13 февраль

← → Февраль
Шч Кш Вр Из Кг Кк Рш             1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28
2026 и

Поран тӹлзӹн 13-шы кечӹжӹ (13 февраль) — григорианский календарь семӹнь ин 44-шӹ кечӹжӹ. Идӓлык пӹтӹмӹ якте 321 (кужемдӹмӹ ивлӓн — 322) кечӹ кодеш.

Йошкар-Олашты ☀️ Кечӹ 7 цӓш 6 минутын лӓктеш, 16 цӓш 30 минутын шӹнзеш. Кечӹн кужыцшы 🕒 9 цӓш 23 минут.
🌘 Тошты тӹлзӹ (25.55 тӹлзӹ кечӹ).

Айовлӓ дӓ ӓшӹндӓрӹмӹ кечӹвлӓ

Тенгеок анжы: Категори:13 февральын айовлӓ

•  ЮНЕСКО — Радион цилӓ сӓндӓлӹкӹштӹшӹ кечӹжӹ (руш. Всемирный день радио).
•  Россий  Якути — Якутиштӹ Туан йӹлмӹ дӓ сирӹмӓш кечӹ (руш. День родного языка и письменности в Якутии).
•  Армени — Терендез.
• Ӹдӹр тӓнгвлӓн кечӹштӹ (руш. День подруг).

Лӹм кечӹ

• Православный лӹмвлӓ: Афанасий, Афанасия, Виктор, Викторин, Диодор, Евдоксия, Иван, Илья, Кир, Клавдий, Никита, Никифор, Папий, Серапион, Трифена, Феодотия, Феоктиста.
• Католический лӹмвлӓ: Беатриса, Кастор, Полиевкт, Фулькран.

Лиӓлтмӓшвлӓ

Тенгеок анжы: Категори:13 февральын лиӓлтмӓшвлӓ

• 1633 — Галилео Галилей Римӹш инквизици судыш толеш.
• 1668 — Португалиштӹ ирӹк верц вырсы: Мария Анна Габсбургская, 6 иӓш Карл II король сагашы регентша, Англин палшымыжы доно Лиссабонышты мирный договорым подписӓйен дӓ тидӹн доно Португалин ирӹкӓн ылмыжым официально пингӹдемден.
• 1706 — Великий Новгородышты ӹзӓк-шоляк Софроний дон Иоанникий Лихудвлӓн грек-славян школым пачмы, тӹдӹ Российӹштӹ Славян-грек-латин академи паштек кокшы кӱшӹл тыменьмӹ заведени лин.
• 1720 — Петр I-ӹн указшы доно Тӹнг магистрат пачылтын – Россий империн бюрократический учрежденижӹ.
• 1772 — Француз мореплаватель Ив Жозеф де Кергелен Кергелен архипелагым пачын.
• 1842 — Николай I Санкт — Петербург – Москва кӹртнигорным ӹштӹмӹ гишӓн указым подписӓйен. Легенда семӹнь, Николай ӹштӹшӓшлык корным картышты линейка доно чертен, но карандаш парняшкыжы шыралтын дӓ ӓйӓкӓм ӹштен. Конструкторвлӓ, тӹдӹм колыштын, корным ӹштенӹт... 1851 ин Санкт-Петербург гӹц Москвашкы пӹтӓришӹ поезд кен. 1855 ин, император колымыкы, корны Николаевский, а 1923 и гӹц — Октябрьский лӹмӹм нӓлӹн.
• 1848 — Фёдор Тютчевым вескид пӓшӓ министерство сага когорак цензореш шагалтымы. Ти должностьышты ылмыжы годым, Российӹштӹ коммунист партин руш йӹлмӹ доно сирӹмӹ манифестшӹм шӓрӓш шӱдӹде, «кӱлӓн келеш, немӹцлӓӓт лыдыт» манын попен.
• 1858 — Нилын тӹнгӓлтӹшӹжӹм моаш цацышы экспедици годым, Африкын англ шӹмлӹзӹвлӓжӹ сэр Ричард Бертон дон Джон Спик Ӹрдӹ Африкын ирвел монгырыштыжы Танганьика кого йӓрӹм пачыныт.
• 1859 — Москвашты пӹтӓришӹ ӹдӹрӓмӓш гимнази пачылтын.
• 1870 — Финляндиштӹ кӹртнигорны вокзалым дӓ Санкт-Петербург гӹц Выборг якте корнын пӹтӓришӹ лаштыкшым пачмы. Выборгын Епископшы Тихон станцим, локомотиввлӓм, вагонвлӓм свящӓйен, тидӹн паштек корныш пӹтӓришӹ срочный поездым колтымы. Финляндский вокзалын зданижӹм архитектор П. Купинскийӹн проектшӹ семӹнь ӹштӹмӹ.
• 1895 — французский изобретательвлӓ ӹзӓк-шоляк Люмьервлӓ «изображеним получаяш дӓ анжаш палшышы аппаратлан» патентлӓн ядмашым пуэнӹт.
• 1901 — Москваштышы Художественный театрышты А.П. Чеховын «Кым ӓкӓк-шыжарак» пьесӹжӹн премьерӹжӹ эртен.
• 1919 — Совет-поляк вырсы: капитан Меницкий вуйлатымы поляк салтаквлӓн отрядышты Берёза-Картузская доны совет подразделенивлӓм атакуен. Берёза-Картузская верц кредӓлмӓш совет-поляк вырсын пӹтӓришӹ боевой вӓшпижмӓшешӹжӹ шотлалтеш.
• 1924 — РСФСР составышты Кечӹвӓлвел-Ирвер область ӹштӓлтӹн, кӹзӹт – Ставропольский край.
• 1925 — Тунгус восстани: Эвенк отрядвлӓ совет частьвлӓн Ойякон докы пыраш цацымыштым цӓктӓрӓт.
• 1925 — СССР-ӹштӹ Кого совет энциклопедин 1-шӹ изданижӹм лыкташ «Совет энциклопеди» Акционер ушем ӹштӹмӹ.
• 1934 — «Челюскин» совет пароходым ивлӓ темдӓл пиштенӹт, дӓ тӹдӹ Йыдпелвел Ледовитый океанышты вален кеен.
• 1943 — совет воин-альпиниствлӓ Эльбрусыш легендарный кузымашым ӹштенӹт, кырык неркӓ гӹц фашист штандартвлӓм шуэн колтенӹт дӓ СССР-ӹн флагвлӓжӹм шагалтенӹт.
• 1972 — Япоништӹ Саппорошты XI телшӹ Олимпийский Мадмаш пӹтен.
• 1980 – Лейк-Плэсидӹштӹ, США-шты XIII Телшӹ Олимпийский Мадмаш пачылтын. Мадмашым США-н Вице-президентшӹ Уолтер Мондейл пачын.
• 2007 — Канадыштышы D-Wave компани 16 кубитӓн квантовый компьютерӹн образецшӹм ӹштӹмӹ гишӓн увертӓрен (устройство Orion лӹмӹм нӓлӹн). Ти устройство гишӓн информаци лачокшы научный уверӹн ядмыжылан келшен толде, седӹндоно увер научный признайымашым нӓлде. Тидӹн гӹц пасна, компанин анзыкылашты планжы – лишыл жепӹнок 1024 — кубитӓн компьютерӹм ӹштӹмӓш – эксперт ушемӹн членвлӓжӹн ӹнянӹдӹмӓшӹм лыктын.

Шачыныт

Тенгеок анжы: Категори:13 февральын шачшывлӓ

• 1970 — Андрей Вениаминович Ярин, российӹштӹшӹ кугижӓншӹ пӓшӓзӹ.

Коленӹт

Тенгеок анжы: Категори:13 февральын колышывлӓ

• 1959 — Иван Алексеевич Гребнев, мары советский парти дӓ кугижӓншӹ пӓшӓзӹ. Мары АССР Кӱшӹл Кӓнгӓшӹн I дӓ II созывын председательжӹ (1944—1951). 1928 и гӹц ВКП(б) член. Кого Ӓтямӱлӓндӹ вырсын участникшӹ.
• 2025 — Владимир Илларионович Никитин, мары театр актёр. Россий Федерацин заслуженный артистшӹ (2006).

Халык пӓлӹ

• Караквлӓ цӓрнӹде кӓрӓт гӹнь, поран лишӓшлык.

Примечани