Космос (халык проект)
| Космос (халык проект) | |
|---|---|
 | |
| Вир | Россий президент Владимир Путинӹн распоряженижӹ семӹнь |
| Роскот | 4,4 трлн тӓнгӓ |
«Космос» халык проектӹм Россий президент Владимир Путинӹн распоряженижӹ семӹнь 2025-шӹ ин ӹлӹмӓшӹш пырташ тӹнгӓлмӹ[1]. Тӹдӹ Россий Федерацин спутник тӹшкӓвлӓм дӓ халык орбитальный станцим ӹштӹмӹ, космос кӹл сервисӹм, ядерный космос энергетикӹм виӓнгдӹмӹ, мӹндӹр космосым келгӹн шӹмлӹмӹ дӓ пӓшӓзӹвлӓм йӓмдӹлӹмӹ шотышты кужы жепеш пӓлемдӹмӹ пӓшӓ рӓдӹм рашемдӓ[2].
Истори
2025-шӹ ин 16-шы апрельӹн Бауман лӹмӓн МГТУ-шты эртӹшӹ Космос пӓшӓ рӓдӹм виӓнгдӹмӹ ядмаш шотышты кӓнгӓшӹмӓшӹштӹ Владимир Путин «Космос» халык проектӹм йӓмдӹлӓш келмӹ гишӓн увертӓрен:
…ти керӓл сферӹштӹ мӓмнӓн пӓлемдӹмӹ ӹштӹшӓшлык пӓшӓнӓ анзыц кешӹ космический держава семӹнь сӓндӓлӹкнӓн истори статусшылан келшен толшашлык[2].
Россий Президентӹн пӓлемдӹмӹжӹ семӹнь халык проект лишӹл дӓ кужы жепеш ти сферӹм виӓнгдӹшӹ пӓшӓ рӓдӹм ӓвӓлтӹшӓшлык:
- сакой йиш пӓшӓм ӹштӓш ӹшкӹмӹн шукы спутникӓн тӹшкӓвлӓм ӹштӹмӓш;
- халык орбитальный станцим чангымаш;
- ядерный космос энергетикӹм виӓнгдӹмӓш;
- «космос буксирӹм» ӹштӹмӓш;
- мӹндӹр космосышты келгӹ шӹмлӹмӓшӹм эртӓрӹмӓш;
- «Спектр-РГ» орбитальный обсерваториштӹ Вселенныйын раш анжыктышы картшым йӓмдӹлӹмӓш[2].
Халык проектӹн технологи сӹнгӹмӓшвлӓжӹ экономикӹм уэмдӹмӓштӹ дӓ гражданвлӓн ӹлӹмӓшӹштӹм яжоэмдӹмӓштӹ тӓрвӓтӹшӹ ви лишӓшлык ылыт манын, пӓлемдӹмӹ[2].
2025 ин 3 июньын Роскосмосын генеральный директоржы Дмитрий Баканов увертӓрен: нацпроект «Рассвет» интернетӹн 886 спутникӹм дӓ Мӱлӓндӹм мӹндӹрцӹн тӹшлӹмӹ 114 аппаратым колташ пӓлемдӓ[3].
2025 ин 17 августын РАН-штышы Космосым шӹмлӹшӹ институтын планетвлӓн физика отделжӹм вуйлатышы Олег Кораблёв увертӓрен: космосым шӹмлӹмӹ шотышты национальный проектӹш «Венера-Д» автоматический межпланетный станцим йӓмдӹлӹмӹ дӓ колтымы пӓшӓ пырен. Эскизный проектированим 2026 ин январьын тӹнгӓлӓш пӓлемдӹмӹ[4].
Оксам айырымаш
2025 ин 17 июньын нацпроектӹм Россий президент Владимир Путин пингӹдемден[5]. Документ семӹнь 2036 и якте цымыр финансировани 4,4 трлн тӓнгӓэш шоэш[6].
Федеральный проектвлӓ
«Космос» халык проектӹш техень федеральный программывлӓ пырталтыныт:
- «Космический информационный технологим цилӓ монгыр гӹц виӓнгдӹмӓш»;
- «Анзыкыла яжо лӓктӹшӹм пушы космический системӹвлӓ дӓ сервисвлӓ»;
- «Российӹн космический ядерный энергетикӹжӹм виӓнгдӹмӓш»[7].
Лӓктӹш
Халык проектӹн тӹнг ядмашвлӓм кӓнгӓшӹмӹ годым тенге ӹштӓш лимӹ:
- 2030-шы иэш орбитальный тӹшкӓвлӓштӹшӹ спутниквлӓн шотыштым 1,2 тӹжем единица якте шукемдӓш;
- Российӹштӹшӹ космодромвлӓ гӹц ик и жепӹштӹ колтымы шотым 56 якте шокташ;
- 2027-шӹ ин отечественный орбитальный станцим вӓрӓнгдӓш тӹнгӓлӓш;
- 2030-шы иэш ти отрасльышты пӓшӓлӹшӹвлӓн шотыштым 40 тӹжем эдем якте шукемдӓш;
- ти отрасльыштышы пӓшӓ лӓктӹшӹм 1,5 пачаш когоэмдӓш[7].
Примечани
- ↑ Путин анонсировал скорое утверждение нового нацпроекта по космосу - Газета.Ru | Новости, Газета.Ru (16.04.2025). Дата обращения: 17 апрельӹн 2025.
- ↑ 1 2 3 4 Совещание по вопросам развития космической деятельности, Президент России (16.04.2025). Дата обращения: 17 апрельӹн 2025.
- ↑ "Роскосмос" раскрыл содержание нацпроекта по космосу, РИА Новости (3 июньын 2025). Дата обращения: 3 июньын 2025.
- ↑ Миссия "Венера-Д" вошла в нацпроект по космосу, TACC. Дата обращения: 17 августын 2025.
- ↑ "Роскосмос" рассказал подробности космического нацпроекта, РИА Новости (17.06.2025). Дата обращения: 18 июньын 2025.
- ↑ Путин утвердил нацпроект «Космос» с бюджетом 4,4 трлн рублей до 2036 года, Коммерсантъ (18 июньын 2025). Дата обращения: 18 июньын 2025.
- ↑ 1 2 Михаил Мишустин провёл стратегическую сессию по национальному проекту «Развитие космической деятельности Российской Федерации на период до 2030 года и перспективу до 2036 года» (руш.). government.ru (13 августын 2024). Тергӹмӹ кечӹ: 17 апрельӹн 2025.