И. С. Ключников-Палантайын музей-пӧртшӹ

Ирӹкӓн энциклопеди Википеди гӹц материал
И. С. Ключников-Палантайын музей-пӧртшӹ (Йошкар-Ола)
И. С. Ключников-Палантайын музей-пӧртшӹ Йошкар-Олашты
И. С. Ключников-Палантайын музей-пӧртшӹ Йошкар-Олашты
Негӹцӹм пиштӹмӹ 1960 ин 16 мартышты
Негӹцӹм пиштӹшӹ Е. И. Кузнецова
Адрес  Россий: Йошкар-Ола, Лев Толстой ӧл., 25
Директор Светлана Владимировна Зверева
Сайт fumus.ru
Логотип РУВИКИ.Медиа Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа

И. С. Ключников-Палантайын музей-пӧртшӹ (Йошкар-Ола) (руш. Дом-музей И. С. Ключникова-Палантая) — тидӹ Мары Эл Республикӹн ӹрдӹ халаштыжы, Йошкар-Олашты, вӓрлӓнӹшӹ мемориальный музей. Пӹтӓришӹ мары композитор И. С. Ключников-Палантайын ӹлӹмӓш корны дӓ пӓшӓжӹ доно пӓлдӓрӹшӹ ӹрдӹ вӓр. Мары Эл Республикӹштӹшӹ Т. Евсеев лӹмӓн национальный музейӹн структура подразделениэшӹжӹ шотлалтеш.

Истори

1960 и 16 мартын негӹцлӹмӹ. 1961 и 10 июньын Мары республикӹштӹшӹ наука-краеведени музейӹн (кӹзӹт Мары Эл Республикӹштӹшӹ Т. Евсеев лӹмӓн национальный музей) филиалжы семӹнь мары профессиональный музыкылан негӹцӹм пиштӹшӹ И. С. Ключников-Палантайын шачмыланжы 75 и дӓ колымыланжы 35 и теммӹ лӹмеш тӹдӹн 1925–1926 ивлӓн ӹлӹмӹ пӧртешӹжӹ пачмы. Музейӹн пӹтӓришӹ экспозициштӹжӹ композиторын семняжӹ ӹлӹмӹ кок мемориальный комната дӓ выставка зал линӹт, тӹштӹ стенд дон витринӹвлӓштӹ композиторын ӹшкӹмжӹн (личный) архившӹ гӹц фото дон документвлӓ анжыкталтыныт[1][2].

1957 и ноябрьын пӧрт стенӓэш ӓшӹндӓрӹмӓш хангам пижӹктӹмӹ[3].

1986 ин композиторын 100 иӓш юбилеешӹжӹ Музей-пӧртӹм тӧрлӹмӹ (реставрируйымы)[4].

Пӧрт

Пӧртӹм 1924 и мычашты чангымы. Тидӹ кок векӹлӓ накыс левӓшӓн дӓ проста фасадан (анзылан) ик пачашан пу пӧрт. Ти пӧртӹштӹ пӹтӓришӹ мары композитор И. С. Ключников-Палантай колымыжы анзыц пӹтӓртӹш ивлӓн ӹлен (1925–1926)[2].

1957 и гӹц пӧрт фасадышты ӓшӹндӓрӹмӓш ханга улы[3].

1986 ин Музей-пӧртӹм реставрируйымы годым комнатывлӓн анзыцшы кӧргӹ айыртемӹштӹм пӧртӹлтӹмӹ, лач техень музей кӹзӹтӓт пӓшӓм ӹштӓ. 3 комната улы: хына комната, композиторын пӓшӓ кабинетшӹ, тетя комната. Кабинетӹштӹжӹ композитор ӹшке сочиненивлӓжӹ доно пӓшӓм ӹштен, стӧл вӹлнӹ нотывлӓ дӓ тӹдӹн кид доно сирӹмӹ рукописьвлӓ киӓт. Тетя комната изи Рита ӹдӹржӹ дон Мария Александровна пелӓшӹжӹлӓн ылын[2].

2021 ин «Кӓрш» («Гусли») проектӹм ӹлӹмӓшӹш пыртымы доно музейӹштӹ ылшы экспозицим уэмдӹмӹ дӓ пайдарымы[5].

2022 ин музей пӧртӹм тӧрлӹмӹ (реконструкцим ӹштӹмӹ), лишнӹшӹ вӓрвлӓм яжоэмдӹмӹ, арт-объектӹм шӹндӹмӹ[6].

Пӧрт Мары Эл Республикӹн культура пайда объектешӹжӹ (руш) (мар. шотлалтеш[1].

Экспозици дон выставкывлӓ

  • Музейӹн соок ылшы экспозицижӹ. Тиштӹ 100 утла экспонат анжыкталтын, нӹнӹ лошты: ӹшке (личный) хӓдӹрвлӓ, рукописьвлӓ, мебель, композиторын сем хӓдӹрвлӓжӹ. Композиторын ӹшке произведенивлӓжӹм сирӹмӹ дӓ халык мырывлӓм сӹлнештӓрӹмӹ фортепианожы дӓ скрипкӓ паснаок айыртемӓлтӹт. Хына комнатышты ломберлӓ мадмы изи стӧл, венский пӧкенвлӓ, Вадывел Европыштышы ӓтӹдер буфет, XIX курым мычаштышы — XX курым тӹнгӓлтӹштӹшӹ фаянс ӓтӹдер коллекци, «Одеон» фирмӹн патефон, стенӓэш сӓкӹмӹ «Le Roi Paris» немец цӓш шалгат. Тишток кровать, мадышвлӓ, комод ылыт[2][7].
  • «И. С. Ключников-Палантайын ӹлӹмӓшӹжӹ дӓ пӓшӓжӹ». Каштыктымы (передвижной) баннерӓн выставка. 7 баннерӹштӹ фото дон документвлӓштӹ мары композитор И. С. Ключников-Палантайын ӹлӹмӓш дон пӓшӓжӹн тӹнг ежӹнгвлӓштӹ анжыкталтыныт[2].
  • «Мары симфони». Каштыктымы баннерӓн выставка пӓлӹмӹ композиторвлӓн — Яков Эшпайын, Андрей Эшпайын, Константин Гейстӹн, Эрик Сапаевӹн, Лев Сахаровын, Кузьма Смирновын, Алексей Искандаровын, Нифонт Сидушкинӹн, Анатоли Лупповын, Владислав Куприяновын пӓшӓштӹм пачын анжыкта. Выставкым кок кого баннереш вӓрӓнгдӹмӹ[2].

Пӓшӓ

Музейӹштӹ халык доно мероприятивлӓ эртӓрӓлтӹт: «И. С. Ключников-Палантай — пӹтӓришӹ мары композитор», «ХХ курым тӹнгӓлтӹштӹшӹ хала интеллигентӹн пӧрт кӧргӹжӹ» экскурсивлӓ; «Пӹтӓришӹ мары композитор И. С. Ключников-Палантай», «Мары халык сем хӓдӹрвлӓ» (а.мар.) (мар., «Домисоль», «Мары кӓрш» музей йӧн доно тымдымы программывлӓ дӓ молат[2][8].

Мары Элӹштӹ сем искусствын виӓнгмӹжӹ, пӓлӹмӹ композитор, музыкант дӓ молы гишӓнӓт тематика выставкывлӓ эртӓрӓлтӹт[2][9].

Декупаж йӧн доно сувенирӹм сӹлнештӓрӓш тымдымы мастер-классвлӓ, перо дӓ чернила доно интерактивный сирӹмӓш дӓ Музей-пӧртӹштӹ эртӓрӹмӹ квествлӓ толшывлӓн кымылыштым сӓрӓт[2][10].

2021 ин «Кӓрш» проектӹм ӹлӹмӓшӹш пыртымы. Проектӹн тӹнг шанымашыжы — туриствлӓм шыпшаш манын, «Мары кӓрш» брендӹм анзыкы лыкшы дӓ халык лошкы шӓрӹшӹ ик кымдемӹм ӹштӓш. 2021 и 23 апрельӹн мары кӓрш гишӓн «Кӓрш» выставка пачылтын. Мероприяти композиторым ӓшӹндӓрӹмӹ «Палантай апрель» (И. С. Ключников-Палантайын шачмыланжы 135 и теммӹ лӹмеш) декада жепӹн эртен. Выставкышты Мары Эл Республикӹштӹшӹ Т. Евсеев лӹмӓн национальный музейӹн фондшы гӹц кӓрш коллекци анжыкталтын[11][5][12][10].

Примечани

  1. ↑ 1 2 Композитор Ключников-Палантай, дом-музей (руш.). komanda-k.ru (13 апрельӹн 2017). Тергӹмӹ кечӹ: 5 майын 2023. Архивируйымы 5 майын 2023 года.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Дом-музей И.С. Ключникова-Палантая. museum.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 5 майын 2023. Архивируйымы 5 майын 2023 года.
  3. ↑ 1 2 Дом-музей И.С.Палантая - Общественные здания, фото Йошкар-Олы и история города. olacity.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 5 майын 2023. Архивируйымы 5 майын 2023 года.
  4. ↑ Последний дом Ключникова-Палантая(неопр.). ИА МедиаПоток (7 августын 2018). Тергӹмӹ кечӹ: 5 майын 2023. Архивируйымы 5 майын 2023 года.
  5. ↑ 1 2 Сегодня в Марий Эл откроется выставка гуслей. news.myseldon.com. Тергӹмӹ кечӹ: 5 майын 2023. Архивируйымы 5 майын 2023 года.
  6. ↑ Студенты из Марий Эл разработали проект реконструкции Дома-музея И.С. Ключникова-Палантая (ФОТО). www.marpravda.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 5 майын 2023. Архивируйымы 5 майын 2023 года.
  7. ↑ Постоянная экспозиция дома-музея И.С. Ключникова-Палантая (руш.). МариМедиа. Тергӹмӹ кечӹ: 5 майын 2023. Архивируйымы 5 майын 2023 года.
  8. ↑ Мелодии виниловых пластинок заполнили Дом-музей И.С. Ключникова-Палантая в Йошкар-Оле. www.marpravda.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 5 майын 2023. Архивируйымы 5 майын 2023 года.
  9. ↑ Мелодии виниловых пластинок заполнили Дом-музей И.С. Ключникова-Палантая в Йошкар-Оле. www.marpravda.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 5 майын 2023. Архивируйымы 5 майын 2023 года.
  10. ↑ 1 2 Кÿсле (руш.). МариМедиа. Тергӹмӹ кечӹ: 5 майын 2023. Архивируйымы 5 майын 2023 года.
  11. ↑ «Марий Эл ТВ»: проект «Гусли» дома-музея И. С. Ключникова-Палантая (руш.). МЭТР - Марий Эл Телерадио. Тергӹмӹ кечӹ: 5 майын 2023. Архивируйымы 5 майын 2023 года.
  12. ↑ Выставка «Кÿсле» | Йошкар-Ола (руш.). gorodzovet.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 5 майын 2023. Архивируйымы 5 майын 2023 года.

Литература

  • Смирнова Н. Е. Творческое наследие Эшпаев в деятельности Дома-музея И. С. Ключникова-Палантая // Музейный вестник: ежегодный сборник. Вып. № 10 / ГБУК «Национальный музей РМЭ им. Т. Евсеева»; науч. ред. Е. П. Кузьмин. — Йошкар-Ола, 2016. — С. 51—54.
  • Музейный мир Республики Марий Эл: иллюстрированное научно-популярное издание / ГБУК «Национальный музей Республики Марий Эл им. Т. Евсеева». — Йошкар-Ола: [Б; и], 2019. — 220 с.
  • Марийская земля — очарование России. Презентационный альбом с интерактивным приложением / ГБУК «Национальный музей Республики Марий Эл им. Т. Евсеева». — Йошкар-Ола: [Б; и], 2019. — 124 с.: ил.

Ссылкывлӓ

«https://mrj.ruwiki.ru/w/index.php?title=И._С._Ключников-Палантайын_музей-пӧртшӹ&oldid=315067» гӹц нӓлмӹ