14 ноябрь

← → Ноябрь
Шч Кш Вр Из Кг Кк Рш             1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
2026 и

Кӹлмӹ тӹлзӹн 14-шӹ кечӹжӹ (14 ноябрь) — григорианский календарь семӹнь ин 318-шӹ (кужемдӹмӹ ивлӓн — 319-шӹ) кечӹжӹ. Идӓлык пӹтӹмӹ якте 47 кечӹ кодеш.

Йошкар-Олашты ☀️ Кечӹ 7 цӓш 40 минутын лӓктеш, 15 цӓш 56 минутын шӹнзеш. Кечӹн кужыцшы 🕒 8 цӓш 15 минут.
🌒 Сӓмӹрӹк тӹлзӹ (4.24 тӹлзӹ кечӹ).

Айовлӓ дӓ ӓшӹндӓрӹмӹ кечӹвлӓ

• Тенгеок анжы: Категори:14 ноябрьын айовлӓ
•  ООН — Диабет ваштареш цилä сäндäлӹкӹштӹшӹ кредäлмӹ кечӹ (руш. Всемирный день борьбы с диабетом).
•  — Логопедӹн международный кечӹжӹ (руш. Международный день логопеда).
•  Россий — Социологын кечӹжӹ (руш. День социолога).
•  Иран — Книгӓн кечӹжӹ (руш. День книги).
• Эндокринологын кечыже (руш. День эндокринолога).

Лӹм кечӹ

• Демьян, Иван, Кузьма, Ульяна, Адриан, Елизавета, Денис, Феодотия, Яков.

Лиӓлтмӓшвлӓ

Тенгеок анжы: Категори:14 ноябрьын лиӓлтмӓшвлӓ

• 1770 — Шотланд шӹмлӹзӹ Джеймс Брюс Эфиопин йыдпелвел-вадывелнӹжӹ Кловой Нилӹн вӹд важшым, Нил йогын негӹцшӹм моэш.
• 1896 — Ниагара водопадышты гидроэлектростанци пӓшӓм ӹштӓш тӹнгӓлӹн.
• 1903 — Нидерландышты электрокардиографым шанен лыкмы гишӓн увертӓрӓт.
• 1908 — Альберт Эйнштейн светӹн квант теорижӹ доно пӓлдӓрен.
• 1922 — «2 LO» радиостанци гӹц «Би-би-си»-н пӹтӓришӹ передачыжы эфирӹш лӓктеш, лицензим 1923 ин 18 январьын веле нӓлмӹ гӹнят.
• 1925 — Парижӹштӹ сюрреалиствлӓн искусствыштын выставка пачылтеш, тӹшкӹ Макс Эрнст, Ман Рэй, Джоан Миро дӓ Пабло Пикассон пӓшӓвлӓштӹ пыренӹт.
• 1935 — Стахановецвлӓн I Всесоюзный совещаништӹ ылын.
• 1936 — СССР-ӹштӹ Гидрометеорологи служба пачылтеш.
• 1968 — Европышты пӹтӓришӹ шоды трансплантаци.
• 2008 — Вашингтонышты историштӹ пӹтӓришӹ G20 саммит тӹнгӓлӹн.

Шачыныт

Тенгеок анжы: Категори:14 ноябрьын шачшывлӓ

• 1914 — Филипп Павлович Шабердин, мары советский скульптор, декоративно-прикладной искусствын мастаржы, СССР художниквлӓ ушемӹн членжӹ. М. Шкетан лӹмӓн мары халык драма театрын бутафоржы, бутафорский цехӹм вуйлатышы (1945—1959). Мары АССР-ын искусствын заслуженный пӓшӓзӹжӹ (1952). Кого Ӓтямӱлӓндӹ вырсын участникшӹ. 1939 и гӹц ВКП(б)-н членжӹ.
• 1946 — Измаил Варсонофьевич Ефимов, кырык мары художник, Россий художниквлӓ ушемӹн членжӹ (1980), Мары АССР-ын Куижӓншӹ премин лауреатшы (1988), Мары Эл Республикӹн заслуженный художникшӹ (1996), Россий Федерацин заслуженный художникшӹ (2006), Мары Эл Республикӹн халык художникшӹ (2009), Мары Эл Республикӹн Вуйлатышыжы сага тӹнг герольдмейстер, Мары Элӹн гербшӹн авторжы.
• 1939 — Валерий Петрович Матвеев, спорт дӓ общественный пӓшӓзӹ, Мары Эл Республикӹн физкультурын заслуженный пӓшӓзӹжӹ.
• 1951 — Ольга Петровна Скребкова, образовани пӓшӓзӹ, Россий Федерацин заслуженный пӓшӓзӹжӹ. Мары Эл Республикӹн образованин заслуженный пӓшӓзӹжӹ.
• 1930 — Владимир Ильич Изергин, журналист, Мары Эл Республикӹн культурын заслуженный пӓшӓзӹжӹ. Педучилищӹм тымень пӹтӓрӹмӹкӹ, Сернур районыштышы «Коммунар» газетӹштӹ ӹштен. 26 и «Марий коммуна» газет редакциштӹ отдел вуйлатышын пӓшӓм ӹштен. Конституци текстӹм дӓ В. И. Ленинӹн пӓшӓвлӓжӹм мары йӹлмӹш сӓрен.
• 1972 — Людмила Евгеньевна Шабдарова, мары йӹлмӹзӹ, учёный, тымдышы, филологи наукывлӓн кандидат (2001), доцент (2011).
• 1984 — Роза Евгеньевна Искакова, ирвел мары мырызы.

Коленӹт

Тенгеок анжы: Категори:14 ноябрьын колышывлӓ

• 1982 — Дмитрий Васильевич Крупин, советский партийный пашаеҥ. РСФСР Кӱшӹл Кӓнгӓшӹн 4 созывшын депутатшы лин.
• 2002 — Николай Иванович Шевнин, Кого Ӓтямӱлӓндӹ вырсын салтакшы, кым степенян Слава орденӹн кавалержӹ.
• 2016 — Гурий Иванович Лаврентьев, мары йӹлмӹзӹ, учёный, тымдышы, филологи наукывлӓн доктор (1994), профессор.

Халык пӓлӹ

• Ӧлицӓштӹ шокшы гӹнь, тел ливӹ лиэш.
• Корны когон лявӹрӓн гӹнь, ӱштӹ декабрь тӹнгӓлтӹшеш вел толшашлык.

Примечани