Никеев, Дмитрий Ильич

Ирӹкӓн энциклопеди Википеди гӹц материал
Дмитрий Ильич Никеев
Nikeyev Dmitry Ilyich.jpg
Шачын 1907 и 23 октябрь(1907-10-23)
Внуковичи сола, Смоленский губерни, Россий импери
Колен 1978 и 8 февраль(1978-02-08) (70 и)
Руэм пос., Мары АССР, СССР
Образовани К. А. Тимирязев лӹмӓн Москваштышы сельскохозяйственный академи (1939)
Награда
Герой Социалистического Труда — 1973
Орден Ленина — 1971 Орден Ленина — 1973 Орден Отечественной войны II степени  — 1946
Орден Трудового Красного Знамени — 1951 Орден «Знак Почёта»  — 1965 Медаль «За трудовую доблесть» — 1959
Заслуженный агроном РСФСР.png

Дмитрий Ильич Никеев (23 октябрь 1907 — 8 февраль 1978) — советский партийный пӓшӓзӹ, шӹмлӹзӹ-агроном дӓ сола хоза пӓшӓм виктӓрӹшӹ. Мары АССР-ын Верховный Советшӹн депутатшы (1947—1963). РСФСР-ын заслуженный агрономжы (1968). Социалистический Пӓшӓн Геройжы (1971).

Ӹлӹмӓш корныжы

1907-шӹ ин 23-шы октябрьын Смоленский губерништӹшӹ Рославльский уездӹн Внуковичи солашты пӓшӓзӹн семняэшӹжӹ шачын.

1917-шӹ и гӹц лу иӓшок вӓрӹштӹшӹ кулаквлӓ доны тӓрзӹ шотеш пӓшӓм ӹштӓш тӹнгӓлӹн. 1922-шы и гӹц 1925-шӹ и якте вӓрӹштӹшӹ колхозышты пӓшӓм ӹштен. 1925-шӹ и гӹц 1934-шӹ и якте Липовыштышы сола советӹн членжӹ ылын, тӹ жепӹнок кӹртни корнышты дӓ качкыш промышленность системӹштӹ пӓшӓм ӹштен, кӱшӹл сӹнзӹмӓшӹм пушы тыменьмӹ вӓрӹш пыраш манын, пӓшӓзӹ факультетӹштӹ тыменьӹн[1].

1934-шӹ и гӹц 1939-шӹ и якте К. А. Тимирязев лӹмӓн Москваштышы сельскохозяйственный академиштӹ (руш) (мар. тыменьӹн. 1939-шӹ и гӹц 1941-шӹ и якте Мары АССР-ӹн мӱлӓндӹ шотышты Халык комиссариатшын системӹштӹжӹ тӹнг агрономын вӓрӹштӹжӹ пӓшӓм ӹштен. Кого Ӓтямӱлӓндӹ вырсы жепӹн, 1941-шӹ и гӹц 1942-шы и якте, Пӓшӓзӹ-хресӓнь Якшар армиштӹ служен. 1942-шы и гӹц 1948-шӹ и якте — Мары АССР-ӹн Куженер кымдемӹштӹшӹ парти комитетӹн икшӹ секретарьжы. 1948-шӹ и гӹц 1950-шӹ и якте — Мары кымдемӹштӹшӹ сельскохозяйственный комитетӹн отделжӹм вуйлатышы. 1950-шӹ и гӹц 1962-шы и якте, луаткок и жепӹштӹ Д. И. Никеев Мары Автономный Советский Социалистический Республикӹн сола хозяйствын министржӹ вӓрӹштӹ пӓшӓм ӹштен. 1951-шӹ ин 20-шы июньын СССР-ӹн Верховный Советшӹн Президиумжын указшы доно Дмитрий Ильич Никеев Пӓшӓн Якшар Знамӹн орденжӹ доно пӓлемдӓлтӹн[1].

1962-шы гӹц 1978 и якте, луаткуд и, Д. И. Никеев ВАСХНИЛ-ӹн Мары республикӹштӹшӹ кугижӓншӹ сельскохозяйственный опытный станцижӹм вуйлатен. Д. И. Никеевӹн вуйлатымыжы доно опытный станци В. И. Ленин лӹмӓн Всесоюзный сельскохозяйственный научный академин (руш) (мар. системӹштӹжӹ видӹшӹ научно-производственный предприяти лиэш[2].

1971-шӹ ин 8 апрельӹн СССР-ӹн Верховный Советшӹн Президиумжын Указшы семӹнь «сола хозяйствым виӓнгдӹмӓштӹ кого сӹнгӹмӓшлӓн» Дмитрий Ильич Никеев Ленин орден доно пӓлемдӓлтӹн[1].

1973-шы ин 11-шӹ декабрьын СССР-ӹн Верховный Советшӹн Президиумжын Указшы семӹнь «Всесоюзный социалистический тӓнгӓшӹмӓшӹштӹ кого сӹнгӹмӓшӹш шомылан дӓ 1973-шы ин сӓндӓлӹклӓн пӹрцӹм дӓ мӱлӓндӹштӹ куштымы вес йӓрвӓрӹм шукемдӹмӹ дӓ выжалымы шотышты сӧрӹмӹм шоктымы гишӓн пӓшӓштӹ патырлык верц» Дмитрий Ильич Никеев Социалистический Пӓшӓн Геройжы лӹмӹм сылен, Ленин орден дон «Сарла дон Молот» шӧртньӹ медальым кычыктымы[1].

Тӹнг пӓшӓ гӹц пасна Д. И. Никеев общественно-политический пӓшӓм ӹштен: 1947-шы и гӹц 1963-шы и якте Мары АССР-ӹн Верховный Советшӹн депутатшы дӓ 1971-шӹ ин КПСС-ын XXIV погынымашыштыжы делегат ылын[1].

1978-шӹ ин 8-шы февральын колен.

Ӓшӹндӓрӹмӓш

  • Мары Элӹштӹшӹ Медведевский районын Руэм посёлкыштыжы Д. И. Никеевӹн бюстшым шагалтымы[3].
  • Мары Эл Республикӹн Медведевский районын Руэм посёлкыштыжы молнамшы сола хозяйствын опытный станцин здаништӹжӹ Д. И. Никеев гишӓн ӓшӹндӓрӹмӓш мемориальный хангам вӓрӓнгдӹмӹ. Тӹштӹ тенге сирӹмӹ: «Тиштӹ, Мары кугижӓншӹ сола хозяйствын опытный станциштӹ, 1962-шы и апрель гӹц 1978-шӹ и февраль якте директор вӓрӹштӹ Социалистический Пӓшӓн Геройжы, КПСС погынымашын делегатшы, РСФСР-ӹн Заслуженный агрономжы Никеев Дмитрий Ильич пӓшӓм ӹштен»[4].
  • Мары Элӹштӹшӹ Медведевский районын Руэм кӹдӓлӓш общеобразовательный школжы Социалистический Пӓшӓн геройжы Д. И. Никеевӹн лӹмжӹм намалеш[5].

Наградывлӓ

Тӹнг источник: [1]
  • «Сарла дон Молот» медаль (11.12.1973)
  • Ленин орден (08.04.1971; 11.12.1973)
  • 2-шы степенян Ӓтямӱлӓндӹ вырсы орден (21.06.1946)
  • Пӓшӓн Якшар Знамӹн орденжӹ (20.06.1951)
  • «Почётын знакшы» орден (26.11.1965)
  • «Пӓшӓштӹ патырлык верц» медаль (25.12.1959)
  • Мары АССР-ӹн Верховный Советшӹн Президиумжын Грамотыжы (1943, 1946, 1957, 1977)[6]

Званивлӓ

  • РСФСР-ӹн заслуженный агрономжы (29.01.1968)

Примечани

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 С. Кузоватов. Никеев, Дмитрий Ильич (руш.). Сайт «Герои страны». Тергӹмӹ кечӹ: 27 августын 2026.
  2. ↑ История института. МарНИИ сельского хозяйства. Тергӹмӹ кечӹ: 30 июньын 2025. Архивируйымы 30 июльын 2020 года.
  3. ↑ [http://parlament.mari.ru/2012/10/233102012.html К 75-летию законодательной власти Марий Эл Листая страницы истории]. Официальный сайт Государственного Собрания Республики Марий Эл (23 октябрьын 2012). Тергӹмӹ кечӹ: 2025-30-06. Архивируйымы 5 августын 2019 года.
  4. ↑ Мемориальная доска Д. И. Никееву (руш.). 2GIS.RU. Тергӹмӹ кечӹ: 27 августын 2026.
  5. ↑ К 75-летию законодательной власти Марий Эл. Листая страницы истории. Официальный сайт Государственного Собрания Республики Марий Эл (23 октябрьын 2012). Тергӹмӹ кечӹ: 2025-30-06. Архивируйымы 5 августын 2019 года.
  6. ↑ МБЭ. — 2017. — 606 с. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Литература

  • Марийская биографическая энциклопедия / авт.-сост. Мочаев В. А.; науч. ред. Сануков К. Н. — Йошкар-Ола : Марийский биогр. центр, 2007 г. — 486 с. — ISBN 5-87898-357-0
«https://mrj.ruwiki.ru/w/index.php?title=Никеев,_Дмитрий_Ильич&oldid=307999» гӹц нӓлмӹ