; Российӹн атомный вӹд лӹвӓлнӹ каштшы флотын кечӹ.
• 18 декабрь — ООН-шты араб йӹлмӹн кечӹ; Мигрантвлӓн международный кечӹ; ЗАГС органвлӓштӹшӹ пӓшӓзӹвлӓн кечӹштӹ; Россий Федерацин кӧргӹ йылашты органвлӓн ӹшке безопасность шотышты подразделенивлӓн кечӹ.
• 19 декабрь — Военной контрразведкӹн кечӹжӹ.
• 20 декабрь — Эдемвлӓн икышын ылмышты шотышты международный кечӹ; Россий Федерацин безопасность шотышты органвлӓн пӓшӓзӹн кечӹ.
• 22 декабрь — Энергетикӹн кечӹ.
• 23 декабрь — Россий Федерацин мӹндӹр авиацин кечӹ.
• 25 декабрь — Кечӹм сӓрӓлшӹ Спиридон.
• 26 декабрь — Подаркавлӓн кечӹ.
• 27 декабрь — Ытарышын кечӹжӹ.
• 28 декабрь — Кинон международный кечӹжӹ.
• 29 декабрь — Россий МВД-н кӧргӹ войскавлӓн специальный назначениӓн подразделенивлӓн кечӹ.
• 31 декабрь — У и вадны.

Руш халык пӓлӹвлӓ

• Тел тӹлзӹн лым пичӹ докы чакок вазеш — кӓнгӹж шурны лӓктӹш гӹц пасна лиэш.
• Парамон кечӹн (тел тӹлзӹн 12-шы кечӹжӹ) ирок годшен игечӹ яжо гӹнь, тел тӹлзӹ аяран лиэш. Поран ӹштеш гӹнь, техень игечӹ Святой Николайын айожы якте лиэш (тел тӹлзӹн 19-шӹ кечӹжӹ).
• Спиридон кечӹн (тел тӹлзӹн 24 — 25 кечӹвлӓ) аяр лӓктӹн дӓ «мадын» гӹнь, У и дӓ Шартялеш яжо игечӹм вычымыла.
• Агтей кечӹн (тел тӹлзӹн 29-шӹ кечӹжӹ) покшым вазеш — У и дӓ Шартялеш келгӹ лым вазеш. Ти кечӹн пу пыдештмӹ ӱштӹ лиэш гӹнь, ӱштӹ Крешенья якте шалга.
• Имни кӹцкӹмӓштӹ вазеш — лымеш.
• Кӱкшикӓвлӓ вӹлнӹ шукы лым улы — кӓнгӹжӹм изимӧр тотлы лиэш.

Примечани

Литература

• Лушникова А. В. Календари северной Евразии и Сибири как источник для реконструкции древней картины мира. // Вопросы языкознания. № 5, 2005.

Ссылкывлӓ

• Декабрь // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
• Календарь // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. Статья Витковского В. В.