Россий Федерацин безопасность шотышты органвлӓн пӓшӓзӹн кечӹ

Ирӹкӓн энциклопеди Википеди гӹц материал
Россий Федерацин безопасность шотышты органвлӓн пӓшӓзӹн кечӹ
Знак «ВЧК-ОГПУ органвлӓлӓн 10 и» пӓлӹк (1927 год)
Знак «ВЧК-ОГПУ органвлӓлӓн 10 и»
пӓлӹк (1927 год)
Тип профессиональный айо
Вес семӹнь Чекистӹн кечӹжӹ
Ӹштӓлтӹн Россий Федерацин Президентӹн указшы доно
Пӓлемдӓт Россий Федераци
Кечӹ 1995 и 20 декабрь
Пӓлемдӹмӓш 20 декабрь
Кӹлдӓлтӹн РСФСР-н СНК сагашы ВЧК
Логотип РУВИКИ.Медиа Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа

Россий Федерацин безопасность шотышты органвлӓн пӓшӓзӹн кечӹ — обществын дӓ кугижӓншӹн безопасность верц отвечӓйӹшӹ ФСБ, ФСО, СВР, Российӹн ГУСП дӓ молы российӹштӹшӹ спецслужбывлӓн пӓшӓзӹвлӓн профессиональный айошты[1] .

Кугижӓншӹ безопасность шотышты органвлӓн пӓшӓштӹ кугижӓншӹ строй, Российӹн дӓ тӹдӹн гражданвлӓн вӹлнӹшӹ дӓ кӧргӹштӹшӹ безопасность ваштареш тӹрлӹ преступленим цӓрен шагалташ виктӓрӓлтӹн[2].

Советский Союзышты ти айо Чекистӹн кечӹ семӹнь когон пӓлӹмӹ ылын[3]. Российӹштӹ (1995 и гӹц) и йӹде 20 декабрьын пӓлемдӓлтеш[4].

Айон историжӹ

Россий Федерацин безопасность шотышты органвлӓн пӓшӓзӹн кечӹ Россий Федерацин Президентӹн Борис Ельцинӹн 1280 №-ӓн (1995 ишӹ 20 декабрьыштышы) указшы семӹнь пингӹдемдӹмӹ ылын[5]. Тидӹн якте шукы и госбезопасность шотышты советский органвлӓ ти профессиональный айом (официальный агыл лӹмжӹ — Чекистӹн кечӹ) 20 декабрьын пӓлемденӹт[6].

СССР министрвлӓн Совет сага КГБ-ын председательжӹ Владимир Семичастный (1-шӹ шалахай велнӹ) Рудольф Абельын (2-шы шалахай велнӹ) совет разведчиквлӓжӹм дӓ Конон Молодыйым (2-шы вургымла велнӹ) вӓшлиеш. Москва, 1964-шӹ и сентябрь

20 декабрьым такеш агыл дата статян айырымы. 1917 ин 20 декабрьын РСФСР-н Халык комиссарвлӓн совет РСФСР-н СНК сагашы контреволюций дӓ саботаж доно кредӓлмӹ шотышты Всероссийский чрезвычайный комиссим (ВЧК) ӹштӹмӹ гишӓн Декретӹм лыктын[7]. ВЧК-ам ӹштӓш Владимир Ленин шанен лыктын, а пӹтӓришӹ председательжӹ — Феликс Дзержинский лин[8].

Гражданский вырсы пӹтӹмӹкӹ, 1922 ин 6 февральын Всероссийский тӹнг пӓшӓм шоктышы комитет (ВЦИК) ВЧК-м пӹтӓрӹмӹ гишӓн дӓ РСФСР-н Кӧргӹ йыла шотышты Халык комиссариат сага Кугижӓншӹ политический управленим (ГПУ) ӹштӹмӹ гишӓн постановленим пыртен[8].

1934-1941 ивлӓн кугижӓншӹ безопасность шотышты органвлӓ СССР-н Кӧргӹ йыла шотышты Халык комиссариатын (НКВД) составышты ылыныт. Варарак НКВД гӹц СССР-н Кугижӓншӹ безопасность шотышты наркомат (НКГБ) лӓктӹн, 1946 ин СССР Кугижаншӹ безопасность министерствеш (МГБ) вашталтымы ылын[4].

1954 ин СССР-ын Кугижаншӹ безопасность шотышты комитет (КГБ) пачмы ылын[9]. Тӹдӹ СССР-н шӓлӓнӹмӹ паштек ӹшке пӓшӓжӹм ӹштӓш цӓрнен. 1992 ин РФ-н президент Борис Ельцин Российӹн безопасность шотышты министерствым ӹштӹмӹ гишӓн указеш кидӹм пиштен. Ик иштӹ тӹдӹ Контразведкӹн федеральный служба (ФСК) лин. 1995 ин апрель гӹц президентӹн «Россий Федерацин Безопасность шотышты федеральный службын органвлӓ гишӓн» указшы негӹцеш ФСК гӹц ФСБ лин[4].

Кӹзӹтшӹ кечӹн безопасность шотышты органвлӓш ФСБ, СВР, ГУСП, ФСО[2] дӓ молы структурывлӓ пырат. Российӹн Безопасность шотышты федеральный служба дӓ молы ведомствывлӓ цилӓ сӓндӓлӹк гӹц 109 велӹн 200 гӹц шукырак силовой структурывлӓ доно (госбезопасность шотышты органвлӓ, спецслужбывлӓ дӓ правам перегӹшӹ органвлӓ) официальный кӹлӹм кычат[4][3].

Пӓлемдӹмӓшӹн традицивлӓ

Безопасность шотышты органвлӓштӹ пӓшӓм ӹштӹшӹвлӓн кечӹн профессиональный айожы кугижӓншӹ кӱкшӹцӹштӹ пӓлемдӓлтеш. Сӓндӓлӹкӹштӹ айо мероприятивлӓ, концертвлӓ дӓ сакой церемонивлӓ эртӓрӓлтӹт. Айыртемӓлтшӹ пӓшӓзӹвлӓлӓн: медальвлӓм, орденвлӓм, онгеш пингӹдемдӹмӹ пӓлӹвлӓм, почётный грамотывлӓм дӓ тау шамакан сирмӓшвлӓм кычыктат[10].

Айон тӹнг атрибутшы Российӹн президентӹн мактымы шаяжы дӓ Кремлевский дворецӹштӹшӹ концерт ылеш[11]. Мероприятиш действующий салтак дон офицервлӓм веле агыл, а заслуженный ветеранвлӓмӓт ӱжӹт[7].

Россий Федерацин безопасность шотышты органвлӓштӹ пӓшӓм ӹштӹшӹвлӓн кечӹ лӹмеш концертвлӓ Москвашты веле агыл, но сӓндӓлӹкӹн вес халавлӓштӓт эртӓт[12].

Тенгеок анжал

Примечани

  1. ↑ Видеообращение Президента РФ по случаю Дня работника органов безопасности. Kremlin.ru (20 декабрьын 2022). Тергӹмӹ кечӹ: 19 декабрьын 2023.
  2. ↑ 1 2 Система органов безопасности обязана стать действенным государственным инструментом, способным обуздать экстремизм и терроризм. Федеральная служба безопасности Российской Федерации (19 декабрьын 2004). Тергӹмӹ кечӹ: 19 декабрьын 2023.
  3. ↑ 1 2 Арсений Замостьянов. Щит и меч: почему День работника органов безопасности отмечается 20 декабря Как появились отечественные спецслужбы. Известия (20 декабрьын 2022). Тергӹмӹ кечӹ: 19 декабрьын 2023.
  4. ↑ 1 2 3 4 День работника органов безопасности РФ. Досье. ТАСС (20 декабрьын 2016). Тергӹмӹ кечӹ: 19 декабрьын 2023.
  5. ↑ Указ Президента Российской Федерации Б. Ельцина от 20 декабря 1995 года № 1280 «Об установлении Дня работника органов безопасности Российской Федерации». Федеральная служба безопасности Российской Федерации (20 декабрьын 1995). Тергӹмӹ кечӹ: 19 декабрьын 2023.
  6. ↑ Дмитрий Гончарук. День работника органов безопасности отмечается в 25-й раз. Парламентская газета (20 декабрьын 0220). Тергӹмӹ кечӹ: 19 декабрьын 2023.
  7. ↑ 1 2 День работника органов безопасности. Парламентская газета (20 декабрьын 2018). Тергӹмӹ кечӹ: 19 декабрьын 2023.
  8. ↑ 1 2 День работника органов безопасности России. РИА Новости (20 декабрьын 2021). Тергӹмӹ кечӹ: 19 декабрьын 2023.
  9. ↑ История создания органов госбезопасности. Федеральная служба безопасности Российской Федерации. Тергӹмӹ кечӹ: 19 декабрьын 2023.
  10. ↑ День ФСБ: история, дата и традиции праздника. РЕН ТВ (19 декабрьын 2022). Тергӹмӹ кечӹ: 19 декабрьын 2023.
  11. ↑ Торжественный вечер, посвящённый Дню работника органов безопасности. Kremlin.ru (15 декабрьын 2015). Тергӹмӹ кечӹ: 19 декабрьын 2023.
  12. ↑ Мария Панина. Когда день ФСБ в 2023 году и как поздравить сотрудников? Бердск-Онлайн (11 декабрьын 2023). Тергӹмӹ кечӹ: 19 декабрьын 2023.

Ссылкывлӓ

«https://mrj.ruwiki.ru/w/index.php?title=Россий_Федерацин_безопасность_шотышты_органвлӓн_пӓшӓзӹн_кечӹ&oldid=312429» гӹц нӓлмӹ