Муртазин, Исхак Муртазинович
| Исхак Муртазинович Муртазин | |||
|---|---|---|---|
 | |||
| Шачмы кечӹ | 1895 и 22 январь | ||
| Шачмы вӓр | Пижмар, Малмыж уезд, Вичӹ губерни, Россий импери | ||
| Колымы кечӹ | 1979 и 6 апрель (84 и) | ||
| Колымы вӓр | У Пижмарь, Мари Турек район, Мары АССР, РСФСР, СССР | ||
| Гражданство |
 Россий импери, СССР |
||
| Пӓшӓн типшӹ | колхозын звеньевойжы | ||
| Награда дӓ премивлӓ |
|
||
Исхак Муртазинович Муртазин (22 январь 1895, Пижмар[d], Балтасинский район[d] — 6 апрель 1979, У Пижмарь[d], Мары АССР[d]) — Мары АССР Хлебниково районыштышы «Кураш» колхозын звеньевойжы. Мары Элӹштӹ Социалистический Пӓшӓн пӹтӓришӹ Геройжы (1948). Российӹштӹ Гражданский вырсышты дӓ Кого Ӓтямӱлӓндӹ вырсышты ылын. 1947-шӹ и гӹц ВКП(б)-н членжӹ.
Ӹлӹмӓш корныжы
1895-шӹ ин 22-шы январьын Татарстанышты кӹзӹт Балтаса районыштышы Тошты Пижмарь солашты[1] шукы тетяӓн хресӓнь семняэш шачын. Национальностьшы доно — тадар[2][3][4].
Изижӹ годшен киндӹм анжен куштышын пӓшӓм ӹштен. Якшар Армиштӹ служен, Гражданский вырсышты ылын[2][3][4].
1923-шы ин ӹшке солажын халыкшы доно иквӓреш Мары автономный областьышкы ӹлӓш ванжен, тиштӹ Пижмар сола шачын, а 1931-шӹ ин «Кураш» колхоз ӹштӓлтӹн, И. Муртазинат тӹшток пӓшӓм ӹштен[2][3][4][5].
1941-шӹ ин августын угӹц РККА-шкы нӓлӹнӹт. Кого Ӓтямӱлӓндӹ вырсын участникшӹ: 1943-шы и февраль гӹц — 2-шы ударный армин 98-шӹ корным стройышы пасна батальонжын якшар армеецшӹ. 1943-шы ин кӓнгӹжӹм когон шушырген, шалахай ялжым ямден, вырсын инвалидешӹжӹ яралеш шотленӹтӓт, демобилизуенӹт. «Вырсышты заслугылан» медаль доно пӓлемдӓлтӹн[2][3][4][6].
1943-шы ин Мары АССР-ӹн Хлебниково районыштышы (1959 и гӹц — Мари Турек район) Пижмар солаш пӧртӹлӹн, тӹштӹ «Кураш» колхозын звеньевойжы ылын. Пӓшӓштӹ звено анзылтен: юж культурын шурны лӓктӹшӹжӹ гектар гӹц 20 центнерӹм утла ылын, а 1947-шӹ ин ти звено 8,1 гектар кымдыкышты ыржа лӓктӹшӹм гектар гӹц 31,21 центнерӹм нӓлӹн![5] 1947-шӹ ин партиш пырен. 1948-шӹ ин тӹдӹлӓн Социалистический Пӓшӓн Геройжы кого лӹмӹм пумы, Ленин орден дон «Сарла дон Молот» шӧртньӹ медальым кычыктымы[2][3][4].
1979-шӹ ин 6-шы апрельӹн Мары АССР-ӹн Мари Турек районыштышы Пижмар солашты ӹлӹмӓш гӹц кен, тӹшӓкенок тайымы[2][3][4].
Лӹм дон наградывлӓ
- Социалистический Пӓшӓн Геройжы (1948)[2][3] — 1947-шӹ ин колхозын мам колтышашлыкшым шоктымашты ыржан кого лӓктӹшӹм нӓлмӹ гишӓн дӓ МТС-ын пӓшӓжӹлӓн натуроплатым тӱлӹмӹ гишӓн дӓ 1948-шӹ ин шошым ӱдӹмӹ пӹрцӓн культурын нӱшмӱм ситӓрӹмӹ гишӓн[4]
- Ленин орден (1948)[2][3][4]
- «Вырсышты заслугылан» медаль (17.02.1943)[4]
- «Пыт пӓшӓлӹмӹ гишӓн. Владимир Ильич Ленинӹн шачмыжылан 100 и теммӹ лӹмеш» медаль (1970)[4]
- Мары АССР-ӹн Верховный Советшӹн Президиумжын Почётный грамотыжы (1951)[2][3]
Ӓшӹндӓрӹмӓш
2015-шӹ ин Мары Элӹн тӹнг музейӹштӹжӹ — Т. Евсеев лӹмӓн Национальный музейӹштӹ Мары Элӹштӹ Пӹтӓришӹ Социалистический Пӓшӓн Геройжы И. М. Муртазинлӓн 120 и теммӹ лӹмеш «Тӹдӹ пӹтӓришӹ ылын» выставка пачылтын[7].
Примечани
- ↑ Пижмар | Родная Вятка. rodnaya-vyatka.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 30 июньын 2025. Архивируйымы 18 апрельӹн 2024 года.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Мочаев, 2007, с. 247.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Энциклопедия Республики Марий Эл, 2009, с. 562.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Муртазин Исхак Муртазинович. warheroes.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 30 июньын 2025. Архивируйымы 18 апрельӹн 2024 года.
- ↑ 1 2 Информационный ресурс Республики Марий Эл "12rus.ru" :: Мари-Турекский район. www.12rus.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 30 июньын 2025. Архивируйымы 18 апрельӹн 2024 года.
- ↑ Муртазин Исхак Муртазинович :: Память народа. pamyat-naroda.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 30 июньын 2025. Архивируйымы 18 апрельӹн 2024 года.
- ↑ В Йошкар-Оле открыта выставка в честь первого Героя соцтруда Марийской АССР(неопр.). Новости Марий Эл - Новости Йошкар-Олы - ГТРК «Марий Эл» (23 январьын 2015). Тергӹмӹ кечӹ: 30 июньын 2025. Архивируйымы 18 апрельӹн 2024 года.
Литература
- Книга Памяти: Вспомним их поимённо: Мари-Турекский р-н, [Рос. Федерация, Респ. Марий Эл] / Гос. Собр. Респ. Марий Эл и др.; [Редкол.: Зенкин А. А. (отв. ред.) и др.]. — Йошкар-Ола: Марийское кн. изд-во, 1994. — 403 с. — ISBN 5-7590-0566-9.
- Сорокина В. А. Муртазин Исхак Муртазинович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 247. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
- Муртазин Исхак Муртазинович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 562. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
- Кошкина О. А. Сельское хозяйство и колхозное крестьянство Марийской АССР в годы Великой Отечественной войны 1941—1945 гг. — Йошкар-Ола, 2010. — 247 с. — ISBN 978-5-94950-053-8.
- Сорокина В. А., Опарина Т. Т. Муртазин Исхак Муртазинович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 296. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.