Кыравец
| Кыравец | |
|---|---|
 | |
| Халык кухнявлӓш пыра | |
| Мары качкыш | |
| Йӓрвӓр | |
| Тӹнг |
руаш пай охыра прос шӹрӓш кавшта |
| Икань качкыш | |
| Икань | курньык |
Кыравец (руш йӹлмӹ доно сирӹмӹ текствлӓштӹ тенгеок кравец лӹм вӓшлиӓлтеш) — кырык мары качкыш, йӹргешкӹ пай кагыль. Кӧргӹшкӹжӹ таманяр йиш пай дон (прос) шӹрӓшӹм оптат.
Кыце ӹштӓт
Тӹдӹм лашашеш анен шӹндӹмӹ ширӹ нӱнжӹк ӓль руаш доно ӹштӓт. Итӹрванды доно, туаткал ӓль кагыльлан йӓмдӹлӹмӹ семӹнь, кок кого мелнӓ ганьым йӧрӓт, вӹлвӓл комжы пындаш гӹц кок пачаш изирӓк лишӓшлык. Когорак комжым шелӹм шӹрӓлмӓн келгӹрӓк селмӓш ӓль шун плошкаш пиштӓт, ком тӹржӹ ӓтӹ тӹр гач лимӹлӓ.
Пындашеш вӹдӹштӹ шӹнзӹктӓлмӹ ире шӹрӓшӹм вӹцкӹжӹн шӓрӓт. Вӹлецшӹ тыгыдырак пай маклакавлӓм падырештӹмӹ охыра доно ярелӓ оптат. Тенге 10 см нӓрӹ кӹжгӹцӓн ланзы (кӧргӹ) лиэш, тотлан лавр ӹлӹштӓшӹм пиштӓт, санзалым шӓвӓлтӓт, выжгата лижӹ манын, кыравец кӧргӹш ире лымым пиштӓлӓлӹт.
Вара изирӓк вӹлвӓл ком доно леведӹт, комвлӓн тӹрӹштӹм, итӹрӓн тӹрлен, ушат. Тенгеок вӹлецӹн кавшта ӹлӹштӓшвлӓ доно питӹрӓт. Кыравецӹм кӹртни плошка доно леведӹт дӓ шокшышкы (питӹрӹмӹ камакашкы) пыртен шӹндӓт.
Кӹзӹт кыравецӹм изиш вес семӹнь тышкат. Кавшта ӹлӹштӓш вӓреш нӧртӹмӹ савыц лаштык ӓль вӹцкӹж ыржа лашаш ком доно леведӹт, кагыль кӱмӹкӹ, ыржа комжым куштылгын айырен нӓлӓш лиэш.
Шокшышты, питӹрӹмӹ камакашты, пай когон яжон кӱэш, паралт шӹнзеш. Пӹчкедӹмӹ шелжӹ, шокшеш шӹрӓнен, пындашкы йога, шӹрӓш дон кыравец пындаш тӹдӹм тотлын шыпшын шӹндӓт.
Этимологи
Кок шамакге руш йӹлмӹ гӹц пырен: кыравец — «караваец», курньык — «курник».
Кыравец — овуца качкыш
Кыравец — кырык марывлӓн сек когон жеплӹмӹ качкышышты. Кӹзӹтӓт шӹжӹм дӓ шошым эртӓрӹмӹ цилӓ ганьок овуца айо годым ӓль пиш вычымы сек шергӹ хына лӹмеш тӹдӹм ӹштӓт. Идӓлӹк жепӹм анжен, кыравецӹм андак шукы йиш пай доно — кӓнгӹжӹм тӓгӓ, шӹжӹм кек (цӹвӹ, лыды, комбы), шӹжӹм дӓ телӹм сасна ӓль ышкал пай, охотниквлӓ морен пай доно — тышкенӹт. А кӹзӹт сӱӓн годым кыравец вӓреш кого кол кагыльым ӹштӓт.
Халык бренд
2018 и мычашты Интеллектуальный собственность шотышты федеральный служба (Роспатент) кыравецӹм Мары Элӹн пӹтӓришӹ халык брендешӹжӹ шотлен[1]. Тидӹн якте кагыль лач ик Кырык мары районын веле брендшӹ ылын.
Кыравец культура-социальный ӹлӹмӓшӹштӹ
«Кыравец, кравец» кырык мары кагыль лӹмеш сӓмӹрӹквлӓлӓн «КРАВЕЦ» культурно-образовательный форумым лӹмденӹт. Тӹдӹ 2014 и гӹц Мары Эл Республикӹн Кырык мары кымдемӹштӹжӹ и йӹде эртӓрӓлтеш. Форум сӓмӹрӹквлӓм тымдымаш, культура дӓ социальный проектировани гач виӓнгдӓш ӹштӓлтӹн. «КРАВЕЦ» шамак аббревиатура доно ынгылдаралтеш: руш. «Культура», «Россия», «Активность», «Величие», «Единство», «Целостность»[2].
Пӹтӓртӹш гӓнӓ форум 2023 ин эртӓрӓлтӹн. Форумын инициаторжы дӓ тӹнг организаторжы Мары Эл Республикӹштӹшӹ «Молодежная инициативная группа» региональный молодёжный общественный организаци лин. НКО-н пӓшӓм ӹштӹмӹ вӓржӹ вашталтын, седӹндон «КРАВЕЦ» эртӓрӓлтде. Организаци ӹшке пӓшӓжӹм Суасламары Республикӹштӹ ӹштӓш шаныкала.
Тенгеок анжы
Примечани
- ↑ Брендом Марий Эл стал пирог кравец. MariUver. Тергӹмӹ кечӹ: 13 июльын 2019. Архивируйымы 8 июньын 2019 года.
- ↑ «Край горномарийский» и «Жерӓ»
Литература
- Юадаров К. Марийская крестьянская кухня.— Йошкар-Ола, 2009.— С.13—14.