Цифран тӓнгӓ доно пособи дон пенсим тӱлӹмӓш

Ирӹкӓн энциклопеди Википеди гӹц материал
Цифран тӓнгӓ доно пособи дон пенсим тӱлӹмӓш
Цифровой рубль.jpg
Тӹнгӓлмӹ жеп 2025-2026
Вӓр Россий
Вир Переводым ӹштӹмӹ годым роскотым изиэмдӹмӓш

Цифран тӓнгӓ доно пособи дон пенсим тӱлӹмӓш (руш. Выплата пособий и пенсий в цифровых рублях) — Российӹштӹ цифран тӓнгӓм этапвлӓ доно пыртымы доно кугижӓншӹн социальный тӱлӹмӓшвлӓм цифран форматыш ваштымыжы. Цифран тӓнгӓ — оксан кымшы формыжы, тӹдӹ наличный дӓ наличный агыл тӱлӹмӹ йӧнвлӓн айыртемӹштӹм иктӹш ушен шалга[1].

2025 и 1 октябрь гӹц федеральный бюджет гӹц юж тӱлӹмӓшвлӓ цифран тӓнгӓ доно ӹштӓлтӓш тӹнгӓлӹт. Тидӹ, тенегеок, икманяр социальный пособимӓт ӓвӓлтӓ. 2025 и июль мычашеш правительство халыкым тӧр спискӹ доно пӓлдӓрӹде. 2026 и гӹц кугижӓншӹ у йӧнӹм хоть-махань тӱлӹмӓшвлӓштӓт кычылт кердеш лиэш, пенси дон бюджетниквлӓн пӓшӓдӓрӹм тӱлӓштӓт[2].

Контекст

Цифран тӓнгӓн пӹтӓришӹ проектшӹм Россий Банк (руш) (мар. 2023 ин августын ӹштӓш тӹнгӓлӹн. Ти жеп гӹц физический лицӓвлӓ, банк дон компанивлӓ цифран тӓнгӓ доно операцивлӓм тест семӹнь тергӓт[3].

2025 и апрель мычашын Российӹн финанс министржӹ Антон Силуанов 2026 ин цифран тӓнгӓм ӹлӹмӓшкы кымдан пыртымым вычымыжы гишӓн увертӓрен. Ти жепеш керӓл окса инфраструктурым ходыш колтымыла дӓ тергӹмӹлӓ[4].

Цифран тӓнгӓ виртуальный пространствышты кычылталташ тӹнгӓлеш: Россий Банк цифран тӓнгӓм цифран код семӹнь лыкташ тӹнгӓлеш, а у валютын счётвлӓжӹ ӸБ-ын платформыштыжы лит[1].

Оксан у формыжы физический дӓ юридический лицӓвлӓн цифран кармакыштышты перегӓлтӓш тӹнгӓлеш. Кармаквлӓ пасна банк доно ак кӹлдӓлтеп лиэш, но цифран тӓнгӓм банквлӓн приложенивлӓштӹ палшымы доно молнамшы йӧнвлӓ донат кычылташ йӧн лиэш. Кармакышкы клиент махань банквлӓштӹ обслуживаялтеш, хоть-кыдыжы гачат пырен кердеш. Техень шанымаш улы: анзыкылажым цифран тӓнгӓ доно интернет кӹл гӹц паснаат пӓшӓм ӹштӓш йӧн лиэш[5].

Цифран тӓнгӓм тӱлӓшӓт, вашташат кычылташ йӧн лиэш, тӹдӹм тенгеок наличный агылыш вашташ, а вара, келеш гӹнь, пумаган окса донат лыкташ лиэш. Физический лицӓвлӓ гӹц цифран тӓнгӓм ваштымышты годым банк комиссим ак нӓл. Нӹнӹм кредит организацивлӓн лимитӹштӓт ак ӓвӓлтӹ. Юридический лицӓвлӓлӓн сек изи комисси веле лиэш[6].

Властьвлӓ трансграничный ваштымашвлӓ дӓ транзакцивлӓм тӹшлӹмӹ шотыты валютын у формыжын йӧнан ылмыжым пӓлемдӓт[1].

Цифран тӓнгӓм ӹлӹмӓшкӹ пыртымы график

2025 ин 15 июльын Кугижӓншӹ Дума цифран тӓнгӓм пасна ашкыл доно тӹшкӓш пыртымы гишӓн законым пингӹдемден[7], тӹдӹм президент 2025 ин 23 июльын подписӓйен. У закон семӹнь, цифран тӓнгӓм халык лошкы шӓрӹмӓш 2026 и 1 сентябрь гӹц тӹнгӓлеш. Сек анзыц кого банк дон 120 млн тӓнгӓ гӹц шукырак парышан торгейӹшӹ сетьвлӓ ушнат, 2008 иэш изин-олен цилӓ выжалышы дон банк.

2025 и 1 октябрь гӹц цифран тӓнгӓм юж федеральный тӱлӹмӓшвлӓштӹ дӓ социальный пособим пумашты кычылташ тӹнгӓлӹт. Маханьывлӓштӹ — 2025 и июль мычашеш эче тӧр пӓлӹ ылде.

2026 и 1 январь гӹц федеральный бюджет гӹц цифран тӓнгӓм хоть-махань тӱлӹмӓшлӓнӓт кычылт кердӹт лиэш. Тидӹ пенси, пособи, стипенди дӓ бюджет пӓшӓзӹвлӓн пӓшӓдӓрӹштӹ.

2027 ин цифран тӓнгӓ кымдемвлӓштӹшӹ тӱлӹмӓшвлӓштӹ, тенгеок бюджетӹштӹшӹ агыл фонд системӹвлӓштӓт лӓктеш[2].

Ӹшке кымылын ушнымаш

ӸБ-ышты цифран тӓнгӓм пыртымыкы, иктӹмӓт неволя оксан у формыш ак ванжыктеп:

«Эдемвлӓ, кӹзӹтшӹ семӹньок, ӹшкеок оксан махань формыжым кычылташ — наличныйым, наличный агылым, цифраным — айырен нӓлӹн кердӹт. Эдем тидӹм лач ӹшке веле айыра[8].»

Россиянин цифран оксам ӹнежӹ кычылт гӹнь, тӹдӹ цифран кармакым пачдеӓт кердеш[1]. Тидӹ пособи дон пенсим нӓлшӹвлӓм ӓвӓлтӓ: нӹнӹ окса нӓлмӹ йӧнӹм ӹшке айырат (наличный агыл, наличный ӓли цифран тӓнгӓ)[2].

Пособим тӱлӹмӓш

2025 ин февральын «Интерфакс» агентство Россий Банк Федеральный казначейство (руш) (мар. доно иквӓреш цифран тӓнгӓм социальный пособим дӓ капитальный чангымашеш роскотым тӱлӓшлӓн кычылташт тергӹмӓшӹм тӹнгӓлӓш пӓлемдӹмӹ гишӓн увертӓрен. Агентствӹн пӓлемдӹмӹжӹ семӹнь, тидӹ 2025 ин 25 август гӹц лишӓшлык. «Интерфакс» бюджет процессӹштӹ цифран тӓнгӓм «корны картылан» кычылтмы гишӓн попа. Ти тергӹмӓш сентябрь тӹлзӹ мычаш якте шыпшылтшашлык. Тидӹн годым махань тӱлӹмӓшвлӓм тергӓш тӹнгӓлмӹ гишӓн ак попеп[9].

Пингӹдемдӹмӹ закон семӹнь, 2025 и октябрь гӹц цифран тӓнгӓ доно юж пособи тӱлӓлтӓш тӹнгӓлеш[2]. Кыце угӹц ӸБ-ышты пӓлемденӹт, тидӹн годым иктӹлӓнӓт цифран кармакым ядде пачеп[8].

Экспертвлӓн пӓлемдӹмӹштӹ семӹнь, цифран тӓнгӓ доно тӱлӹмӓш властьлан йӧнӓн ылеш, малан манаш гӹнь тидӹ кугижӓншӹ оксам кычылтмы шотым тӹшлӓш йӧнӹм пуа. Финанс пӓлӹмӓшӹм виӓнгдӹшӹ ассоциацин (АРФГ) тӹнг директоржы Вениамин Каганов тидӹн шотышты ынгылдара:

«…Бюджетлӓн керӓл: казёный окса лач кышкы келеш тӹшкӹ веле тратялтшашлык. Шамак толшеш, тетя пособиэш коговлӓ ӹшкӹлӓнӹштӹ ӓрӓкӓм ӓль табакым ӹнжӹштӹ нӓлеп. Цифран тӓнгӓ доно тидӹм ӹштӓш йӧн лӓктеш[6].»

Пенсим тӱлӹмӓш

Рунетӹштӹ властьвлӓн пенсим цифран тӓнгӓш сӓрӓш шанымышты гишӓн увервлӓ лӓктӹнӹт. Кыце Россий Банкын сайтыштыжы увертӓрӓт, техень шанымаш уке[10].

2025 ин февральын Кугижӓншӹ Думын собственность, мӱлӓндӹ дӓ имущество кӹл шотышты комитетӹн председательжӹ Сергей Гаврилов социальный сетьвлӓштӹ «россиянвлӓ ӹнде пенсим цифран тӓнгӓ доно нӓлӓш тӹнгӓлӹт, тидӹн гӹц ытлаш манын, тӧрлӹшӹ органыш ӓли пенсим нӓлмӹ банкыш ядмашым колташ келеш» уверӹм алталымаш ылеш манын. Депутат пӓлемден, кугижӓншӹ пенсим нӓлмӹ лач ик йӧнӹм пӓлемден ак керд, овуцаш пырышы банк ваштымашвлӓ гишӓн попалтеш гӹнят, цифран окса гишӓн попашат уке, вет тӹдӹ эче у инструмент ылеш[11].

Пенсим нӓлшӹ эдем тӹдӹм цифран тӓнгӓ доно нӓлӓш шана гӹнь (2026 и гӹц), тидӹлӓн (пособим цифран тӓнгӓ доно нӓлмӹ семӹньок) тӹдӹ цифран кармакым пачшашлык. Тидӹн паштек Социальный фондыш (руш) (мар. тӱлӹмӓшӹм цифран кармакыш колташ шанымашыжы гишӓн ядмашым сирӹмӹлӓ дӓ тӹдӹн номержӹм анжыктымыла. РСФ пенсионер гӹц пырышы техень ядмаш гӹц пасна пенсим цифран тӓнгӓ доно тӱлӓш ак тӹнгӓл. Варажы тенгеок цифран тӓнгӓ доно пенсим нӓлмӹ гӹц отказаш, кугижӓншӹ тӱлӹмӓшӹм нӓлмӹ утларак овуцаш пырышы йӧн докы пӧртӹлӓш лиэш[12].

Примечания

  1. ↑ 1 2 3 4 Будут ли платить пенсии в цифровых рублях?. Дата обращения: 26 августын 2025.
  2. ↑ 1 2 3 4 С 1 октября 2025 года пособия и пенсии будут выплачивать в цифровых рублях. Что это значит для получателей, Банки.ру. Дата обращения: 26 августын 2025.
  3. ↑ Цифровой рубль | Банк России. cbr.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 26 августын 2025.
  4. ↑ Силуанов ждет масштабного внедрения цифрового рубля в 2026 году, Interfax.ru (28 апрельӹн 2025). Дата обращения: 26 августын 2025.
  5. ↑ Цифровой рубль | Банк России. cbr.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 26 августын 2025.
  6. ↑ 1 2 Социальные выплаты в цифровых рублях. Насколько это реально? Мнения экспертов - Российская газета, Российская газета (10 февральын 2025). Дата обращения: 26 августын 2025.
  7. ↑ Госдума определила сроки массового внедрения цифрового рубля, РИА Новости (20250715T1513). Дата обращения: 26 августын 2025.
  8. ↑ 1 2 Что такое цифровой рубль, зачем он и как работает, нужно ли заявление на отказ от цифрового рубля. | Банк России. www.cbr.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 26 августын 2025.
  9. ↑ ЦБ и Казначейство РФ намерены осенью протестировать выплату пособий в цифровых рублях, Interfax.ru (5 февральын 2025). Дата обращения: 26 августын 2025.
  10. ↑ Миф 4. Все зарплаты бюджетников и выплаты для пенсионеров переведут на цифровые рубли, как когда-то заставили всех перейти на «Мир». | Банк России. www.cbr.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 26 августын 2025.
  11. ↑ В Госдуме назвали фейком сообщения о переводе пенсий в цифровые рубли, TACC. Дата обращения: 26 августын 2025.
  12. ↑ sberbank.ru (руш.). www.sberbank.com. Тергӹмӹ кечӹ: 26 августын 2025.
«https://mrj.ruwiki.ru/w/index.php?title=Цифран_тӓнгӓ_доно_пособи_дон_пенсим_тӱлӹмӓш&oldid=314731» гӹц нӓлмӹ