Иванов, Ананий Герасимович

РУВИКИ-штӹ техень фамили доно вес эдемвлӓ гишӓн статьявлӓ ылыт Иванов.

Ананий Герасимович Иванов
Шачмы кечӹ	1 январь 1954(1954-01-01) (72 и)
Шачмы вӓр	Важынӓнгӹр, Виловат вел солавлӓ, Кырык мары кымдем
Образовани	И. Н. Ульянов лӹмӓн Суасламары кугижӓншӹ университет[d] Москваштышы кугижӓншӹ университет[d]
Учёный степень	истори наукывлӓн доктор[d]
Учёный звани	профессор[d]
Награда дон премивлӓ	Мары Эл Республикӹн наукын заслуженный пӓшӓзӹжӹ Мары Эл Республикӹн кугижӓншӹ премижӹ[d] «Мары Эллан палшымы верц» орденӹн медаль[d]

Ананий Герасимович Иванов (шач. 1 январь 1954, Важынӓнгӹр, Виловат вел солавлӓ) — российӹштӹшӹ шӹмлӹзы-историк, тымдышы, истори наукывлӓн доктор, Мары кугижӓншӹ университетӹн профессоржы, Мары Эл Республикӹн кугижаншӹ премижӹн лауреатшы (2001), Мары Эл Республикӹн наукын заслуженный пӓшӓзӹжӹ (1997), Россий Федерацин кӱкшӹ профессиональный образованин почётный пӓшӓзӹжӹ (2000), Россий Федерацин кӱкшӹ школын заслуженный пӓшӓзӹжӹ (2004).

Ӹлӹмӓш корныжы

1954-шӹ ин январьын Мары АССР-ын Кырык мары районыштышы Важынӓнгӹр солашты шачын. Шукы тетяӓн колхозниквлӓн семня гӹц.

Тыменьмӹ корны

1976-шы ин И. Н. Ульянов лӹмӓн Суасламары кугижӓншӹ университетӹн историко-филологический факультетӹм «Истори» специальность доно тымень пӹтӓрен. М. В. Ломоносов лӹмӓн Москваштышы кугижӓншӹ университетӹн очный аспирантурыштыжы тыменьӹн (1979—1982), научный вуйлатышыжы — истори наукывлӓн доктор, профессор М. Т. Белявский.

1982-шы ин М. В. Ломоносов лӹмӓн Москваштышы кугижӓншӹ университетӹн специализированный кӓнгӓшӹштӹжӹ «XVIII-шӹ курымышты Мары кымдемӹштӹшӹ хресӓнь ӹлӹмӓш» лӹмӓн кандидатский диссертацим ӹшӹклен, вара 1995-шӹ ин «XVIII-шӹ курымышты Мары кымдемӹштӹшӹ солан дӓ халан социально-экономический виӓнгмӹжӹ» лӹмӓн докторский диссертацим ӹшӹклен (научный виктарӹшӹ — РАН-ын академикшӹ, профессор Л. В. Милов).

Пӓшӓ корны

1976-шы ин август тӹлзӹн Мары АССР-ын Министрвлӓн кӓнгӓш сагашы Мары шӹмлӹшӹ институтын истори секторышкы младший научный сотрудниклӓн нӓлмӹ.

1976-шы ин декабрь гӹц Мары кугижӓншӹ университетӹштӹ пӓшӓлӓ, анзыц ассистент ылын, вара старший тымдышы (1983-шы и гӹц), доцент (1987-шӹ и гӹц), профессор (1996-шы и гӹц).

1988-шӹ и гӹц тагачшы жеп якте отечественный истори кафедрым вуйлата (заведующий ылеш), Мары кугижӓншӹ университетӹн Учёный кӓнгӓшӹжӹн (1998-шӹ и гӹц) дӓ историко-филологический факультетӹн (1988-шӹ и гӹц) членжӹ ылеш. 1999-2003-шы ивлӓн Мары кугижӓншӹ университетӹн научный пӓшӓжӹ шотышты проректорлан пӓшӓлен.

Ананий Иванов Мары Эл Республикӹштӹшы дӓ Мары кугижӓншӹ университетӹштӹшӹ исторический наукын да исторический образованин виӓнгмӓшӹштӹлӓн кого палшыкым пуэн, шукы кӱкшӹ квалификациӓн специалиствлӓм лыкмашты пыт пӓшӓлен. Шӹмлӹзӹн научный пӓшӓжӹн тӹнг монгырвлӓжӹ XVI-XIX-шӹ курымаш аграрный, этнический, социально-экономический дӓ политический историн, источниковеденин, археографин, биобиблиографин, краеведенин, Российыштӹшӹ халыквлӓн историко-культурный пайдаштын фундаментальный шӹмлӹмӹ ядмашвлӓ доно кӹлдӓлтӹнӹт. Тӹдӹ вес сӓндӓлӹквлӓштӹшӹ, тӹнг российӹштӹшӹ дӓ сӓндӓлӹкнӓн кымдемвлӓштӹшӹ лӓкшӹ изданивлӓштӹ 500 утла шӹмлӹмӹ пӓшӓм пецӓтлен лыктын, нӹнӹ лошты кымлы утла монографи дӓ тымдымы пособи. Мары кугижӓншӹ университетӹн «Вес сӓндӓлӹквлӓштӹшӹ дӓ Российӹштӹшӹ халыквлӓн историко-культурный виӓнгмӓшӹштӹ» лӹмӓн шукы лоштышы ик научный направленижӹм вуйлтен шалга, «Региональный археографин дӓ Мары Элӹн историжӹн керӓл ядмашвлӓштӹ» лӹмӓн научный школым нӓнгеӓ, РГНФ-ын дӓ РФФИ-н грантвлӓштӹм сӹнген нӓлшӹвлӓ лошты лин.

1991-шӹ и гӹц «Мары археографический вестник» лӹмӓн и йӹде лӓктӹн шалгышы научно-практический изданилӓн негӹцӹм пиштен дӓ тӹнг редакторжы семӹнь пӓшӓлӓш тӹнгӓлӹн (33 выпуск лыкмы), тӹштӹ таманяр шӱдӹ утла доно сӓндӓлӹкнӓн молы кымдемвлӓштӹшӹ, Покшал Йыл сирӹштӹшӹ, Мары кымдемӹштӹшӹ халыквлӓн историштӹ дӓ овуцашты доно кӹлдӓлтшӹ статьявлӓ дӓ документальный публикацивлӓ лӓктӹт.

Ананий Иванов российӹштӹ дӓ сӓндӓлӹкнӓн молы кымдемвлӓштӹ эртӓрӓлтшӹ научный конференцивлӓлӓн тӹнгӓлтӹшӹм пушывлӓ дӓ виктӓрӹшӹвлӓ лошты анзылны шалга. Шукы гӓнӓ вес сӓндӓлӹквлӓштӹшӹ, российӹштӹшӹ дӓ сӓндӓлӹкнӓн молы кымдемвлӓштӹшӹ эртарӓлтшӹ конференцивлӓштӹ выступаен. ФГБОУ ВО «И. Н. Ульянов лӹмӓн Суасламары кугижӓншӹ университет»-ӹн дӓ ФГБОУ ВО «Мары кугижӓншӹ университет»-ӹн негӹцвлӓэш пачмы ушымы истори наукывлӓн кандидат лӹмӹм нӓлӓш диссертацивлӓм ӹшӹклӹмӹ Диссертационный кӓнгӓшӹн председательжӹн вашталтышыжы ылеш. Тӹдӹн вуйлатымыжы доно 14 наукывлӓн кандидат йӓмдӹлӹмӹ.

Российӹштӹшӹ историквлӓн-архивиствлӓн обществын Мары отделенижӹн председательжӹ (1997-шӹ и гӹц), «Мары Эл Республикӹн солавлӓн историштӹ», «Нӹнӹ Туан велӹм перегенӹт», «Нӹнӹ Сӹнгӹмӓшӹм таптенӹт» республикӹштӹшӹ серивлӓн редколлегин членжӹ, «Мары кугижӓншӹ университетӹн вестникшӹ», «Суасламары университетӹн вестникшӹ», «Историштӹ кӹчӓлмӓш» (Чебоксары), «Покшал Йыл сирӹштӹшӹ халыквлӓн историштӹ дӓ овуцашты гӹц» (Азан) журналвлӓн редколлегин членжӹ ылеш.

Мактымаш

• Мары Эл Республикӹн наукын заслуженный пӓшӓзӹжӹ (1997);
• Мары Эл Республикӹн кугижаншӹ премижӹн лауреатшы (2001);
• Россий Федерацин кӱкшӹ профессиональный образованин почётный пӓшӓзӹжӹ (2000);
• Россий Федерацин кӱкшӹ школын заслуженный пӓшӓзӹжӹ (2004);
• «Мары Эллан палшымы верц» орденӹн медаль (2014);
• Мары кугижӓншӹ университетӹн почётан профессоржы (2016);
• «Россий Федерацин кӱкшӹ профессиональный образованин почётный пӓшӓзӹжӹ» онгышкы сӓкӹмӹ знак (2000);
• Российӹн федеральный архивный службын почётный грамота (2000);
• Мары Эллӓн 100 и теммӹ лӹмеш «Халыклан служымаш» ӓштӹмӹ медаль (2020);
• Россий Федерацин наукын дӓ кӱшӹл образованин министерствыжын айыртемӓлтшӹ пӓлӹк — Россий Федерацин наукын дӓ кӱшӹл образованин министерствыжын «Ветеран»-жы (2022);
• «Мары Эллан палшымы верц» кокшы степенян орден (2023).

Примечани

Литература

• Мочаев В. А. Иванов Ананий Герасимович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 164. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Ссылкывлӓ

• Почётные читатели | Национальная библиотека имени С.Г. Чавайна Республики Марий Эл (руш.). nbmariel.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 12 октябрьын 2025.