30 январь

← → Январь
Шч Кш Вр Из Кг Кк Рш       1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
2026 и

Шартял тӹлзӹн 30-шы кечӹжӹ (30 январь) — григорианский календарь семӹнь ин 30-шы кечӹжӹ. Идӓлык пӹтӹмӹ якте 335 (кужемдӹмӹ ивлӓн — 336) кечӹ кодеш.

Йошкар-Олашты ☀️ Кечӹ 7 цӓш 37 минутын лӓктеш, 15 цӓш 59 минутын шӹнзеш. Кечӹн кужыцшы 🕒 8 цӓш 22 минут.
🌔 Кушшы тӹлзӹ (11.55 тӹлзӹ кечӹ).

Айовлӓ дӓ ӓшӹндӓрӹмӹ кечӹвлӓ

Тенгеок анжы: Категори:30 январьын айовлӓ

•  Россий — Ӱшты Кугуза дон Лым ӹдӹрӹн кечӹштӹ (руш. День Деда Мороза и Снегурочки).
•  Россий — Цанг юкын кечӹжӹ (руш. День колокольного звона).
•  Инди — Ирӹкӹш лӓкмӹ верц кредӓлшӹвлӓм ӓшӹндӓрӹмӹ кечӹ (руш. День памяти борцов за независимость).

Лӹм кечӹ

• Православный лӹмвлӓ: Антоний, Антонина, Ахила, Виктор, Георгий, Иван, Мартирий, Павел, Феодосий.
• Католический лӹмвлӓ: Адельгунда, Батильда, Вио, Гиацинта, Мартина, Савина.

Лиӓлтмӓшвлӓ

Тенгеок анжы: Категори:30 январьын лиӓлтмӓшвлӓ

• 1790 — Англиштӹ мирӹштӹ пӹтӓришӹ гӓнӓ тангыжышты ытарышы шлюпкым тергӹмӹ.
• 1801 — Грузим (Картли-Кахетим) Российӹш ушымы гишӓн Павел I-ын манифестшӹ.
• 1868 — Российӹштӹ Чарльз Дарвинӹн естественный айырымаш гишӓн книгӓжӹм пецӓтлен лыкмы.
• 1924 — «Мосфильм» киностуди пачылтын.
• 1930 — советский метеоролог Павел Александрович Молчанов атмосферӹм шӹмлӓш ӹштӹмӹ мирӹштӹ пӹтӓришӹ радиозондым колтымы.
• 1935 — американский сейсмолог Чарльз Рихтер мӱлӓндӹ цӹтӹрнӓлтмӹ магнитудым висӓш пасна шкалам шанен лыктын. Кӹзӹт тӹдӹ Рихтерӹн шкалажы семӹнь пӓлӹмӹ.
• 1969 — Лондонышты Сэвиль-Роушты Apple Corps студин пӧрт левӓшӹжӹ вӹлнӹ «The Beatles» группын остатка импровизируйымы концертшӹ.
• 1972 — Йыдпелвел Ирландиштӹшӹ Дерри халашты Богсайд районышты Вӹрӓн рушӓрня. Тӹ кечӹн Великобританин Парашют полкшын 1-шӹ батальонжын салтаквлӓжӹ Йыдпелвел Ирландин гражданский праважым перегӹшӹ Ассоциацин маршышкыжы толшы вӓрӹштӹшӹ халыкын тыр демонстрацижӹм лӱэн пуштыныт.
• 1995 — К-10 Россий телеканалын (Космос-10) пӓшӓм ӹштӓш тӹнгӓлмӹжӹ.
• 2000 — румын-австралиштӹшӹ «Аурул» компанин заводыштыжы Дунайыш 100 тӹжем утла кубометр нелӹ металл лӓктӹн. Тӹнӓм 100 тонн утла колышы колым кычен лыкмы, а катастрофым «кокшы Чернобыль» манын лӹмденӹт.
• 2020 — шулыкым пергӹшӹ Всемирный организаци COVID-19 (nCoV) ӹлӹж кемӹм общественный шулыкым перегӹмӹ шотышты международный значениӓн чрезвычайный ситуациэш увертӓрен.

Шачыныт

Тенгеок анжы: Категори:30 январьын шачшывлӓ

• 1923 — Анатолий Васильевич Фомин, художник-сатирик, журналист, Мары АССР-ын заслуженный искусство пӓшӓзӹжӹ. 1941-1945 ивлӓшӹ Кого Ӓтямӱлӓндӹ вырсын участникшӹ.
• 1937 — Василий Александрович Александров, парти дӓ администраци пӓшӓзӹ. Моркы районын Кортасенер солаэш шачын. Кок и Звенигово районыштышы комитетӹн вуйлатен, 6 и полиграфи дӓ книгӓм лыкмы шотышты кугижӓншӹ комитетӹм вуйлатышыжы лин. Пыт пӓшӹлӹмӹжӹ гишӓн «Знак Почёта» орден доно пӓлемдӓлтӹн.
• 1945 — Мария Байрамовна Матукова, советский дӓ российский музеевед, краевед, административный вуйлатышы. Мары Эл Республикӹштӹшӹ Т. Евсеев лӹмӓн халык музейӹн директоржы (1990–2006). Мары Эл Республикӹн культурын заслуженный пӓшӓзӹжӹ (1995). Мары Эл Республикӹн кугижӓншӹ премижӹн лауреатшы (2001). 2019 ин Мары Эл Республикӹн Культура, печать дӓ национальность пӓшӓ шотышты министерствыжын Мары Эллӓн 100 и теммӹ дӓ общественный дӓ политический пӓшӓзӹ, Мары облисполкомын пӹтӓришӹ председательжӹ И. П. Петровым ӓшӹндӓрӹмӹ лӹмеш «Халыклан служымаш» ӓшӹндӓрӹмӹ медальжы доно награждыйымы ылын.
• 1950 — Нина Евсафьевна Смирнова, пӓшӓзӹ. Кырык мары кымдемӹштӹ шачын. 30 и утла «Горномарийская» цӹвӹ фабрикӹштӹ цаца. 1974-1979 ивлӓн Советский Союзын кӱшӹл погынымашыжын депутатшы лин. «Пӓшӓ слава» III степенян орденӹн кавалержӹ.
• 1962 — Фёдор Евгеньевич Бикбатыров, мары агроном, учёный, сельскохозяйственный наукывлӓн кандидат (2007). «Эрвел Марий» МОО МНКА-м вуйлатен.
• 1984 — Мырызы Эчан (Александр Геннадьевич Кожевников), мары кино дӓ театр артист, радиовидӹшӹ, мырызы. Мары Эл Республикӹн заслуженный артистшӹ (2023), Мары Эл Республикӹн Олык Ипай лӹмеш сӓмӹрӹквлӓн кугижӓншӹ премин лауреатшы (2006).

Коленӹт

Тенгеок анжы: Категори:30 январьын колышывлӓ

• 1958 — Андрей Евдокимович Кошкин, Пӓшӓзӹ-хресӓнь Якшар Армин изирӓк сержантшы, Кого Ӓтямӱлӓндӹ вырсын салтакшы, Совет Союзын Геройжы (1944).
• 1981 — Яков Кириллович Калинин, советский архитектор, СССР Архитекторвлӓ Ушемӹн членжӹ. «Марийскгражданпроект» проект институтын тӹнг инженержӹ, директоржы (1966—1981). Мары АССР-ын заслуженный чангышыжы. (1967). Мары Элӹн тӹнг халажын — Йошкар-Олан — архитектурный сӹнжӹм XX курымын кокшы пелӹштӹжӹ пӓлемдӹшӹ специалист. Кого Ӓтямӱлӓндӹ вырсын участникшӹ.
• 2000 — Чатлама Элексей (Алексей Тимофеевич Январёв), мары сирӹзӹ, поэт. 1941–1945 ивлӓшӹ Кого Ӓтямӱлӓндӹ вырсын участникшӹ.
• 2000 — Александр Борисович Андреев, мары советский кугижӓншӹ дӓ парти пӓшӓзӹ, Мары АССР-ын просвещени министржӹ (1970―1982). Кого Ӓтямӱлӓндӹ вырсын дӓ советско-японский вырсын участник. ВКП(б)-ын членжӹ.
• 2010 — Василий Иванович Ижболдин, мары сирӹзӹ, тымдышы, журналист.

Халык пӓлӹ

• Кечӹ мычкы шалгышы ливӹ игечӹ ирӹ толшы шошым гишӓн шижтӓрӓ.

Примечани