2025 иӓш конклав

Ирӹкӓн энциклопеди Википеди гӹц материал

2025 и май тӹлзӹлӓн Папа конклав
Вӓр

Сикстинский капелла,

Апостольский дворец, Ватикан
Тӹнг сановниквлӓ
Кардиналвлӓн коллегин деканжы Джованни Баттиста Ре
Камерленго Кевин Фаррелл
Кардинал-протопресвитер Михаил Мичаи Китбунчу
Кардинал-протодьякон Доминик Мамберти
Секретарь Илсон де Джесус Монтанари
2013 и март

2025 иӓш конклав (ит. Conclave 2025; англ. Conclave 2025) — у Римский Папым айырышы конклав (кардинал-айыркалышывлӓн погынымаш), тӹдӹм Франциск Папын 2025-шӹ ин 21 апрельӹн колымыжы паштек погенӹт. Конклав 2025-шӹ ин 7 майын тӹнгӓлӹн[1][2]. У Папа, Лев XIV, 2025 ин 8 майын айыралтын[3].

Конклав

Конклавын Правилыжы

«Universi Dominici Gregis» Апостольский конституцин нормывлӓжӹм 1996-шы ин Иоанн Павел II пецӓтлен дӓ Бенедикт XVI уэмден[4]. Конклав ти конституци семӹнь келшӹшӹн ӱжмӹ лишӓшлык. Конклав Римский Папын колымыжы ӓль карангмыжы паштек 15 кечӹ эртӹмешкӹ дӓ папский престол вакансиӓн лимӹкӹжӹ 20 кечӹ эртӹмӹкӹ ижӹ лин ак керд. «Цилӓ айырышы кардиналвлӓ ылыт гӹнь», ирӹрӓкӓт тӹнгӓл кердеш»[5].

Конклавышты 80 и гӹц сӓмӹрӹк кардиналвлӓн веле (айырышы кардиналвлӓ гань пӓлӹмӹвлӓ) юкым пуаш правашты улы. Папын колымыжы ӓль карангмыжы паштек кардиналвлӓн Коллегижӹн деканжы папын колымыжы дӓ конклавын ӱжмӹ гишӓн цилӓ кардиналлан увертӓрӹмӹ гишӓн вуйын шалга. Конклавым эртӓрӓш манын, айырышы кардиналвлӓ пӹсӹрӓкӹн Ватиканыш толшашлык дӓ Domus Sanctae Marthae — Святой Петр лӹмеш соборын пристройышкыжы ӹлӓш пырышашлык ылыт[6]. Тӹштӹ кардиналвлӓ сӓндӓлӹк гӹц карангдымы ылыт — конклав годым телефон, телевизор, радио дӓ газетвлӓ нӹнӹлӓн запрещӓйӹмӹ ылыт[7].

Ти гӓнӓ кардиналвлӓн Коллегижӹн деканжы 91 иӓш Джованни Батиста Ре ылын. Тӹдок конклавым организуен[8].

Конклав анзыц 80 и гӹц когорак кардиналвлӓге цилӓн генеральный дӓ частный «конгрегацивлӓштӹ» участвуят. «Генеральный конгрегациш» цилӓ кардинал пыра. «Universi Dominici Gregis» семӹнь «генеральный конгрегаци» «тӹнг ядмашвлӓм» решӓ. Кечӹньок ӓль жеп гӹц жепӹш лӓктӹн шалгышы когонок керӓл агыл ядмашвлӓм «частный конгрегаци» решӓ.

У Папым айыраш Сикстинский капеллым йӓмдӹлӹмӓштӹ генеральный конгрегаци осовынок вуйын шалга. Тенгеок «шотан тымдымаш, ыш дӓ нравственный авторитет доно пӓлӹмӹ» кок священнослужительлӓн кардиналвлӓлӓн церкӹн проблемывлӓжӹ гишӓн дӓ вес Папым айырымы гишӓн шанымашвлӓм йӓмдӹлӓш шӱдӓт[5].

Специалиствлӓн шанымышты семӹнь 2025-шӹ иӓш конклавын ик тӹнг ядмашыжы сексуальный скандалвлӓ ылыныт, нӹнӹм вӹкӹ лыкмаш католический церкӹн авторитетшӹлӓн когон тӹкнен. «Папеш айырымы кандидат техень шотан худа пӓшӓш ушныде манын, ӹнян лиӓш лиэш ма?» — пӓлемден Нотр—Дам университетӹн теологи доно профессоржы Ульрих Ленер[9].

Конклавын кардиналвлӓжӹ хоть-махань крестӹмӹ пӱэргӹ католикӹм айырен кердӹт, но 1389-шӹ и гӹц нӹнӹ соок кардинал-коллегӹштӹм айыренӹт. Папым айырымашым тӹшлӹшӹвлӓ икманяр кардиналым кандидат шотеш ужыт — тидӹ «папабили», итальянский papabile шамак шукы чотым анжыкта, тӹдӹ «папа лиӓш ярал» семӹнь сӓрӓлтеш. «Папабили» — прессӹн спекулируйымы предметшӹ. Папын кандидатым айырымы докы айыртемӓлтшӹ тусарымаш ылде, — техеньок явлени. Тенгелӓ Иоанн XVIII, Иоанн Павел I дӓ Иоанн Павел II папабили ылделыт[7].

2025-шӹ и 21 апрелеш Римский Католический церкӹштӹ 252 кардинал шотлалтеш, нӹнӹ логӹц 135-шӹ 80 и гӹц сӓмӹрӹк ылеш. Тӹгодым Romano pontifici eligendo-м принимайымы годшен конклавышты 120 кардинал веле участвуен кердеш[10].

28 апрельӹн СМИ, источниквлӓлӓн ажедӹн, конклав 2025-шӹ ин 7 майын тӹнгӓлеш манын увертӓрен[1]. Андыкшы тӹдӹ маняры шыпшылтеш, пӓлӹ лиде. Шамак толшеш, 1268-шӹ иӓш конклав кок и утла шыпшылтын, а 2013-шы иӓш конклав цилӓжӓт кок кечӹ веле ылын[7].

Конклавын хроникӹжӹ

Конклав 2025-шӹ ин 7 майын ирок Папам айырымы гишӓн месса гӹц тӹнгӓлӹн. Мессашты кардиналвлӓн Коллегижӹн деканжы Джованни Баттиста Ре лин[2].

2025-шӹ ин 7 майын конклав тӹнгӓлмӹ анзыц Святой Петр лӹмеш соборышты месса кеӓ

Конклавышты икшӹ юкым пумаш 7 майын москваштышы жеп семӹнь 17 цӓшӹн дӓ 30 минутеш эртен, но лӓктӹшӹм кандыде — Сикстинский капеллын трубажы гӹц шим шӹкш лӓктӹн[11]. 8 май гӹц тӹнгӓлын, кардинал-айырышывлӓ кечеш нӹл гӓнӓ, ирок кок гӓнӓ дӓ кечӹвӓлӹн кок гӓнӓ юкым пуат[12].

Юкым пумашын кокшы туржы 8 майын ирок эртен, но тенгеок лӓктӹшӹм кандыде[13]. Москваштышы жеп семӹнь 17 цӓш кытлашты пӓлӹ лин: конклав у папым айырен. Сикстинский капеллын левӓш вӹлнӹшы трубажы гӹц ош шӹкш лӱктӓлтӹн[14]. Папа Лев XIV кардинал Роберт Фрэнис Прево (Robert Francis Prevost) лин — историштӹ икшӹ США-штышы понтифик. Тӹдӹн лӹмжӹ пӹтӓришӹ лу «папабиль» рӓдӹштӹ анжыкталтде, седӹндон американ кардиналым айырымаш вычыдымы ылын.

2025 иӓш Папабили

«Папабиливлӓ» лошты 2025-шӹ ин СМИ—штӹшӹ публикацивлӓ семӹнь икманяр эдем фигурируен. Нӹнӹ лошты сек шукы гӓнӓ ӓшӹндӓрӹмӹ линӹт:

Кардинал Пьетро Паролин (Итали) — тӹдӹм «Ватиканын сек яжо дипломатшы» маныт. Шӹмлу иӓш кардинал Франциск Папын кугижӓншӹ серетарьжы ылын. 2015-шӹ ин США дон Куба лоштышы отношенивлӓм куштылташ манын, лом каштын, тенгеок 2018-шӹ ин Ватикан дон Китай лошты соглашеним йӓмдӹлӹмӓштӹ участвуен[15].

Кадинал Луис Антонио Тагле (Филиппин) — инклюзивность дон евангелизаци верц шалгышы, халыквлӓ евангелизаци шотышты конгрегацим вуйлатымашты кого опытан ылеш. 67 иӓш кардинал Францискӹн лишӹл окружеништӹжӹ ӹнян эдемжӹ ылын[9].

Кардинал Петер Эрдё (Венгри) — канонический правын 72 иӓш учёныйжы, традиционный католический тымдымаш дон доктринывлӓн сторонникшӹ. Молнам Европа кӱкшӹцӹштӹ епископвлӓн конференцивлӓштӹ Советӹм вуйлатышы постышты ылын, тӹштӹ ортодоксальный позицижӹм анжыктен[9].

Кардинал Питер Тарксон (Гана) — 76 иӓш библеист, йӓнгеш пижшӹ дӓ пышкыды эдемеш шотлалтеш. Но гомосексуализм, экологи дӓ социальный тӧр гишӓн либеральный анжалтышвлӓжӹ тӹдӹм икманяр кардинал доно, тенгеок тӹдӹн ӹшке туан сӓндӓлӹкӹштӹшӹ епископвлӓ доно ваштареш ӹштӓт. Тӹгодым вес Папым Африка гӹц айыраш лимӹм сӓндӓлӹк вӹлнӹ шукы попат. Вет тӹштӹ католиквлӓн чот кушкеш. Шим каваштан остатка понтифик 492—496—шы ивлӓн национальностьшы доно бербер Папа Геласий I ылын[9].

Кардинал Марио Грек (Мальта) — Мальтышты епископвлӓн Синодшын генеральный секретарьжы, 68 и. Церкӹштӹ Францискӹн реформым ӹштӹмӹ монгырышты ылеш.

Кардинал Хуан Хосе Омелья (Испани) — Барселонын архиепископшы, 79 и. Скромный ӹлӹмӓшӹм ӹлӓ, ӹшкӹмжӹм пастырский служымашлан, социальный тӧрӹм кынештӓрӹмӹлӓн дӓ католицизмӹм инклюзивно анжен пыртымылан посвящая. Церкӹштӹ сексуальный насили гишӓн икӓнӓ агыл простяш ядын, но парвалышы тетявлӓн чотым шукемдӹмӹ манын шотла. Церкӹн шӹмлен нӓлмӹжӹ семӹнь 1940—шӹ ивлӓ гӹц 927 жертвӹм пӓлен нӓлмӹ. «Остаткаэш, цифрвлӓ мӓмнӓм нигышкат ак кандеп. Сек тӹнгжӹ — эдемвлӓ дӓ маняры шукы лимӹм тӓреш тӱлӹмӓш», — келесен тӹдӹ. Тӹдӹн шамаквлӓжӹ семӹнь вуйнаматанеш лыкмаш — тидӹ нелӹ гӹц лӓкмӹ йӧн агыл: «Проблема Церкӹштӹ агыл, тӹдӹ тӹнг шотышты обществышты». 2023—шы ин Франциск кардинал—консультатвлӓн Советӹш ушнаш Омеллым ӱжӹн.

Маттео Мария Дзуппи (Итали) — Болоньян архиепископшы, 69 и. Папа Франциск, шачынжы Хорхе Марио Бергольо, доно Италиштӹшӹ СМИ «итальянский Бергольо» манаш тӹнгӓлӹн. Тыр дӓ тӧр верц шалгышы цилӓ сӓндӓлӹк вӹлнӹшӹ католический тӹшкӓ — Святой Эдиги лӹмеш Община доно цат кӹлдӓлтӹн. Российско—украинский конфликт шотышты папын колтымы эдемжӹ.

Жан—Марк Авелин (Франци) — Марсельӹн архиепископшы, 66 и. Ӹшке проста ылмыжы, куштылгы хытырымашыжы, шутяш йӓмдӹ ылмыжы дӓ идеологи шотышты айыртемӹнок иммиграци дӓ мусульманский сӓндӓлӹк лоштышы кӹл шотышты Франциск докы лишӹл ылмыжы доно пӓлӹмӹ. Тӹдӹ тенгеок серьёзный интеллектуал, теологи дӓ философи доно докторский степеньжӹ улы[16].

2025-шӹ и 21 апрелеш сӓндӓлӹк дӓ регион йӹде конклавын составшы
     Итали 17
     Кодшы Европа 36
     Йыдпелвел Америка 20
     Кечӹвӓлвел Америка 17
     Африка 18
     Ази 23
     Океани 4
Айырышывлӓ цилӓжӹ 135

Примечани

  1. ↑ 1 2 Conclave to elect new pope to start on May 7, source says (англ.). Reuter's (28 апрельӹн 2025).
  2. ↑ 1 2 Pro eligendo Pontifice: выборы Папы – это возвращение Петра — Vatican News (2025—05—07). Дата обращения: 2025—05—07.
  3. ↑ Кардиналы на конклаве избрали нового папу римского, Interfax.ru (2025—05—08). Дата обращения: 2025—05—08.
  4. ↑ Losacco, Riccardo Maria. Что такое Конклав и как избирается новый Папа?, Agenzia Nova (2025—04—21). Дата обращения: 2025—04—21.
  5. ↑ 1 2 Cindy Wooden. Pope Francis has died. Here’s what happens next. — OSV News(неопр.). www.osvnews.com (2025—04—21).
  6. ↑ Papal Conclave: how the next pope is elected, Theos Think Tank (24 февральын 2025). Дата обращения: 21 апрельӹн 2025.
  7. ↑ 1 2 3 How is a new pope chosen? The papal conclave process explained., Business Insider (21 апрельӹн 2025). Дата обращения: 21 апрельӹн 2025.
  8. ↑ What happens after a Pope dies: The Vatican’s process of papal succession explained - CNBC TV18, CNBCTV18 (21 апрельӹн 2025). Дата обращения: 21 апрельӹн 2025.
  9. ↑ 1 2 3 4 The Next Pope: Who Are The Frontrunners to Succeed Pope Francis? (англ.). The Newsweek (21 апрельӹн 2025).
  10. ↑ Here's how a conclave elects a new pope | CBC News, CBC. Дата обращения: 21 апрельӹн 2025.
  11. ↑ Первое голосование на выборах Папы Римского не принесло результата, TACC. Дата обращения: 7 майын 2025.
  12. ↑ Первое голосование на выборах Папы Римского не принесло результата, TACC. Дата обращения: 7 майын 2025.
  13. ↑ Второй тур голосования на конклаве не привел к избранию Папы Римского, TACC (8 майын 2025). Дата обращения: 8 майын 2025.
  14. ↑ В Ватикане избрали нового папу римского, Коммерсантъ (8 майын 2025). Дата обращения: 8 майын 2025.
  15. ↑ Who will the next pope be – and how are they chosen?, The Week (5 апрельӹн 2023). Дата обращения: 21 апрельӹн 2025.
  16. ↑ Who might succeed Pope Francis? Nine possible candidates (англ.). Reuter's (21 апрельӹн 2025).
«https://mrj.ruwiki.ru/w/index.php?title=2025_иӓш_конклав&oldid=305829» гӹц нӓлмӹ