Йиш (халык проект)

Ирӹкӓн энциклопеди Википеди гӹц материал
«Йиш» халык проект
Нацпроект Семья, запущенный в Год семьи.jpg
Тӹнгӓлмӹ жеп 2024 и
Вир Владимир Путинӹн порученижӹ
Сайт национальныепроекты.рф

«Йиш» (руш. Семья) — Россий президент Владимир Путинӹн указшы доно колтымы халык проект[1]. Тӹдӹн гишӓн пӹтӓришӹ гӓнӓ 2024 ин Федеральный Собранилӓн Послани годым попымы[2].

Россий Федерацин пӓшӓ дӓ социальный перегӹмӓш министржӹ Антон Котяковын увертӓрӹмӹжӹ семӹнь, халык проектӹн тӹнг направленивлӓжӹ ӓтя-ӓвӓвлӓн шанымашыштым шотыш нӓлӹн ӹштӓлтӹнӹт, тенгеок тӹшкӹ тетяӓн йишвлӓлӓн палшаш андак лыкмы мерӓвлӓм пыртымы[3].

Йиш кугижӓншӹ стратегин ориентиржӹ семӹнь

2024 ин Федеральный Собранилӓн Послаништӹжӹ Россий президент Владимир Путин 2030-шы иэш демографим кушташ задачым шӹнден:

"Тетяӓн семнявлӓлӓн палшымаш — тидӹ мӓмнӓн тӹнг нравственный айырымашна. Шукы тетяӓн кого йиш норма, обществын ӹлӹмӓш философижӹ, улы кугижӓншӹ стратегин ориентиржӹ лишӓшлык[1].

Формулируйымы Кугижӓншӹ стратеги семӹнь «Йиш» халык проектӹм колтымы гишӓн увертӓрӹмӹ, тенгеок тӹдӹн доно кӹлдӓлтшӹ вес халык проектвлӓм («Кадрвлӓ», «Данныйын экономикӹжӹ» тӧрлӹмӹ[4].

Владимир Путин шукы тетяӓн йишӹм «кугижӓншӹ стратегин ориентиржӹ» манын лӹмден (2024)

Тохотым когоэмдӹмӓш

Халык проектӹн приоритетшӹ семӹнь тетяӓн йишвлӓн парышыштым когоэмдӹмӹм лӹмдӹмӹ, малан манаш гӹнь обществын лач ти категорижӹ социально перегӓлтдӹмӹ ылеш. Тенге, 2024 и февралеш шукы тетяӓн йишвлӓ лошты 30 % нужда ылын, шӹндӹмӹ цельвлӓм шотыш нӓлӹн, 2030 иэш тидӹм кок пачаш чӹдемдӓш келеш. Тидӹн годым тӹнг инструмент семӹнь анжалтыт:

  • изи тохотан йишвлӓлӓн тӹлзӹ йӹде тӱлӹмӹ пособи, тӹдӹм ӓвӓн мӹшкӹрӓн лимӹкӹжӹ пуаш тӹнгӓлӹт дӓ тетялӓн 17 и теммешкӹ тӱлӓт (2024 и февралеш данный семӹнь, тӹдӹм 11 млн эдем получаен)[1];
  • соцконтрактым нӓлмӹ куштылгемдӹмӹ процедура (2024 ин правительство тӹдӹм тӱлӓш ситӓртӹш 100 млрд тӓнгӓм пуэн)[1];
  • 2030 иэш МРОТ 35 тӹжем тӓнгӓ якте кушкеш, тидӹжӹ социальный тӱлӹмӓшӹм, бюджетный сферӹштӹ пӓшӓдӓрӹм автоматически когоэмдӓ[5];
  • тетяӓн йишвлӓлӓн налогым изиэмдӹмӓш[6];
  • кокшы тетялӓн 2800 тӓнгӓ дӓ кымшы дон пакылашы тетялӓн 6000 тӓнгӓ якте налогым пӧртӹлтӹмӓш; налогым пӧртӹлтӹмӹ ик иӓш тохотын размержӹм 350 гӹц 450 тӹжем тӓнгӓ якте лӱктӓлмӹ;
  • ӓвӓ капитал программым 2030 и якте шыпшмаш.

Ӹлӹмӹ йӧнӹм яжоэмдӹмӓш

Нацпроект рамкышты и йӹде тетяӓн 350 тӹжем йишлӓн ӹлӹмӹ йӧнӹштӹм яжоэмдӓш задачым шӹндӹмӹ[7]. Тидӹлӓн техень мерӓвлӓм пӓлемдӹмӹ:

  • йиш ипотека программым 2030 и якте шыпшаш, 6 иӓш якте тетяӓн йишвлӓлӓн ставка 6%-ок кодеш (2024 ин 260 млрд тӓнгӓм, а 2030 и якте — 1,5 трлн тӓнгӓм айырымы)[8];
  • йиш ипотека программым изи халавлӓштӹ дӓ чӹдӹ у ӹлӹмӹ вӓрӹм чангышы регионвлӓштӹ шӓрӹмӓш;
  • палшымы мерӓвлӓм 2030 и якте шыпшмаш, тидӹ ипотека кредитӹн частьшым йӧртӹшӓшлык (540 тӹж. тӓнгӓ), 2024 ин тидӹлӓн 50 млрд тӓнгӓм айырымы;
  • аварийыный ӹлӹмӹ вӓр гӹц ванжымы программым шыпшмаш[8];
  • сад товариществывлӓ шотеш социальный газификаци программым кымдаэмдӹмӓш;
  • нужда йишвлӓлӓн пӧртӹм ӹрӹктӹмӹ системӹвлӓм нӓлӓн субсиди (ситӓртӹш 32 млрд тӓнгӓм айырымы).

Ӓзӓ шачмаш дӓ тымдымаш

2022 ин Россий Федерацин 39 облатьыштыжы ӓзӓ шачмашын цымыр коэффициентшӹ Российӹштӹ покшал показатель гӹц чӹдӹрӓк ылмым пӓлемдӹмӹ. Ти регионвлӓштӹ кугижӓншӹ палшык программым кымдаэмдӓш манын, правительство 2030 и якте ситӓртӹш 75 млрд тӓнгӓм айырен.

«Йиш» халык проект 2024 ин пыртымы вес проект доно — «Кадрвлӓ» доно — цат кӹлдӓлтӹн, тӹдӹ демографин кушмыжым вычымым шотыш нӓлӹн сирӓлтӹн[9]. Тенге, прогноз семӹнь, сӓндӓлӹкӹштӹ 2030 иэш 20 гӹц 24 и якте 8,3 миллион, 2035 ин — 9,7 миллион эдем лиэш (2024 ишӹ гӹц 2,4 миллионеш шукырак)[1]. 2028 и якте школышты тыменьшӹвлӓлӓн профессим ирӹ айырымы федеральный программа, тенгеок «Профессионалитет» проект палшымы доно авиа- дӓ судным чангымаш, фармацевтика, оборона промышленнность пӓшӓзӹ профессиӓн 1 млн нӓрӹ специалистӹм йӓмдӹлӓш пӓлемдӓлтеш. Тенгеок ти планвлӓ семӹнь техень ситӓртӹш мерӓвлӓ пӓлемдӓлтӹт:

  • кӹдӓлӓш проофессиональный тымдымы учрежденивлӓштӹ ремонтым ӹштӓш дӓ ма керӓлӹм ситӓрӓш (2030 и якте 120 млрд айырымы);
  • 800 вуз общежитиштӹ капитально тӧрлӹмӓш (2030 и якте 124 млрд айырымы);
  • 2030 иэш 25 университет кампусым чангымаш (400 млрд айырымы);
  • университетвлӓлӓн палшышы «Приоритет-2030» кугижӓншӹ программылан ситӓртӹш оксам пумаш (2030 и якте ситӓртӹш 190 млрд).

Нацпроектлӓн оксам айырымаш

«Йиш» халык проект сӓндӓлӹкӹм виӓнгдӹмӹ шотышты куд иӓш комплексный планышты (2030 и якте) сек тӹнг ылеш. Тӹдӹ Российӹн 2023—2024 ивлӓн анжыктымы экономика лӓктӹшӹжӹ доно келшӹшӹн цымыралтын. Тенге, ВВП кушмаш 2023 ин Россий правительствын веле агыл, тенгеок МВФ экспертвлӓн прогнозыштымат эртен дӓ 3,6 % шон. Инвестици кушмаш 2023 ин ӹндекш тӹлзӹ жепӹштӹ пӓлемдӹмӹ 15,1 % вӓреш 26,6 % шон. Россий президент Владимир Путинӹн пӓлемдӹмӹж ӹсемӹнь, париш сек анзыц тетяӓн семнявлӓн ӹлӹмӓшӹштӹм уланракым ӹштӓш виктӓрӓлтеш:

…ӹнде лишӹл жепӹнок мӓ анзыкы эче ик ашкылым ӹштен кердӹнӓ: мирӹн сек кого экономикан нӹл кугижӓншӹжӹ логӹц иктӹжӹ линӓ. Техень виӓнгмӓш мӓмнӓн гражданвлӓнӓн ситӓртӹш паришӹштӹ кушмашкы тӧрӧк конвертируялтшашлык[1].

Реализаци

2025 ин 24 февральын Россий правительство 2030 иэш халык проектӹн тӹнг показательвлӓжӹн спискӹм пингӹдемден:

  • ӓзӓ шачмашын цымыр коэффициентшӹм когоэмдӹмӓш;
  • нужда уровеньӹм изиэмдӹмӓш;
  • кымшы дӓ пакылашы тетявлӓн цымыр коэффициентӹштӹ — 0,475 ед.;
  • кужы жеп анжышашлык ӹлӓлшӹ дон инвалидвлӓн техень анжымым вычышы гражданвлӓн цымыр шотышты гӹц пай — 30,3 %;
  • культура, искусство дӓ халык творчество шотышты кугижӓншӹ дӓ муниципальный организацивлӓн пӓшӓштӹм ярыктымаш уровень — 63 %;
  • 50 тӹжем эдем якте ӹлӹшӹ изи ӹлӹмӹ вӓрвлӓштӹ кинотеатрвлӓн шот — 900 ед.[10].

Тидӹн гӹц пасна, халык проект рамкышты ӓвӓ дон тетян кӹдежӹштӹм, тымдымы учрежденивлӓштӹ кӹтӹк жепеш шагалшы группывлӓм шукемдӹмӹ, ӓвӓ капиталым, йиш ипотекӹм, единый пособим, йишлӓн и йӹде тӱлӹмӓшӹм когоэмдӹмӹ шотышты тӹнг корнывлӓм пӓлемден сирӹмӹ[10]. Тенгеок документӹштӹ мӹндӹрнӹ вӓрлӓнӹшӹ ӹлӹмӹ вӓрвлӓштӹ 100 тетя садым чангаш, 2,2 тӹж. тетя садлан ма керӓлӹм пуаш, 220 тӹж. гӹц чӹдӹ агыл йишлӓн и йӹде соцконтрактым пуаш, 336 ӹдӹрӓмӓш консультацим ӹштӓш, 133 перинатальный центрӹм,180 тетя больницӹм ма керӓл доно ситӓрӓш, 485 тӹж. ЭКО циклым ӹштӓш, тетявлӓлӓн 1011 искусство школым чангаш[10].

Примечани

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 Послание Президента Федеральному Собранию. http://kremlin.ru (29 февральын 2024). Тергӹмӹ кечӹ: 9 сентябрьын 2025.
  2. ↑ С заботой о главном. Как государство поддерживает семьи с детьми. https://национальныепроекты.рф (29 февральын 2024). Тергӹмӹ кечӹ: 9 сентябрьын 2025.
  3. ↑ В России запустят пять новых нацпроектов - Российская газета, Российская газета (3 мартын 2024). Дата обращения: 9 сентябрьын 2025.
  4. ↑ Леонов, Сергей. Семья, молодежь, взрослые. Путин назвал новые выплаты для жителей России, AiF. Дата обращения: 9 сентябрьын 2025.
  5. ↑ Путин поручил увеличить МРОТ до 35 тысяч рублей к 2030 году, РИА Новости (29 февральын 2024). Дата обращения: 9 сентябрьын 2025.
  6. ↑ Путин поручил отработать новую модель оплаты труда бюджетников, РИА Новости (29 февральын 2024). Дата обращения: 9 сентябрьын 2025.
  7. ↑ Сбербанк приветствует продление семейной ипотеки до 2030 года, Недвижимость РИА Новости (29 февральын 2024). Дата обращения: 9 сентябрьын 2025.
  8. ↑ 1 2 В России семейную ипотеку продлят до 2030 года, TACC. Дата обращения: 9 сентябрьын 2025.
  9. ↑ Рабочие в порядке: в чем суть нового нацпроекта «Кадры», Известия (29 февральын 2024). Дата обращения: 9 сентябрьын 2025.
  10. ↑ 1 2 3 Основные показатели и мероприятия национального проекта «Семья» (руш.). government.ru (24 февральын 2025). Тергӹмӹ кечӹ: 9 сентябрьын 2025.
«https://mrj.ruwiki.ru/w/index.php?title=Йиш_(халык_проект)&oldid=314875» гӹц нӓлмӹ