Чавайн бульвар
| Чавайн бульвар | |
|---|---|
 | |
| Тӹнг информаци | |
| Сӓндӓлӹк | Россий |
| Регион | Мары Эл |
| Хала | Йошкар-Ола |
| Микрорайон | Центр, Сомбатхей |
| Кужыц | 2 км утла |
| Почта индекс | 424038 — 8—15 №-ӓн пӧртвлӓ; 424033 — 16—27 №-ӓн пӧртвлӓ; 424000 — 30—45 №-ӓн пӧртвлӓ |
 |
|
Чавайн Бульвар (руш. Бульвар Чавайна) — Йошкар-Олан сек кужы ялын каштмы ӧлицӓжӹ. Культура дӓ кӓнӹмӓш ӹрдӹ паркыш тӹнг пырымы арка гӹц тӹнгӓлеш дӓ Киров ӧлицӓ доно корныважышты пӹтӓ. Комсомольский, Советский, Вознесенский, Воскресенский проспект дӓ Петров ӧлицӓвлӓ гач эртӓ. Эшкинин ӧлицӓ йӹгӹре ылеш. Бульвар халан центржӹ, Изи Какшан ӓнгӹр дӓ «Сомбатхей» амалымы район гач эртӓ. Бульварын кужыцшы — 2 уштыш (км) утла.
Ӧлицӓ мары литературлан негӹцӹм пиштӹшӹ, поэт дӓ драматург Сергей Григорьевич Чавайнын лӹмжӹм намалеш.
Истори
Бульварым 1950-60-шы ивлӓн строяш тӹнгӓлӹнӹт. Тӹнӓм пӹтӓриш ӹлӹмӹ пӧртвлӓ лӓктӹнӹт, ялын каштмы вӓр пӓлемдӓлтӹн. Бульварым пӹтӓри архитектор Юрий Казаринов йӧндӓрен.
Анзыц бульварышты Сталин жепӹштӹшӹ пӧртвлӓ вел шалгенӹт, нӹнӹ иктӹ-весӹштӹ гӹц мӹндӹрнӹ вӓрлӓненӹт. Варарак нӹнӹ лошты квартирӓн пӧртвлӓм строенӹт. Ӧлицӓм тӹшкӹ эдемвлӓн ӹлӓш пырымышты паштек асфальтируенӹт, тидӹ бульварым Йошкар-Олашты ӹлӹшӹвлӓн яратымы каштмы вӓрӹш сӓрен[1].
1964 ин 15 декабрьын бульварлан официально Сергей Григорьевич Чавайнын лӹмжӹм пумы, тӹдӹн творчествыжы мары литературын символжы лин, а общественный пӓшӓжӹ мары культурым переген кодаш дӓ виӓнгдӓш виктӓрӓлтӹн.
Тилец анзыц С. Г. Чавайнын лӹмжӹм тӹдӹн ӹлӹмӹжӹ годымок пачмы дӓ тӹдӹм арестуйымы паштек Институтский ӧлицӓ (кӹзӹт Ленинский проспект) у лӹмӹм намалшы ӧлицӓлӓн пумы. Поэтӹн лӹмнержӹм пӧртӹлтӹмӹ паштек тӹдӹм ӓшӹндӓрӹмӹ лӹмеш Байдуков ӧлицӓн лӹмжӹм вашталтенӹт. Бульварлан С. Г. Чавайнын лӹмжӹм пумы гишӓн лӓктӹн кердшӹ куктынзыкым карангдаш манын, Чавайн ӧлицӓн лӹмжӹм угӹц вашталтенӹт, ти гӓнӓ тӹдӹлӓн Яков Эшпайын лӹмжӹм пуэнӹт[2].
1978 ин 21 июльын бульварышты С. Г. Чавайнлан памятникӹм пачмы. Скульптурный композици ик фигуран ылеш: гранитный постаментӹштӹ — писательӹн кӓпшӹ, а кидӹштӹжӹ книгӓ. Скульптор — Борис Иванович Дюжев, архитектор — Павел Алексеевич Самсонов[3].
1980 ин бульварым Изи Какшан ӓнгӹр гач анзыкылашы Киров ӧлицӓ якте стройымы[2].
1970-1980 ивлӓн бульвар халан культурный ӹлӹмӓшӹжӹн центржӹ лин. Тиштӹ халык веселӓен каштмаш, концерт дӓ айовлӓ эртенӹт[4].
2005 ин, Мары Эл Республикӹлӓн 85 и теммӹ ин, бульварым угӹц строяш тӹнгӓлмӹ. Бульварым Йошкар-Олан визитный карточкыжым ӹштӓш задачым шӹндӹмӹ. 2005 ин кӓнгӹжӹм халан кечӹжӹ лӹмеш тӹдӹн тӹнг частьшым Советский ӧлицӓ гӹц Комсомольский ӧлицӓ якте пачмы. 2018 ин бульварышты велокорным ӹштӹмӹ. 2019 ин Изи Какшанын вес монгырыштыжы Киров ӧлицӓ гӹц Вознесенский проспект якте бульварым угӹц пыжен ӹштӹмӹм пӹтӓрӹмӹ[5].
Анжымы вӓрвлӓ
1982 и — икшӹ мары композитор, мары профессиональный музыкылан негӹцӹм пиштӹшӹ Иван Степанович Ключников-Палантайлан памятникӹм шагалтымы.
1984 и — Театр кӹверӹм стройымы.
2007 и — Благовещенский башньым лӱктӹмӹ, тӹдӹ Республикӹн дӓ Пресвятой Дева Мариян площадьышты вӓрлӓнен. Ти инок ноябрьын Благовещенский собор анзылны изи Христосым кидӹштӹ кычышы Йымын Ӓвӓн скульптурыжым пачмы. Скульптор: А. Н. Ковальчук.
2011 и — Архангел Гаврииллан памятник-фонтаным пачмы. Скульптурный композици куд метр кӱкшӹцӓн бронза гӹц ӹштӹмӹ Архангел Гавриилӹн сӹнжӹм анжыкта. Вургымла кидӹштӹжӹ архангел йӹпшӹм, а шалахай кидӹштӹжӹ — мӱлӓндӹ шар вӹлнӹ вӓрлӓнӹшӹ Мессин символжы доно сӹлнештӓрӹмӹ шарым кыча. Скульптор: А. Н. Ковальчук.
2011 и — Архангельский слободам стройымы. Святой Ӹдӹрлӓн эргӹн вӓшке шачмыжы гишӓн уверӹм кандышы Архангел Гавриилӹм ӓшӹндӓрӹмӹ лӹмеш лӹмдӹмӹ.
2012 и — советский дӓ российӹштӹшӹ писатель Аркадий Крупняковлан памятникӹм пачмы. Скульптурный композицим вӓрӹштӹшӹ скульпторвлӓ С. В. Яндубаев дон А. А. Ширнин ӹштенӹт.
2013 и — Георгий Константинов лӹмӓн руш академи драма театр сагашы скверӹштӹ Савино солашты шачшы поэт, военный пӓшӓзӹ Александр Ефимович Котомкинлӓн (Савинскийлӓн) памятникӹм пачмы. Скульпторвлӓ: С. В. Яндубаев ден А. А. Ширнин[6].
Ынгай фактвлӓ
С. Г. Чавайнын Йошкар-Олаштышы памятникшӹ ганьок памятникӹм Морки посёлкышты вӓрӓнгдӹмӹ. Кокшы фигура висӹкшӹ доно тӹнг халаштышы гӹц изирӓк ылеш[3].
Чавайн бульвар Йошкар-Олаштышы сакой йиш культурный мероприятивлӓм, шамак толшеш, традици семӹнь каждый ин 1 июнь гӹц 31 август якте ӧлицӓштӹ эртӹшӹ «Мары кӓнгӹж» фестивальым эрӓрӹмӹ площадкывлӓ логӹц иктӹжӹ ылеш[7].
Индексвлӓ
- 424038 — 8—15 №-ӓн пӧртвлӓ
- 424033 — 16—27 №-ӓн пӧртвлӓ
- 424000 — 30—45 №-ӓн пӧртвлӓ[8]
Примечания
- ↑ Агаев, Рафаил. Когда и как был построен бульвар Чавайна в Йошкар-Оле, Информационное агентство "МедиаПоток" (12 июльын 2021). Дата обращения: 21 августын 2025.
- ↑ 1 2 История города Йошкар-Ола в фотографиях. Фото Йошкар-Олы. Йошкар-Ола в Советское время. olacity.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 21 августын 2025.
- ↑ 1 2 ВКонтакте | ВКонтакте (руш.). vk.com. Тергӹмӹ кечӹ: 21 августын 2025.
- ↑ Бульвар Чавайна в Йошкар-Оле(неопр.). marshruting.com. Тергӹмӹ кечӹ: 21 августын 2025.
- ↑ Бульвар имени основоположника марийской литературы - Официальный сайт администрации городского округа "Город Йошкар-Ола" (руш.). i-ola.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 21 августын 2025.
- ↑ egor. Бульвар Чавайна, Марий Эл и Йошкар-Ола - туризм и отдых (8 ноябрьын 2023). Дата обращения: 21 августын 2025.
- ↑ egor. Бульвар Чавайна, Марий Эл и Йошкар-Ола - туризм и отдых (8 ноябрьын 2023). Дата обращения: 21 августын 2025.
- ↑ Почтовые индексы бульвар Чавайна (руш.). Тергӹмӹ кечӹ: 21 августын 2025.