1 март

← → Март
Шч Кш Вр Из Кг Кк Рш             1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
2026 и

Ӱӓрня тӹлзӹн 1-шӹ кечӹжӹ (1 март) — григорианский календарь семӹнь ин 60-шы (кужемдӹмӹ ивлӓн — 61-шӹ). Идӓлык пӹтӹмӹ якте 305 кечӹ кодеш.

Йошкар-Олашты ☀️ Кечӹ 6 цӓш 29 минутын лӓктеш, 17 цӓш 7 минутын шӹнзеш. Кечӹн кужыцшы 🕒 10 цӓш 38 минут.
🌔 Кушшы тӹлзӹ (12.02 тӹлзӹ кечӹ).

Айовлӓ дӓ ӓшӹндӓрӹмӹ кечӹвлӓ

Тенгеок анжы: Категори:1 мартын айовлӓ

•  — Гражданский оборонын цилӓ сӓндӓлӹкӹштӹшӹ кечӹжӹ (руш. Всемирный день гражданской обороны).
•  — Иммунитетӹн цилӓ сӓндӓлӹкӹштӹшӹ кечӹжӹ (руш. Всемирный день иммунитета).
•  — Наркотик ваштареш кредӓлмӹ цилӓ сӓндӓлӹкӹштӹшӹ кечӹжӹ (руш. Международный день борьбы с наркотиками).
•  ООН — Дискриминаци ваштареш кредäлмӹ кечӹ (руш. День борьбы с дискриминацией).
•  ООН — Тангыж кушкышын цилӓ сӓндӓлӹкӹштӹшӹ кечӹжӹ (руш. Всемирный день морских трав).
•  Россий — РФ МВД системӹн экспертно-криминалистический службыжын кечӹ (руш. День экспертно-криминалистической службы системы МВД РФ).
•  Россий — Котин кечӹжӹ (руш. День кошки в России).
•  Болгари — (руш. Баба Марта).
•  Исланди — Сыран кечӹжӹ (руш. День пива).
•  Корейӹ Республика — Ирӹкӹш лӓкмӹ верц движенин кечӹжӹ (руш. День движения за независимость).
•  Маршаллын островвлӓ — Ӓшӹндӓрӹмӹ кечӹ (руш. День памяти).
•  Молдави,  Румыни — (руш. Мэрцишор).

Лӹм кечӹ

• Православный лӹмвлӓ: Валент, Даниил, Иеремия, Илья, Исаия, Макарий, Маруф, Никон, Павел, Памфил, Порфирий, Самуил, Селевкий, Феодул, Флавиан, Юлиан.
• Католический лӹмвлӓ: Абдекалас, Альбинус, Давид, Монан, Свитберт.

Лиӓлтмӓшвлӓ

Тенгеок анжы: Категори:1 мартын лиӓлтмӓшвлӓ

• 1325 — Москва Русьын церковный центржӹ лин: москваштышы князь Иван Калита митрополит Петрым резиденцим Владимир гӹц Москваш вашташ сарвален попен.
• 1555 — Нострадамус предсказани книгӓжӹм лыктын.
• 1638 — йыдвел америкышты ик пай поселенец Швеци гӹц.
• 1753 — Швециштӹ григорианский календарьым принимайымы.
• 1790 — США-шты пӹтӓришӹ халык перепись.
• 1803 — Огайо США-н 17-шӹ штатшы лин.
• 1810 — Император Александр I Абхазим Российӹш ушымы гишӓн манифестшӹ гишӓн увертӓрен.
• 1845 — США-н президентшӹ Джон Тайлер Техасым США-н юрисдикциш пыртымы гишӓн законым подписӓен.
• 1861 — Кечӹвӓлвел Каролина, Миссисипи, Флорида, Алабама, Джорджи дӓ Луизиана паштек США гӹц Техас лӓктӹн.
• 1867 — Небраска США-н 37-шӹ штатшы лин.
• 1869 — Дмитрий Менделеев элементвлӓ системӹн таблицӹм цымырен, тӹдӹм элементӹн атомный нелӹцшӹ дӓ химический сходствыжы негӹцеш ӹштен.
• 1872 — США Конгрессӹн пынзалтышыжы доно Йеллоустон йӓр тӹрӹштӹшӹ вӓрӹштӹ США-шты пӹтӓришӹ национальный паркым ӹштӹмӹ.
• 1898 — Минскӹштӹшӹ съездӹштӹ Ю. О. Мартов дон В. И. Ленин Российӹштӹ икшӹ пӓшӓзӹ партим — Российӹштӹшӹ социал-демократический пӓшӓзӹ партим (РСДРП) — ӹштӓт.
• 1928 — США-шты доктор Герберт Эванс кудымшы витаминӹм пачын, тӹдӹм витамин F манын лӹмден.
• 1930 — Москваштышы авиаци институтым пачмы.
• 1941 — Нэшвиллӹштӹ пӹтӓриш коммерческий FM — радио — W47NV радиостанци — вещаяш тӹнгӓлӹн.
• 1954 — Castle Bravo ядерный тергӹмӓш. США 15 Мт куатан пӹтӓриш водородный бомбывлӓ логӹц иктӹжӹм пыдештӓрен.
• 1976 — Великобританин парламентшӹ корны движенин у правилывлӓм ярыктен, тӹдӹн семӹнь безопасность прӓжӓм кычылтмаш обязательный лин.
• 1991 — Донбассын шахтёрвлӓжӹ забастовкым тӹнгӓлӹнӹт, пӹтӓриш гӓнӓ политикӹштӹш ядмашвлӓм лыктыныт (Горбачёвӹн отставкыжы).
• 1995 — Москвашты, ӹшке пӧрт подъездӹштӹ, теле видӹшы Влад Листевӹм пуштыныт.
• 2000 — чеченский боевиквлӓ доно кредӓлмӓштӹ 776 кӱкшӹцӹштӹ псковский десантниквлӓн 6-шы рота колен.
• 2011 — Российӹштӹ «Полици гишӓн» закон виш пырен.

Шачыныт

Тенгеок анжы: Категори:1 мартын шачшывлӓ

• 1923 — Василий Сапеев, мариы сирӹзӹ, поэт, тымдышы, педагогический наукывлӓн кандидат (1982), СССР Сирӹзӹвлӓ ушемӹн членжӹ (1971), РСФСР-ын заслуженный тымдышыжы (1965), 1941–1945 ивлӓшӹ Кого Ӓтямӱлӓндӹ вырсын участникшӹ.
• 1947 — Александр Гурьевич Сергеев, спортсмен. Моркы район Нуръял Корамасышты шочын. Кыргыжталмы доно Россий Федерацин чемпионжы лӹмӹм сылен нӓлӹн. 15 и Йошкар-Олан строительный техникумышты тымдышын пӓшӓм ӹштен. Тенгеок тӹдӹ мӓлӓннӓ Советский Союзын спорт мастер семӹнь пӓлӹмӹ.
• 1957 — Антонина Николаевна Шакирова, мары сирӹзӹ, журналист, Мары Эл Республикӹн заслуженный журналистшӹ. Россий Федерацин культурын заслуженный пӓшӓзӹжӹ.
• 1979 — Михаил Николаевич Швецов, российӹштӹшӹ учёный, кугижӓншӹ дӓ общественный пӓшӓзӹ, 2014 и гӹц Мары кугижӓншӹ университетӹн ректоржы.

Коленӹт

Тенгеок анжы: Категори:1 мартын колышывлӓ

• 1946 — Йылдыр Изерговна Айглова, советский медшыжар. Мары ӹдӹрӓмӓшвлӓ логӹц сек анзыц Якшар Знамя орденӹм сылен нӓлӹн. ВЛКСМ член.
• 1980 — Сергей Иванович Савельев, мары советский театрын актёр, режиссёр, сӓрӹшӹ, общественный пӓшӓзӹ. Марла сирӹмӹ пӹтӓришӹ драматический произведенивлӓм шӹндӹшӹ режиссёр-постановщик. М. Шкетан лӹмӓн мары халык драма театрын художественный руководитель, режиссёр, актёр. Всероссийский театр обществын мары отделенижӹн председатель. РСФСР-ын заслуженный артистшӹ (1946), Мары Эл Республикӹн заслуженный искусство пӓшӓзӹжӹ (1945). ВКП (б) Член.
• 2000 — Марк Николаевич Евтюхин, Черниговыштышы 76-шы Якшар знамян гварди воздушно-десантный дивизин 104-шӹ гварди Якшар знамян парашют-десант полкын 2-шы парашют-десантн батальонын командиржӹ, гвардин подполковник, Россий Федерацин Геройжы.

Халык пӓлӹ

• Игечӹ аяран дӓ ливӹ лиэш гӹнь, шошымок техеньок лишӓшлык, лым лымеш гӹнь, шурны яжо шачеш, ливӹ мардеж — юран кӓнгӹжеш, а ӱштӹ мардеж — кӓнгӹж юалгы лишӓшлык.

Примечани