Республикӹштӹшӹ поханя театр
| Республикӹштӹшӹ поханя театр | |
|---|---|
| Республикӹштӹшӹ поханя театр | |
 2014 и гӹц театрын зданижӹ | |
| Негӹцлӹмӹ | 1942 |
| Негӹцлӹшӹ | Георгий Крыжицкий |
| Театрын пӧртшӹ | |
| Вӓрлӓнӹмӓш | Йошкар-Ола |
| Адрес | Царьградский проспект, 35-шӹ пӧрт |
| 56°38′13″ с. ш. 47°54′31″ в. д.GЯO | |
| Архитектор | Виталий Петрович Горбань |
| Чангымы пӓшӓ | 2010—2014 |
| Пачмы | 2014 ин 12 сентябрьын |
| Вуйлатымаш | |
| Директор | Константин Шамшуров |
| Художественный вуйлатышы | Галина Ковалёва |
| Сайт | teatrkukolmariel.ru |
«Республикӹн поханя театр» МЭР КАКУ (Мары Эл Республикӹн Кугижӓншӹ автономный культурный учрежденижӹ «Республикӹн поханя театр») — 1942-шы ин Мары АССР-шты Йошкар-Ола халашты негӹцӹм нӓлшӹ поханя театр. Театрышты спектакльвлӓм рушла дӓ марла анжыктат[1].
Истори
1942-шы ин Мары кугижӓншӹ театрын руш труппын художественный вуйлатышыжы Георгий Константинович Крыжицкий антракт годым поханявлӓ доно изирӓк представленивлӓм анжыкташ шанымашым тӓрвӓтен. Пиш пӹсӹн поханявлӓ доно мадмашым южшы ӹшке вуя тетявлӓлӓн пасна анжыкташ шанен лыктыныт.
1942-шы ин 15 майын Мары АССР-ын Халык комиссарвлӓн Кӓнгӓш сагашы Искусство доно кӹлдӓлтшӹ пӓшӓ шотышты управлени артиствлӓлӓн оксам ӹшке шотлышы (хозрасчет) поханя бригадым ӹштӓш келшен толын. С. Преображенскийӹн «Петрушка изивлӓ доны» дӓ «Петрушка фашиствлӓ доны» театрын икшӹ спектакльвлӓжӹ лӓктӹнӹт. Поханявлӓм мадыктышы икшӹ артиствлӓ Нина Евсеевна Попова, Пётр Сергеевич Трубенков, Александр Андреевич Мягков линӹт. Нӹнӹ руш драма театрышты артистлӓн пӓшӓм ӹштенӹт дӓ тӹнӓмок поханя доно мадмы пӓшӓм анжыктенӹт. 1943-шы ин мартын Республикӹн поханя театр соок мадшы 12 эдемӓн штат доно кугижӓншӹ театрышкы ванжен[2].
1945-1948-шӹ ивлӓн Республикӹн поханя театрым Мары кугижӓншӹ драма театрын руш труппын актёржы Василий Иванович Илисаевский вуйлатен. 1948-1958-шӹ ивлӓн театрым Ариадна Георгиевна Пекаторос вуйлатен. Тӹдӹ театрышты поханявлӓм панды палшымы доно кычылтмы йӧнӹм дӓ кым монгыран шарнирвлӓм кычылтмы системым пыртен. Тӹдок когорак классвлӓштӹ тыменьшӹвлӓлӓн дон ӹлӓлшӹвлӓлӓн спектакльым шӹндӓш тӹнгӓлӹн, нӹнӹ лошты В. Швембергерын «Кловой вӓрӓш» («Голубой ястреб»), С. Силаевын Сталинӹн вӹц иӓш жеп гишӓн «Кого подарка» («Большая награда») дӓ молат. А. Г. Пекторос годым театр икшӹ гӓнӓ вӓрӹштӹшӹ авторын пьесыжы докы мелӹн сӓрнӓлӹн, 1948-шӹ ин Арсий Волковын «¯лӹмӓш мыры» ямакшым шӹнден. 1948-шӹ ин, 1950-шӹ ивлӓн Нина Зиновьевна Сурьянинова, Василий Александрович Медведев, Джернада Васильевна Якшова театрын видӹшӹ актёрвлӓжӹ линӹт.
1958-шӹ ин Республикӹн поханя театрын тӹнг режиссёржылан угӹц Василий Илисавский шагалын. Тӹдӹ халык репертуарым дӓ халык культурым пасна келгӹн керӓлеш айыраш тӹнгӓлӹн. 1961-шӹ ин мары труппа цымырген, тӹдӹ республикӹн мӹндӹр вӓрвлӓштӹжӹ спектакльвлӓм марла мадын анжыкташ шанымаш доно ӹштӓлтӹн[2]. Мары йӹлмӹ доно шӹндӹмӹ икшӹ пӓшӓ Ю. Страховын пьесыжы семӹнь «Мӧскӓ Йыван» («Иван-медведь») спектакль лин.
1964-1975-шӹ ивлӓн театрын тӹнг режиссёржы Игорь Кондратьевич Емельянов лин. Тӹдӹ пасна керӓлеш тетя литература классикым айырен, тенгеок ӹлӓлшӹвлӓлӓн спектакльвлӓм шӹнден, нӹнӹ лошты — И. Штокын «Шайтан вӹдвӓкш» («Чёртова мельница») (1974).
Мары АССР-ын культура министерствын 1968-шӹ ин 23 сентябрьын лыкмы документ семӹнь Халаштышы культура пӧртӹм Республикӹн поханя театрлан пумы.
1969-1990-шы ивлӓн Республикӹн поханя театрын директоржы Раиса Рауфовна Уварова лин. Тӹдӹн годым театр СССР-ын республикӹвлӓжӹ мычкы гастроль доно лӓктӹн кашташ дӓ поханя театрвлӓн сакой фестивальвлӓштӹ ӹшке мастарлыкшым анжыкташ тӹнгӓлӹн. 1978-2001-шы ивлӓн тӹнг режиссёржы Екатерина Ивановна Ярденко лин.
1989-шӹ ин у пӧртӹм пачмы, тӹдӹм Республикӹн поханя театрлан лӹмӹн Карл Маркс лӹмӓн ӧлицӓштӹ 87-шӹ пӧрт семӹнь чангымы (вара ӧлицӓм Вознесенский манын лӹмдӹмӹ). Архитектор — Анатолий Галицкий.
1993-2014-шӹ ивлӓн театрым директор Вячеслав Александрович Кузнецов вуйлатен. 2001-2011-шӹ ивлӓн театрын тӹнг режиссёржы российӹштӹшӹ поханя мастар, Российӹн заслуженный артистшӹ Виктор Семёнович Голованов лин. Тӹдӹ Мары Эл Республикӹн И.С. Палантай лӹмӓн культура дӓ искусство колледжӹштӹ артист-поханя мастарвлӓм йӓмдӹлӹшӹ икшӹ курсым вуйлатен, дӓ 2009-шӹ ин театрын труппыжы пӹтӓришӹ выпускниквлӓ доно пайдаралтын. Тӹдӹн пӓшӓжӹм Россий Федерацин заслуженный артисткыжы Галина Владимировна Ковалёва нӓнгеӓ.
2014-шӹ ин сентябрьын театр Вознесенский ӧлицӓ гӹц Патриарший площадьыштышы у пӧртӹшкӹ ванжен.
2014-2022-шы ивлӓн театрын художественный вуйлатышыжы Мары Эл Республикӹн искусствывлӓн заслуженный пӓшӓзӹжӹ Алексей Анатольевич Ямаев лин (2011-2014-шӹ ивлӓн тӹнг режиссёрын должностьыштыжы лин).
2022-шы и гӹц театрын художественный вуйлатышыжы Россий Федерацин заслуженный артисткыжы Галина Владимировна Ковалёва ылеш, директор — Константин Николаевич Шамшуров[3].
Репертуар
Театрын тыргыж пӓшӓ августын тӹнгӓлеш дӓ июньын мычашлалтеш.
Кӹзӹтшӹ репертуарышты тетявлӓлӓн дӓ ӹлӓлшӹвлӓлӓн 50 утла спектакль улы. Пӹтӓртӹш ивлӓштӹ когорак иготан анжышывлӓлӓн Д. Приваловын пьесӹжӹ семӹнь «Прекрасное далеко», Н. В. Гогольын «Шинель» повестьшӹ семӹнь «Бедный Акакий», халык маска комеди семӹнь «Жак и его слуга, или Как стать людоедом», Н. Садурын пьесӹжӹ семӹнь, Н. В. Гогольын «Вий» повестьшӹ семӹнь «Панночка», А. П. Чеховын «Три сестры» пьесӹжӹ семӹнь «Прозоровы. Эпитафия», У. Шекспирын пьесӹжӹ семӹнь «Двенадцатая ночь, или Что угодно», Д. Осокинын пьесӹжӹ семӹнь «Ночной караул» спектакльвлӓ линӹт.
Тетя репертуар тетявлӓлӓн прозым сирӹшӹ классиквлӓн Г. Х. Андерсенӹн, Э. Гофманын, Ш. Перрон, Е. Шварцын, А. Толстойын, С. Маршакын, К. Чуковскийӹн, тенгеок кӹзӹтшӹ авторвлӓ М. Бартеневӹн, М. Супоннан, А. Богачёван, Д. Войдакын, Н. Шмитькон дӓ молынат произведенивлӓ негӹцеш чангалтеш.
Конкурсвлӓштӹ тӓнгӓшӹмӓш дӓ мактымашвлӓ
Республикӹн поханя театр ик гӓнӓ веле агыл Мары Эл Республикӹн театр пӓшӓзӹвлӓн ушемӹн эртӓрӹмӹ «Йошкар-Ола театральная» фестивальын лауреатшы лин. Пӹтӓришӹ гӓнӓ фестивальын Гран-прижӹм 2000-шы ивлӓн Татьяна Батракован «После дождичка…» спектакльжы нӓлӹн. Ти спектакльым шукы гӓнӓ эл мычкы да вес кымдемвлӓшкӓт гастроль доно кандыштмы.
Ти спектакльым шукы гӓнӓ эл мычкы дӓ молы кымдемвлӓштӹ гастроль доно кандыштмы. 2019 ин «Йошкар-Ола театральная» фестивальӹн Гран-прижӹм Денис Осокинӹн пьесӹжӹ семӹнь шӹндӹмӹ «Ночной караул» спектакльжы нӓлӹн.
Шукы ивлӓн Йыван Кырля лӹмеш театр премим актёрвлӓ Николай Большаков, Вера Новикова, Владимир Никитин, Сергей Печенников, Эльвира Лисицына, Галина Ковалёва, Надежда Медведева, Анна Деркач, Максим Белецкий, Сауле Этлис, режиссёрвлӓ Екатерина Ярденко, Татьяна Лядова, Алексей Ямаев, художниквлӓ Татьяна Батракова, Сергей Таныгин дӓ молат сӹнген нӓлӹнӹт[4].
Республикӹн поханя театр Мары Эл Республикӹн историштӹжӹ Российӹштӹшӹ «Шӧртньӹ маска» Халык театр преми доно пӓлемдӓлтшӹ икшӹ театр лин, Денис Осокинӹн пьесӹжӹ семӹнь шӹндӹмӹ «Ночной караул» спектакль «Шӧртньӹ маска-2020» премим нӓлӓшлӓн кым номинациштӹ пӓлемдӓлтӹн[5]: «Поханя театрышты сек яжо спектакль», «Поханя театрын режиссёржын сек яжо пӓшӓжӹ» (Алексей Ямаев) дӓ «Поханя театрын художникшӹн сек яжо пӓшӓжӹ» (Сергей Таныгин). «Ночной караул» спектакльын художникшӹ Сергей Таныгин Российӹштӹшӹ «Шӧртньӹ маска» Халык театр премин лауреатшӹ лин (2018—2019)[6].
Примечани
- ↑ Театр. Свободная энциклопедия «Марий Эл». — Энциклопедическая статья о театрах Республики Марий Эл. Тергӹмӹ кечӹ: 30 сентябрьын 2025. Архивируйымы 2 июльын 2012 года.
- ↑ 1 2 Республиканский театр кукол (Марий Эл, г. Йошкар-Ола) — Театральные архивы России и русского зарубежья. theatre-museum.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 30 сентябрьын 2025. Архивируйымы 14 декабрьын 2021 года.
- ↑ Театр кукол в Марий Эл возглавил новый руководитель (руш.). Новости Марий Эл - Новости Йошкар-Олы - ГТРК «Марий Эл». Тергӹмӹ кечӹ: 30 сентябрьын 2025.
- ↑ Союз театральных деятелей. Марийское отделение. - Йошкар-Ола театральная. std-mari.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 30 сентябрьын 2025. Архивируйымы 14 декабрьын 2021 года.
- ↑ Золотая маска — фестиваль и премия. www.goldenmask.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 30 сентябрьын 2025. Архивируйымы 14 декабрьын 2021 года.
- ↑ Золотая маска —фестиваль и премия. www.goldenmask.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 30 сентябрьын 2025. Архивируйымы 14 декабрьын 2021 года.
