1 январь

← → Январь
Шч Кш Вр Из Кг Кк Рш       1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
2026 и

Шартял тӹлзӹн 1-шӹ кечӹжӹ (1 январь) — григорианский календарь семӹнь ин 1-шӹ кечӹжӹ. Идӓлык пӹтӹмӹ якте 364 (кужемдӹмӹ ивлӓн — 365) кечӹ кодеш.

Йошкар-Олашты ☀️ Кечӹ 8 цӓш 20 минутын лӓктеш, 15 цӓш 16 минутын шӹнзеш. Кечӹн кужыцшы 🕒 6 цӓш 55 минут.
🌔 Кушшы тӹлзӹ (12.08 тӹлзӹ кечӹ).

Айовлӓ дӓ ӓшӹндӓрӹмӹ кечӹвлӓ

Тенгеок анжы: Категори:1 январьын айовлӓ

•  — У и (руш. Новый год).
•  — Цилӓ сӓндӓлӹк лоштышы тырын кечӹжӹ (руш. Всемирный день мира).
•  — Общественный достоянин кечӹжӹ (руш. День общественного достояния).
• Куба — Ытаралтмы кечӹ (руш. День освобождения).
• Камерун — Ирӹкӓн лимӹ кечӹ (руш. День независимости).
• Словаки — Словаки республикӹм ӹштӹмӹ кечӹ (руш. День возникновения Словацкой республики).
• Чехи — Ирӹкӓн Чехи кугижӓншӹм пӧртӹлтӹмӹ кечӹ (руш. День восстановления независимого чешского государства).

Лӹм кечӹ

• Православный лӹмвлӓ: Аглаида, Арис, Вонифатий, Григорий, Илья, Олтуфий, Полиевкт, Пров, Сусанна, Тимофей, Трифон, Фессалоника.
• Католический лӹмвлӓ: Агриппин, Алмахий, Бонфилий Мональд, Викентий-Мария Страмби, Вильгельм, Гуголин Евфросиния, Здислава, Иосиф Мария Томази, Клар, Конкордий, Кронан, Куан, Магн, Мартина, Мидвин, Мохуа, Одилон, Телемах, Устим, Фульгентий, Эвгенд, Эльван.

Лиӓлтмӓшвлӓ

Тенгеок анжы: Категори:1 январьын лиӓлтмӓшвлӓ

• 1874 — Российӹштӹ цымыр воинский повинность лыкмы гишӓн Манифестӹм дӓ воинский повинностьын Уставшым лыкмы.
• 1932 — Молотов лӹмӓн Угарман автомобиль заводым пачмы (варарак Горький автомобиль завод – «ГАЗ»).
• 1947 — У И айо СССР-ӹштӹ пӹтӓришӹ гӓнӓ кӓнӹм кечӹ семӹнь пӓлемдӓлтӹн.
• 1961 — СССР-ӹштӹ окса реформым ӹштӹмӹ (тӓнгӓн лу пачаш деноминацижӹ).
• 1968 — 1-шӹ каналыщты пӹтӓришӹ гӓнӓ эфирӹш «Веремӓ» программа лӓктӹн.
• 1998 — Российӹштӹ деноминацим эотӓрӹмӹ, кычылтмашкы угӹц копекӹм пыртымы.
• 2007 — Эвенски дӓ Таймыр автономный округвлӓ Красноярск крайыш пыренӹт.

Шачыныт

Тенгеок анжы: Категори:1 январьын шачшывлӓ

• 1883 — Валериан Михайлович Васильев, совет мары учёный-шӹмлӹзӹ, фольклорист, этнограф, краевед, просветитель, педагог, общественный пӓшӓзӹ. Мары лингвистика, этнографи, фольклористика, музыковедени наукывлӓлӓн негӹцӹм пиштӹшӹ, пӹтӓришӹ мары писательвлӓ логӹц иктӹжӹ.
• 1939 — Авенир Арсентьевич Апатеев, кырык мары сирӹзӹ, тымдышы, поэт, краевед.
• 1940 — Анатолий Иванович Васюков, биологи наукывлӓн кандидат.
• 1947 — Галина Трофимовна Окунева-Ластовка — советский дӓ российӹштӹшӹ опера мырызы (меццо-сопрано), тымдышы, Россий Федерацин заслуженный артисткӹжӹ (1998), Тадар АССР-ын халык артисткӹжӹ (1987), Мары Эл Республикӹн халык артисткӹжӹ (1994), мырызывлӓн Кӱшӹл международный лигӹштӹн членжӹ (Нью-Йорк).
• 1949 — Валентин Николаевич Васильев, мары йӹлмӹзӹ, тымдышы, филологи наукывлӓн кандидат (1984), доцент (1992), Мары Эл Республикӹн заслуженный образовани пӓшӓзӹжӹ (2004).
• 1951 — Виталий Никифорович Шкалин — мары советский дӓ российӹштӹшӹ журналист, сирӹзӹ, Мары Эл Республикӹн заслуженный журналистшӹ (1993), Россий Сирӹзӹвлӓ ушемӹн членжӹ (2006).
• 1954 — Ананий Герасимович Иванов, российӹштӹшӹ шӹмлӹзы-историк, тымдышы, истори наукывлӓн доктор, Мары кугижӓншӹ университетӹн профессоржы, Мары Эл Республикӹн кугижаншӹ премижӹн лауреатшы (2001), Мары Эл Республикӹн наукын заслуженный пӓшӓзӹжӹ (1997), Россий Федерацин кӱкшӹ профессиональный образованин почётный пӓшӓзӹжӹ (2000), Россий Федерацин кӱкшӹ школын заслуженный пӓшӓзӹжӹ (2004).
• 1954 — Кульбаева Наталия Ивановна — мары йӹлмӹзӹ, учёный, тымдышы, театровед, филологи наукывлӓн кандидат (1997), Россий Федераци Театр пӓшӓзӹвлӓ ушемӹн членжӹ (2007).
• 1959 — Валентина Михайдаровна Изилянова — мары сирӹзӹ, поэт, сӓрӹшӹ, СССР Сирӹзӹвлӓ ушемӹн членжӹ (1988), Мары Эл Республикӹн Олык Ипай лӹмеш сӓмӹрӹквлӓн кугижӓншӹ премин лауреатшы
• 1960 — Валерий Никандрович Аликов, мары поэт, критик, сӓрӹшӹ, журналист, общественный деятель.
• 1960 — Лайд Шемйэр (Владимир Никифорович Козлов), мары сирӹзӹ, поэт, журналист, общественный деятель.

Коленӹт

Тенгеок анжы: Категори:1 январьын колышывлӓ

• 1937 — Фёдор Егорович Егоров, мары советский просвещени пӓшӓзӹ, музей пӓшӓм виктӓрӹшӹ, учёный-историк, краевед, литератор, журналист, тымдышы. Мары художественный литературылан негӹцӹм пиштӹшӹвлӓ логӹц иктӹжӹ. Мары областной мезейӹн пӹтӓришӹ вуйлатышыжы (1921—1924) (кӹзӹт Мары Эл Республикӹштӹшӹ Т. Евсеев лӹмӓн халык музей).
• 2009 — Пётр Алексеевич Соколов, советский дӓ российӹштӹшӹ наука пӓшӓзӹ, шӹргӹм ланзылышы учёный, сельскохозяйственный наукывлӓн доктор, профессор. Мары кугижӓншӹ университетӹн ректоржы (1982―1985). Мары ССР-ын наукын дӓ техникӹн заслуженный пӓшӓзӹжӹ (1991), Россий Федерацин наукын заслуженный пӓшӓзӹжӹ (1999), Российӹн естественный наукывлӓн академин корреспондент-членжӹ.

Халык пӓлӹ

• Ӧлицӓш лӓкмӹкӹ сек анзыц пӱэргӹм ужат гӹнь, идӓлык мычкы цӓшӓн лиӓт.

Примечани