Юристӹн кечӹжӹ
| Юристӹн кечӹжӹ | |
|---|---|
 Фемидан статуйжы — правосудин дӓ юриспруденцин символжы | |
| Тип | Профессиональный айо |
| Официально | Юристӹн кечӹжӹ |
| Вес семӹнь | Юстици пӓшӓзӹн кечӹжӹ |
| Тенгеок | Правоведӹн кечӹжӹ |
| Кын | Юриствлӓн профессиональный айошты, профессиональный пӓшӓштӹн сферӹм анжыде |
| Ӹштӓлтӹн | 2008 |
| Ӹштӹшӹ | Россий Федерацин Президентшӹ Владимир Путин |
| Пӓлемдӓт | Россий, Белорусси, Казахстан, Киргизи, Молдави, Азербайджан, Туркменистан дӓ молы сӓндӓлӹквлӓ |
| Кечӹ | 3 декабрь (Россий); декабрьын икшӹ рушӓрняжӹ (Белорусси); 30 сентябрь (Казахстан); июньын пӹтӓртӹш рушӓрняжӹ (Киргизи); 19 октябрь (Молдави); 22 ноябрь (Азербайджан); 18 июнь (Туркменистан) |
| Пӓлемдӹмӓш | Юридический вузвлӓштӹ конференцим, семинарым дӓ йӹргешкӹ стӧлӹм эртӓрӹмӓш; «Идӓлыкын Юристшӹ» премим кычыктымаш; Всероссийский юридический диктантым эртӓрӹмӓш; организацивлӓштӹ корпоративный мероприятивлӓ |
| Овуца | Юрист — адвокат, судья, прокурор, нотариус, следователь дӓ юрисконсультвлӓм кымылангдымаш; «Идӓлыкын Юристшӹ» Российӹн сек кӱшӹл юридический премижӹм икманяр номинациштӹ пумаш; образовательный мероприятиивлӓм йӓмдӹлен эртӓрӹмӓш |
| Кӹлдӓлтӹн | 1864 ин лыкмы судебный реформа; Император Александр II; российӹштӹшӹ правам дӓ юриспруденцим виӓнгдӹмӓш |
Юристӹн кечӹжӹ (руш. День юриста) — юриствлӓн профессиональный айошты, профессиональный пӓшӓштӹн сферӹм анжыде. Российӹштӹ дӓ Советский Союз гӹц варашы икманяр вес сӓндӓлӹквлӓштӹ ӹшке национальный юрист кечӹвлӓ ылыт, нӹнӹ сакой кечӹн пӓлемдӓлтӹт. Тилец пасна ти професси доно пӓшӓлӹшӹвлӓ лӹмеш международный айовлӓ ылыт.
Айон историжӹ Российӹштӹ
Российӹштӹ Юристӹн кечӹжӹ 3 декабрьын пäлемдäлтеш. Айом Россий Федерацин Президентӹн 2008 ишӹ 4 февральыштышы 130-шы №-äн «Юристӹн кечӹжӹм пäлемдӹмӹ гишäн» Указшы доно пингӹдемдӹмӹ[1]. Тидӹ якте Российӹштӹ юриствлäн ик цымыр айо лиде. Пасна категориӓн юриствлäн веле айо лин[2].
Ик верси семӹнь, 20 ноябрьын тошты стиль доно (3 декабрьын у стиль доно) 1864 ин Российӹштӹ икманяр судебный устав дӓ молы законодательный актвлӓм, кыдывлӓ судебный реформын негӹцшӹ линӹт, пыртымы, дӓ тенгеок ти кечӹм российӹштӹшӹ юриствлӓ ӹшке профессиональный айо семӹнь 1917 и якте шотленӹтӓт, седӹндон 3 декабрьым айо кечӹ семӹнь айырымы[3][4]. 1864 ин лыкмы судебный уставыш «Судебный установленим ӹштӹмӓш», «Уголовный судопроизводствын Уставшы», «Гражданский судопроизводствын Уставшы» дӓ «Мировой судьявлӓн пумы наказанивлӓ гишӓн Устав» пыренӹт[5].
Российӹштӹ празднуйымы традици
2009 и гӹц Юрист кечӹн «Идäлыкын юристшӹ» Российӹн кӱшӹл юридический премижӹ пуалтеш. Премин пӹтӓришӹ лауреатшы Сергей Алексеев лин, Рф Конституцин дӓ Гражданский кодексӹм йӓмдӹлӹшӹвлӓ логӹц иктӹжӹ[2][6]. Преми икманяр номинациштӹ пуалтеш, тенгеок «Юридический наукыш вкладым пиштӹмӹ гишӓн», «Правам перегӹмӹ шотышты пӓшӓ гишӓн», «Права шотышты пӓлӹмӓшӹм шӓрӹкӓлӹмӹ гишӓн», «Законодательствым виӓнгдӹмӓш» дӓ «Юридический образовани дон воспитани»[3]. Ти кечӹн сӓндӓлӹкнӓ мычкы права шотышты специалиствлӓ лӹмеш сакой мероприяти эртӓ. Юридический вузвлӓштӹ конференци, семинар дӹ йӹргешкӹ стӧлӹм йӓмдӹлӓт. Юриспруденци докы кымылан школьниквлӓлӓн и йӹде Всероссийский правовой (юридический) диктант эртӓрӓлтеш[3].
Юристӹн кечӹжӹ СНГ-ыш пырышы сӓндӓлӹквлӓштӹ
Белорусси — Юристӹн кечӹжӹ, Беларусь Республикӹн Президентӹн 1998 ишӹ 26 мартыштышы 157-шӹ №-äн «Беларусь Республикӹштӹ кугижäншӹ айо, айо кечӹ дä äштӹмӹ кечӹвлä гишäн» Указшы доно келшӹшӹн, и йӹде декабрьын пӹтäриш рушäрнян пäлемдäлтеш[7].
Казахстан — Юстици пӓшӓзӹн кечӹжӹ 30 сентябрьын пäлемдäлтеш. Ти кечӹм 2012 ин ӹштӹмӹ дӓ Казахский крайым виктӓрӹмӹ шотышты Военно-революционный комитетӹн юстици отделжӹм пачмы доно келӹштӓрӹмӹ.[7].
Киргизи — Юристӹн кечӹжӹ 1993 и гӹц июньын пӹтäртӹш рушäрнян пäлемдäлтеш[7].
Молдави — Юристӹн кечӹжӹм 19 октябрьын айят.[7].
Азербайджан — Юстици пӓшӓзӹн кечӹжӹ 2002 и гӹц 22 ноябрьын пӓлемдӓлтеш[7].
Туркменистан — Юстици органвлӓн пӓшӓзӹвлӓн кечӹштӹм 2016 и гӹц 18 июньын эртӓрӓт.
Юристӹн кечӹжӹ вес сӓндӓлӹквлӓштӹ дӓ международный айовлӓ
Юриствлӓн профессиональный айошты тенгеок мир вӹлнӹшӹ вес сӓндӓлӹквлӓштӹ улы. Шамак толшеш, США-шты 1 майын Праван кечӹ (англ. Law Day) пӓлемдӓлтеш, тӹдӹм 1958 ин США-н президентшӹ Дуайт Эйзенхауэр пингӹдемден[8]. Боливиштӹ Юристӹн кечӹжӹм 13 октябрьын эртӓрӓт, Бразилиштӹ — 11 августын, А Мексикӹштӹ — 12 июльын[7].
Европышты 25 октябрьын Гражданский правосудин Европыштышы кечӹжӹ пӓлемдӓлтеш (англ. European Day of Civil Justice), тенгеок Европыштышы юрист кечӹ семӹнь пӓлӹмӹ. Ти айом Европейский Совет дон Европейский Союз 2004 ин гражданвлӓ докы правосудим лишемдӓш дӓ ӹшке правашты гишӓн пӓлдӓрӓш манын ӹштен[9][10].
Примечани
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 4 февраля 2008 г. N 130 г. Москва «Об установлении Дня юриста» // Российская газета. — 2008. — 6 февраля.
- ↑ 1 2 День юриста в России в 2025 году: дата, история и традиции праздника // Лента.ру. — 2025. — 16 апреля.
- ↑ 1 2 3 3 декабря — День юриста в России: история, традиции, поздравления // Известия. — 2025. — 2 декабря.
- ↑ День юриста в России: история праздника // РИА Новости. — 2025. — 3 декабря.
- ↑ В России введена новая судебная система // Президентская библиотека имени Б. Н. Ельцина.
- ↑ Премия «Юрист года» // Ассоциация юристов России.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 День юриста в мире // ilex.by. — 2020. — 2 декабря.
- ↑ History of Law Day // American Bar Association.
- ↑ 25 October — European Day of Justice // Council of Europe.
- ↑ Европейский день юристов 25 октября подчеркивает важность саморегулирования // abogacia.es. — 2024. — 25 октября.