Туан сӓндӓлӹкӹн геройвлӓн кечӹ
Б.Н. Ельцин лӹмӓн библиотекӹн материалвлӓ
| Туан сӓндӓлӹкӹн геройвлӓн кечӹ | |
|---|---|
 Туан сӓндӓлӹкӹн геройвлӓн кечӹ анзыц айоштышы мероприятиштӹ РФ-н Президентшӹ Владимир Путин выступая (2022) | |
| Тип | Ӓштӹмӹ кечӹ |
| Ӹштӓлтӹн | 2007 ин 22 №-ӓн Федерал закон доно |
| Пӓлемдӓт |
 Россий |
| Кечӹ | 9 декабрь |
| Пӓлемдӹмӓш | и йӹде, 9 декабрь |
| Кӹлдӓлтӹн | Св. Георги орденӹм ӹштӹмӹ доно |
 Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа | |
Туан сӓндӓлӹкӹн геройвлӓн кечӹ — ӓштӹмӹ кечӹ, и йӹде Российӹштӹ 9 декабрьын пӓлемдӓлтеш. Айом 2007 ин 28 февральын лыкмы (22 №-ӓн) Федерал закон доно ӹштӹмӹ, Россий Федерацин Президентшӹ доно пингӹдемдӹмӹ[1].
Ти кечӹн Совет Союзын Геройвлӓм, Россий Федерацин Геройвлӓм, Святой Георги орден дӓ Славан орденӹн кавалервлӓм мактат[2].
Ти кечӹн 2007 ин Москвашты Совет Союзын Геройвлӓн, Россий Федерацин геройвлӓн дӓ орден Славын кавалервлӓн Российӹштӹ пӹтӓриш музей пачмы ылын[3][4].
Истори
Ӓштӹмӹ кечӹ Российский империн 1796 и гӹц 1917 и якте пӓлемдӹмӹ айожы — Георгиевский кавалервлӓн кечӹ — доно кынештӓрӹмӹ ылын[5].
Российский импери
1796 ин 9 декабрьын (26 ноябрьын тошты стиль семӹнь) российӹштӹшӹ императрица Екатерина II сек кӱкшӹ воинский наградым — Святой Великомученик дӓ Победоносец Георги лӹмеш Императорский Военный орденӹм учреждӓен. Ти событий лӹмеш Российский империштӹ Святой Георги орденӹн кавалервлӓн айо кечӹ лӓктӹн[2].
Орденӹм кредӓлмӓштӹ лӱддӹмӓшӹм анжыктышы воинвлӓлӓн кычыктенӹт. Награда 4 степенян айыртемӓн ылын — нӹнӹ логӹц пӹтӓришӹжӹ сек кӱкшӹ. Российский империштӹ Святой Георги орденӹн кавалержӹ 10 тӹжем эдем нӓрӹ лин, нӹнӹ логӹц 25 эдем (Александр Суворов, Григорий Потемкин дӓ молывлӓӓт) сек кӱкшӹ степенянӹм нӓлӹнӹт[6].
Святой Георги орденӹн тӹрӹс кавалервлӓжӹ нӹл эдем: Михаил Кутузов, Михаил Богданович Барклай де Толли, Иван Паскевич-Эриванский, Иван Дибич-Забалканский линӹт. 1849 ин Кремлевский дворецӹн Кого залвлӓ логӹц иктӹштӹ орденӹн кавалервлӓн лӹмвлӓштӹм курымеш ӓшӹндӓрӹмӓшеш кодаш манын сирӹмӹ[7].
1917 иӓш Октябрь революци паштек ти айом пӓлемдӓш цӓрӹмӹ. 1919 и якте Российский империн наградной системӹм дӓ тенгеок Святой Георгин орденжӹм карангдымы[8].
СССР
1934 ин апрельӹн СССР ЦИК Совет Союз Герой званим утверждӓен. А Совет Союзын Геройлан ситӓртӹш айыртемӹм — «Шӧртньӹ Шӹдӹр» медальым 1939 ин СССР-ын Советӹн Верховный Совет Президиумынӹн Указшы семӹнь учреждӓйӹмӹ[9].
СССР-ын кӱкшӹ наградым «Челюскин» экипажым и гӹц нӓлшӹ 7 летчик: Анатолий Ляпидевский, Василий Молоков, Николай Каманин, Маврикий Слепнёв, Михаил Водопьянов, Иван Доронин нӓлӹнӹт. Цилӓжӹ 1946 и якте боевой действивлӓштӹ подвигӹм ӹштӹмӹ дӓ кого заслуга гишӓн 12 777 эдем (намысландарышы поступок гишӓн звани гӹц пасна кодшы 72 эдем гӹц пасна) ти кӱкшӹ наградым нӓлӹнӹт[10][11].
1943 ин СССР-шты у военный орденӹм — Славан орденӹм учреждӓенӹт, тӹдӹн тӹрӹс кавалервлӓжӹ (3 степень) СССР-н Геройвлӓжӹ семӹнь шотлалтыныт. Тӹдӹн статут дон цӹрежӹ (икманяр айртем гӹц пасна) Святой Георгин орден статян ӹштӹмӹ ылыныт[6]. Тенге гӹнят СССР-шты Святой Георгин кавалервлӓжӹн кечӹ статян ӓштӹмӹ кечӹ ылде[8].
Россий Федераци
СССР пӹтӹмӹ паштек, Россий Федерацин Герой звани дӓ айыртемӓлтшӹ пӓлӹ статян «Шӧртньӹ Шӹдӹр» медальым Россий Федерацин 1992 иӓш 20 марташ 2553-1 N-ӓн Законжы доно пингӹдемдӹмӹ. 2000 ин Российӹн наградной системӹштӹ Святой Георгин орденжӹм угӹц пыртымы[12].
Россий Федерациштӹ 2008 ин пӹтӓриш георгиевский кавалер генерал-полковник Сергей Макаров лин[13]. «Шӧртньӹ Шӹдӹр» медальым дӓ Российӹн герой лӹмӹм космонавт Сергей Крикалев (РФ президентӹн 1992 иӓш 11 апрельӹштӹшӹ указ) нӓлӹн[13]. 2022 иӓш декабрьыштышы данныйвлӓ семӹнь 1992 и гӹц Россий Герой званим 1200 утла эдем намалеш)[8].
Туан сӓндӓлӹкӹн геройвлӓн кечӹм Россий Федерацин 2007 ин 28 февральын лыкмы (22-ФЗ №-ӓн) Федеральный закон доно пингӹдемдӹмӹ ылын[1]. 2007 ин 25 январьын РФ-н Государственный думын Председательжӹ дӓ «Единый Россий» партин Кӱкшӹ советшӹн Председательжӹ Борис Грызлов айон значенижӹ гишӓн журналиствлӓлӓн интервьюшты ынгылдарен:
Шая дореволюционный Российӹштӹ 9 декабрьын пӓлемдӓлтшӹ Георгиевский кавалервлӓн кечӹм пӧртӹлтӹмӹ гишӓн кеӓ. Ти датыок Туан сӓндӓлӹкӹн геройвлӓн кечӹм пӓлемдӓш кодеш, нӹнӹ ӹшке айоштым аяш сылен нӓлӹнӹт[13].
2007 ин 21 февральын Федерацин Совет депутатвлӓн шанымаштым яжоэш шотлен, а 2007 ин 28 февральын Россий Федерацин Президентшӹ Владимир Путин пингӹдемден[1].
Традицивлӓ
Ти кечӹн РФ-н Вооруженный силашты Совет Союзын Геройвлӓ, Россий Федерацин Геройвлӓ, Святой Георги орденӹн дӓ орден Славын кавалервлӓ лӹмеш айоштышы построенивлӓ дӓ мероприятивлӓ эртӓрӓлтӹт[2]. Цилӓ российӹштӹшӹ халашты Отечествым ытарышывлӓ лӹмеш обелиск дон мемориалвлӓ докы венок дон пеледӹшвлӓм пиштӹмӹ церемоним эртӓрӓт[5].
Туан сӓндӓлӹкӹн геройвлӓн кечӹн Кремльын Георгиевский залышты айоштышы приемвлӓ эртӓт. Ӱжмӹ хынавлӓ лошты Совет Союзын Геройвлӓ, Россий Федерацин Геройвлӓ, Святой Георгин дӓ орден Славын кавалервлӓ, РФ-н правительствын членвлӓжӹ, Совет Федерацин дӓ Государственный думын членвлӓжӹ, тенгеок культурын, наукын дӓ искусствын деятельвлӓжӹ ылыт. Айо сакой общественный организацивлӓ дӓ культура учрежденивлӓн палшыкышты доно эртӓрӓлтеш[3][7][13].
2020 иӓш данныйвлӓ семӹнь Российӹштӹ «Российская ассоциация героев» лӹмӓн общероссийский общественный организаци дӓ тенгеок СССР-н Геройвлӓн, Россий Федерацин Геройвлӓн икманяр варӹштӹшӹ организаци пӓшӓм видӓ. Нӹнӹ Москвашты, Московский областьышты, Санкт-Петербургышты, Ленинградский областьышты дӓ молы вӓреӓт ылыт[5].
Российын тыменьмӹ вӓрвлӓштӹ ти кечӹн патриотизм шотышты уроквлӓм эртӓрӓт. Тыменьшӹвлӓ анзылны ветеранвлӓ, военныйвлӓ, историквлӓ выступаят. Кыды-тидӹ школ дон вузвлӓ музейвлӓшкӹ патриотический экскурсим организуят[7].
Примечани
- ↑ 1 2 3 Федеральный закон Российской Федерации от 28 февраля 2007 г. N 22-ФЗ О внесении изменения в статью 11 Федерального закона «О днях воинской славы и памятных датах России» . Российская газета. Тергӹмӹ кечӹ: 6 декабрьын 2023.
- ↑ 1 2 3 9 декабря в нашей стране отмечается памятная дата — День Героев Отечества. Российское историческое общество (9 декабрьын 2022). Тергӹмӹ кечӹ: 6 декабрьын 2023.
- ↑ 1 2 Людмила Петрова. Какой сегодня праздник. 9 декабря - День героев Отечества. Российская газета (9 декабрьын 2021). Тергӹмӹ кечӹ: 6 декабрьын 2023.
- ↑ Анна Никольская. В России открылся первый в стране Музей Героев. Российская газета (8 декабрьын 2017). Тергӹмӹ кечӹ: 6 декабрьын 2023.
- ↑ 1 2 3 День Героев Отечества. Досье. ТАСС (9 декабрьын 2016). Тергӹмӹ кечӹ: 6 декабрьын 2023.
- ↑ 1 2 День героев Отечества. Президентская библиотека имени Б. Н. Ельцина (9 декабрьын 2007). Тергӹмӹ кечӹ: 6 декабрьын 2023.
- ↑ 1 2 3 День Героев Отечества – 2022: история и традиции праздника. Известия (8 декабрьын 2022). Тергӹмӹ кечӹ: 6 декабрьын 2023.
- ↑ 1 2 3 День героев Отечества в России. РИА новости (9 декабрьын 2022). Тергӹмӹ кечӹ: 6 декабрьын 2023.
- ↑ День Героев Отечества. История.РФ (8 декабрьын 2020). Тергӹмӹ кечӹ: 6 декабрьын 2023.
- ↑ Александр Емельяненков. Сколько героев насчитали в СССР через год после Победы. Российская газета (3 июльын 2020). Тергӹмӹ кечӹ: 6 декабрьын 2023.
- ↑ Статистика по Героям СССР. Международный патриотический проект "Герои страны". Тергӹмӹ кечӹ: 6 декабрьын 2023.
- ↑ Закон РФ от 20 марта 1992 г. N 2553-I "Об установлении звания Героя Российской Федерации и учреждении знака особого отличия - медали "Золотая Звезда". Garant.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 6 декабрьын 2023.
- ↑ 1 2 3 4 Фидель Агумава. 9 декабря в стране отмечается День Героев Отечества. Парламентская газета (9 декабрьын 2018). Тергӹмӹ кечӹ: 6 декабрьын 2023.
Ссылкывлӓ
- Федеральный закон Российской Федерации от 28 февраля 2007 г. N 22-ФЗ О внесении изменения в статью 1 Федерального закона «О днях воинской славы и памятных датах России»
- Пояснительная записка к законопроекту О внесении изменения в статью 1 Федерального закона о Днях памятной славы «О днях воинской славы и памятных датах России»
- Стенограмма обсуждения законопроекта
Статуты военного ордена святого великомученика и победоносца Георгия.: Учрежденного её величеством всемилостивейшею государынею императрицею и самодержицею всероссийскою Екатериною Алексеевною. 1769 года ноября 26 дня. — [Санкт-Петербург: Тип. Гос. Воен. коллегии, 1769]. -[15] с.