Мары этнографи музей
| В. И. Романов лӹмӓн Мары этнографи музей (пӹлгом лӹвӓлнӹшӹ) | |
|---|---|
 Тошты левӓшӓн мардеж вӓкш — музей экспозиции | |
| Негӹцӹм пиштӹмӹ | 1983 |
| Вӓрлӓнӹмӓш | |
| Адрес | Цикмӓ, Кырык мары район, Мары Эл Республика |
| Иштӹ анжаш толшывлӓ | 37148 |
 |
|
 Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа | |
В. И. Романов лӹмӓн Мары этнографи музей (руш. Марийский этнографический музей) — пӹлгом лӹвӓлнӹшӹ музей комплекс. Музей Цикмӓ халашты вӓрлӓнен, Цикмӓштӹшӹ музей комплексӹшкӹ пыра.
Музейӹн историжӹ
Мары Йыл кымдемӹштӹ революци дӓ вырсы анзыцшы хресӓнь хозанлыкышты кычылтмы первишӹ пӓшӓ дӓ кудыло хӓдӹрвлӓм анзыкылашы йыхлан переген кодаш манын, колхозвлӓн район советӹштӹн уполномоченный погынымаштыжы 1977 ин 2 сентябрьӹн пынзалыныт: хала дӓ Кырык мары районыштышы колхоз, совхоз дӓ предприятивлӓн ви дӓ оксашты доно Цикмӓ халашты районын мӱлӓндӹ пӓшӓзӹ (хресӓнь) музейжӹм ӹштӓш. 1979 ин 27 февральын Кырык мары район халык депутат Советӹн исполнительный комитетшӹн пынзалтышыжы доно Цикмӓштӹ пӹлгом лӹвӓлнӹшӹ этнографи музейӹм чангаш тӹнгӓлӹнӹт, ти пӓшӓштӹ кого палшыкым КПСС райкомын икшӹ секретарьжы В. И. Романов пуэн. Музейӹм 1983 ин кӓнгӹжӹм пачмы, ти айом Цикмӓлӓн 40 и теммӹ лӹмеш эртӓрӹмӹ. Музей кырык мары велнӹшӹ чангымы пӓшӓ памятниквлӓм, мӱлӓндӹ пӓшӓзӹ дон кид мастарвлӓн кудыло, пӓшӓ дӓ культура хӓдӹрвлӓштӹм перегӹмӹ тӹнг вӓр лин. Музейӹм ӹштӹшӹвлӓ кырык мары архитектур дон кудыло ӹлӹмӓшӹн ӹшке статян сӹнӹштӹм переген коден анжыкташ шаненӹт.
Экспозици
Музей 5 гектар утла вӓрӹм йӓшнӓ. Тӹштӹ 60 утла сакой пӧрт дон ӹлӹшӹм вӓрӓнгдӹмӹ, кырык мары халыкын ӹлӹмашӹжӹ гӹц 7000 утла первишӹ, пӓшӓ дӓ кудыло хӓдӹрӹм цымырымы.
Музей коллекцишкӹ сола хозанлык ӹлӹшвлӓ — кишӹм йоктарыдымы йӓктӹ преня доно ӹштӹмӹ ӹлӹмӹ пӧрт, кӹлӓтвлӓ, мардеж вӓкш, ӓпшӓткуды, шим момоца пырат. Музейӹштӹ XVIII—XX курымвлӓн пиш мастарын тӹрлӹмӹ кырык мары тӹрвлӓ, пӧрт кӧргӹштӹшӹ тодын ӹштӹмӹ хӓдӹрвлӓ, тенгеок пишок ӹшке статян ылшы ӹдӹрӓмӓш сӹлнештӓрӹмӹ ӹзгӓр — салымсола цепошка анжыкталтыт. Лач тиштӹ веле ӧрӹктӓрӹшӹ цикмӓ ӓнгӓлтӹш пандым (трость-козьмодемьянка) ужаш лиэш[1].
Музейӹн коллектившӹ этнографи экспедицивлӓм эртӓрӓ, тенге фондым пайдара. Музейӹштӹ пӓшӓм ӹштӹшӹвлӓ мары ӹлӹмӓш айыртемӹм шӹмлӓт, шукы курыман халык историн «тыштывлӓжӹм» пӓлен нӓлӹт. Ти пӓлӹмӓш музейӹштӹшӹ пайдам яжон перегӓш, тӧр ынгылдараш палша. Экскурси годым мары халыкын овуцавлӓжӹм анжыктат, театр шотан мадмашкы музейӹш толшы хынавлӓмӓт ушат[2].
Музей кымдемӹштӹ вӹц кого пӧрттӱ кӱ (валун) рӓдӹ доно киӓ. Кимӹштӹ гач нӹнӹ гишӓн пӱлӓ легенда шачын, кӱвлӓ вим пушы вӓреш шотлалтыт. Пӹтӓришӹ гранит кӱ, тӹкӓлӹт гӹнь, ӹлӹмӓш вим пуа, тӹкӓлшӹ эдемӹм ти пӧрттӱ кӱ ганьок пингӹдӹм ӹштӓ, кокшы шунгит кӱ шулыкым пуа, йӓнг гань кайшы кымшы кӱ яратымашым цаткыдемдӓ, нӹлӹмшӹ кӱ вӓш-вӓш тӓнг, ялташ семӹнь ӹлӓш палша, а вӹзӹмшӹжӹ — оксаан лиӓш сӧрӓ[2].
Галерей
Тошто леведышан мардеж вакш
В. И. Романов лӹмӓн Мары этнографи музей
В. И. Романов лӹмӓн Мары этнографи музей
В. И. Романов лӹмӓн Мары этнографи музей
В. И. Романов лӹмӓн Мары этнографи музей
Тенгеок анжы
Примечани
- ↑ Муниципальное учреждение Козьмодемьянский культурно-исторический музейный комплекс (руш.). kmkmuzey.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 10 ноябрьын 2025.
- ↑ 1 2 Место притягательной силы (руш.). хранителиродины.рф. Тергӹмӹ кечӹ: 10 ноябрьын 2025.
Литература
- Medzhitova Ė. D., Романов М. П. Этнографический музей под открытым небом в Козьмодемьянске (руш.) — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 1994. — ISBN 5-7590-0049-7
