Фёдор I Иоанновичлӓн памятник
| Памятник | |
| Фёдор I Иоанновичлӓн памятник | |
|---|---|
 Фёдор I Иоанновичлӓн памятник | |
| 56°38′13″ с. ш. 47°54′13″ в. д.GЯO | |
| Сӓндӓлӹк | Россий |
| Вӓрлӓнӹмӓш | Йошкар-Ола, Воскресенский ӓнгӹрсир |
| Скульптор | Ковальчук А. Н. |
| Ӹштӹмӹ кечӹ | 2009 и |
| Кӱкшӹц | 5 м утла (тӹшец: 3,5 м скульптура; 1,5 м постамент) |
| Материал | бронза (скульптура); гранит (постамент) |
| Состояни | яжо |
Фёдор I Иоанновичлӓн памятник (руш. Памятник Фёдору I Иоанновичу)— улы Русьын кугижӓжӹ дӓ Москван кого князьшӹ Фёдор I Иоанновичлӓн памятник. 2009 и 4 ноябрьын пачмы[1], Йошкар-Олашты, Воскресенский ӓнгӹрсирӹштӹ, вӓрлӓнен. Российӹштӹ дӓ сӓндӓлӹк вӹлнӹ кугижӓм улы кытшы доно анжыктышы пӹтӓришӹ памятник[1][2].
Ӹштӹмӹ истори
Азаным нӓлмӹ дӓ вара Иван Грозныйын Азан ханствым Руш кугижӓншӹ мӱлӓндӹш ушымыжы паштек юж ушымы кымдемӹштӹ Йыл тӹрӹштӹ ӹлӹшӹ тӹнг халыквлӓ, тӹ шотышток марынвлӓӓт, кугижӓн власть ваштареш кого пыдыранзыквлӓм тӓрвӓтенӹт. Пыдыранзыквлӓм темдӓлӓш манын, Иван Грозный ваштарешӹштӹ походвлӓм колтен, историштӹ нӹнӹ черемис вырсы семӹнь пӓлӹмӹ ылыт. Нӹнӹ логӹц пӹтӓртӹшӹжӹ, кымшы черемис вырсы, 1581 и гӹц 1585 и якте шыпшылтын. Тӹнӓм, пӹц мары шӹргӹвлӓштӹшӹ пыдыранзыквлӓм пӹтӓрӓш манын, Иван Грозныйын кымшы эргӹжӹ, ӹнде Фёдор Иоаннович кугижӓ, ти кымдемӹштӹ кӓрмӓн шотан сӓрзӹ ӹлемвлӓм негӹцлӓш шӱден, нӹнӹ логӹц иктӹжӹ Какшан ӓнгӹр тӹрӹштӹшӹ Цӓрлӓ хала (варарак Царевококшайск дӓ кӹзӹт Йошкар-Ола) лин.
Фёдор Иоаннович кугижӓлӓн памятникӹм «Цӓрлӓ кремль» культура-историй комплекс кымдыкеш[2] 2009 и 2 ноябрьын шагалтенӹт[3]. Памятникӹм 2009 и 4 ноябрьын, Халыквлӓн икышан ылмышты дӓ Мары Эл Республикӹлӓн 89 и теммӹ кечӹн, айо семӹнь пачыныт[1].
2011 и 21 октябрьын памятникӹм Воскресенский ӓнгӹрсирӹшкӹ ваштенӹт[4].
Махань ылмы
Памятникӹм ик фигуран композици семӹнь ӹштӹмӹ: постаментӹштӹ — кугижӓ чиэмӓн (кугижӓ платно, вуйышты — венец, ӹнгӹжӓ вӹлнӹ — диадима, шалахай кидӹштӹ — держава, вургымла кидӹштӹ — оҥ сага хрестӹ) Фёдор Иоанновичӹн улы кыт доно ӹштӹмӹ кӓпшӹ. Постаментӹштӹ сирӹмӹ:
Фёдор
Иоаннович
кугижӓлӓн
Айыртем
Памятникӹм Москва кымдем Жуковский халашты ӹштӹмӹ. Тӹдӹн нелӹцшӹ — 1,3 т; кӱкшӹцшӹ — 5 м утла, тишецӹн: 3,5 м скульптурын, 1,5 метр постаментӹн кӱкшӹцшӹ; материал — той. Автор — Российӹн халык художникшӹ, скульптор Андрей Ковальчук[3].
Примечани
- ↑ 1 2 3 Управление общественных связей и информации Президента Республики Марий Эл. В Йошкар-Оле открыт памятник последнему царю из династии Рюриковичей. Официальный сервер Правительства Республики Марий Эл (5 ноябрьын 2009). Тергӹмӹ кечӹ: 1 августын 2025. Архивировано из оригинала 4 мартын 2016 года.
- ↑ 1 2 Культурно-исторический комплекс «Царевококшайский Кремль». Официальный интернет-портал Республики Марий Эл. Тергӹмӹ кечӹ: 1 августын 2025. Архивируйымы 17 июньын 2013 года.
- ↑ 1 2 Царь всея Руси прописался в марийской столице. ЗАО «Пульс-радио». Тергӹмӹ кечӹ: 1 августын 2025. Архивировано из оригинала 25 июньын 2013 года.
- ↑ Памятник царю перенесли на набережную. Новости Йошкар-Олы и республики Марий Эл — pg12.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 1 августын 2025. Архивируйымы 17 июньын 2013 года.
| Йошкар-Олаштышы памятниквлӓ | |||
|---|---|---|---|
 |  | ||
