Ерошкин, Виталий Александрович

Ирӹкӓн энциклопеди Википеди гӹц материал
Виталий Александрович Ерошкин
Виталий Ерошкин
Ерошкин, Виталий Александрович.jpg
Шачмы кечӹ 1928 и 18 апрель(1928-04-18)
Шачмы вӓр Ӓнгӹрвуй, Козьмодемьянский кантон, Мары автономный область, СССР
Колымы кечӹ 2016 и 1 октябрь(2016-10-01) (88 и)
Колымы вӓр Йошкар-Ола, Мары Эл, Россий
Гражданство  СССР Россий
Пӓшӓн типшӹ наука пӓшӓзӹ, историк, тымдышы, литератор, партиштӹшӹ пӓшӓзӹ
Награда дӓ премивлӓ

РСФСР халык просвещенин отличникшӹ — 1980
«Пӓшӓн ветеран» медаль
Мары АССР-ын наукын заслуженный пӓшӓзӹжӹ (1988)
Мары АССР-ын Кӱшӹл Кӓнгӓш Президиумжын Почётный грамота (1978)

Виталий Александрович Ерошкин (18 апрель 1928, Ӓнгӹрвуй, Пӹзӹкныр вел солавлӓ1 октябрь 2016, Йошкар-Ола) — марын советский дӓ российӹштӹшӹ наука пӓшӓзӹ, шӹмлӹзӹ-историк, тымдышы, литератор, партиштӹшӹ пӓшӓзӹ, 1966-шы и гӹц СССР-ын журналиствлӓн ушемӹн членжӹ. Истори наукывлӓн доктор, профессор. Мары АССР-ын наукын заслуженный пӓшӓзӹжӹ (1988). РСФСР-ын халык образованин отличникшӹ (1980). КПСС-ын членжӹ.

Ӹлӹмӓш корныжы

Хресӓнь семняштӹ шачын[1]. 1941-шӹ ин кӹзӹт Мары Эл Республикӹн Кырык мары районышты Кузнецовыштышы шӹм иӓш школым, вара Кырык мары районышты Виловат кӹдӓлӓш школым тымень пӹтӓрен. Н. К. Крупская лӹмӓн МГПИ-штӹ йӹмдӹлӹшӹ курсвлӓм, варажы институтшымат 1949-шӹ ин тымень пӹтӓрен. 1949-1953-шы ивлӓн — Мары АССР-ты Звенигово районышты Кужмараштышы кӹдӓлӓш школышты историм тымдышы, 1953-1954-шы ивлӓн — Звениговыштышы РОНО-м вуйлатышы ылын[2].

1954-1957-шӹ ивлӓн — КПСС-н Мары обкомжын школ дон вузвлӓ доно кӹлдӓлтшӹ отделжын инструкторжы. 1959-шӹ ин ЦК КПСС сагашы Кӱшӹл партийный школым тымень пӹтӓрен. Вара Горькийӹштӹшӹ кугижӓншӹ университет сагашы аспирантурым заочно тымень пӹтӓрен, кышты кандидатский диссертацим яжон ӹшӹклён. 1959-1962-шы ивлӓн — Мары АССР-ын просвещени министрын вашталтышыжы, 1962-1964-шӹ ивлӓн — Просвещени пӓшӓзӹвлӓн Мары обкомын председательжӹ, 1964-1967-шӹ ивлӓн — КПСС-ын Мары обкомжын инструкторжы[2]..

1967-шӹ и гӹц Н. К. Крупская лӹмӓн МГПИ-н (руш) КПСС-ын историжӹн кафедрын ассистентшӹ дӓ тымдышыжы, институтын йӓмдӹлӹшӹ отделенин деканжы, КПСС-ын историжӹн кафедрын доцентшӹ, КПСС-ын историжӹн, политический историн, историн дӓ этнологин кафедрывлӓн заведующийӹштӹ (1979—1998) ылын. Истори наукывлӓн доктор (1993). 1998-2001-шӹ ивлӓн — МГПИ-н истори дӓ экономический теори кафедрын профессоржы[2].

2016-шы ин 1 октябрьын Йошкар-Олашты колен.

Сӹлнӹшая пӓшӓ

Сирӓш 1950-шӹ ивлӓн мычаш гӹц тӹнгӓлӹн. Тӹ ивлӓн «Марий коммуна» газетӹштӹ «Кыдалыштда, машинӓвлӓ» («Ездите, машины», 1957), «Пӹсӹ сӹнзӓвлӓ» («Зоркие глаза», 1958) лӹмӓн тӹдӹн шайыштмашвлӓжӹ пецӓтлӓлтӹнӹт[2].

Шукы жанр доно пӓшӓлӹшӹ автор (шайыштмашвлӓ, повестьвлӓ, ямаквлӓ, лыдышвлӓ, мырывлӓ, ӓшӹндӓрӹмӓшвлӓ, документальный очерквлӓ). Икманяр книгӓжӹм Мары книжный издательствышты (руш) пецӓтлен лыкмы[3]. Тӹдӹн произведенивлӓжӹ «У сем» («Новый лад») журналышты дӓ цымыр литературно-художественный изданивлӓштӹ пецӓтлӓлтӹнӹт[4].

Тӹнг сӹлнӹшая произведенивлӓ

Пакылажы В. Ерошкинӹн марла дӓ рушла сирӹмӹ тӹнг сӹлнӹшая произведенивлӓжӹ[5]:

  • Оратиэм: шайыштмаш // Якшар кӹцкӓн ломбы. — Йошкар-Ола, 1974. — С. 17-22.
  • На их долю выпало счастье: документальные очерки. — Йошкар-Ола, 1976. 96 с.
  • Че-Пе: шайыштмаш // Патыр курым: Кырык мары антологи. — Йошкар-Ола, 1980. — С. 127—136.
  • Яратет гӹнь…: пьеса // У сем. — 1994. № 3. С. 81-121.
  • Изи мӱкш: лыдышвлӓ [Пчёлка: стихи]. — Йошкар-Ола, 1995. — 20 с.
  • Тум дон Пӹзӹлмӹ: ямак [Дуб и Рябина: сказка]. — Йошкар-Ола, 1997. — 20 с.
  • Вырсын тетявлӓжӹ: шайыштмашвлӓ, повесть [Дети войны: рассказы и повесть]. — Йошкар-Ола, 2005. — 160 с.
  • Ӹлӹмӓшӹн шановлӓжӹ: повесть // У сем. — 2003. — № 2. С. 107—125; № 4. — С. 89-118; 2004. № 1. — С. 69-92; № 2. — С. 77-103; № 3. — С. 23-55.

Ӹлӹмӓшӹжӹ дӓ мастарлык пӓшӓжӹ гишӓн сирӹмӹ литература

В. А. Ерошкинӹн ӹлӹмӓшӹжӹ дӓ мастарлык пӓшӓжӹ гишӓн сирӹмӹ литературын спискӹ[5]:

  • Айплатов Г. Н., Иванов А. Ерошкин Виталий Александрович // Марийский археографический вестник. — 1988. — № 8. — С. 245—249[6].
  • Ерошкин В. Первая ступенька в моём жизненном пути // Сила: приложение к газете «Ленинский путь». — 1990. — № 21. — 23 декабря.
  • Хлебников А. Наш юбиляр // Учитель. — 1993. — № 13. — 15 апреля.
  • Егоров Н. Шаноан корнышты // У сем. — 1998. — № 1. — С. 124—128.
  • Айплатов Г. Н., Иванов А. Кычалме корно. Тӱвыргӧ саска: В. Ерошкинлан 70 ий // Марий Эл. — 1998. — 18 апрель.
  • Апакаев П. Ӓнгӹрвуй солан лӹмлӹ эргӹжӹ // У сем. — 2003. — № 2. — С. 100—106.

Мактымаш

  • Мары АССР-ын наукын заслуженный пӓшӓзӹжӹ (1988)
  • РСФСР-ын халык образованин отличникшӹ (1980)
  • СССР-ын журналиствлӓн ушемӹн членжӹ (1966)
  • «Пӓшӓн ветеранжы» медаль
  • Мары АССР-ын Кӱшӹл Кӓнгӓш Президиумжын Почётный грамота (1978)[5]

Примечани

  1. Деревня Яшпатрово (Ангырвуй) // Горномарийский район. — Йошкар-Ола, 2006. — С. 366—367. — 648 с. — (История сёл и деревень Республики Марий Эл). — 750 экз. — ISBN 5-87898-320-6.
  2. 1 2 3 4 Писатели МЭ, 2008, с. 227.
  3. Ерошкин, Виталий Александрович - Вырсын тетявлӓжы : шайыштмашвлӓ, повесть (руш.). Официальный сайт РГБ. Тергӹмӹ кечӹ: 14 майын 2020. Архивируйымы 16 июньын 2022 года.
  4. Писатели МЭ, 2008, с. 227—228.
  5. 1 2 3 Писатели МЭ, 2008, с. 228.
  6. Айплатов Г. Н., Иванов, А. Г. Ерошкин Виталий Александрович (руш.). Официальный сайт Государственной публичной исторической библиотеки России. Тергӹмӹ кечӹ: 14 майын 2020. Архивируйымы 16 июньын 2022 года.

Литература

  • Виталий Ерошкин // Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / Сост. А. Васинкин, В. Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — С. 227—228. — 752 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-7590-0966-5.
  • Рыбакова Т. Л., Айплатов Г. Н., Мочаев В. А., Яналова Н. А. Ерошкин Виталий Александрович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 141. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Ссылкывлӓ