Цӓрлӓ кремль
| Кӓрмӓн | |
| Цӓрлӓ кремль | |
|---|---|
 Т. Евсеев лӹмӓн национальный музей гӹц XVII курым годшы Царевококшайскын макетшӹ | |
| 56°38′16″ с. ш. 47°54′02″ в. д.GЯO | |
| Сӓндӓлӹк |
 Россий |
| Вӓрлӓнӹмӓш | Йошкар-Ола |
| Негӹцӹм пиштӹмӹ | 1584 |
| Дата упразднения | 1696 |
| Состояни | ямдымы |
| Сайт | kremlin.mari-el.muzkult.ru |
 |
|
 Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа | |
Цӓрлӓ кремль — Царевококшайскышты (кӹзӹт Йошкар-Ола) исторический кӓрмӓнӹн, тенгеок 2009 ин ӹштен шӹндӹмӹ культурно-исторический комплексӹн лӹмӹштӹ.
Исторический кремль
Халалан тӹнгӓлтӹшӹм пиштӹшӹ изирӓк пун кӓрмӓн, кугижӓ Фёдор Ивановичын указшы семӹнь 1584 ин Руш кугижӓншӹн Кымшы черемис вырсы годым ӓнгӓлтӹш пунктшы гань ӹштӹмӹ ылын. Тӹдӹн икшӹ воевода Иван Андреевич Ноготков-Оболенский лин. Летописьӹштӹ ӓшӹндӓрӹмӹ пӹтӓришӹ лӹм Какшанышты Кугижӓн хала ылын, кыды пакыла Царевококшайскыш сӓрнен. Кремль весӹ гӹц айыртемӓлтшӹ агыл, нӹл монгыр гӹц мӱлӓндӹ ор дӓ пун стенӓ доно ӓрен нӓлмӹ военный укреплени ылын. Стенӓвлӓ йӹр вӹд доно темӹмӹ келгӹ йӓмӹм капайымы. Кӓрмӓнӹн нӹц башня лин. Ирвел монгырым кремль Изи Какшан доно йӹгӹре лин. Тагачы исторический кремльӹн территорижӹ ирвелӹштӹ ӓнгӹр дӓ вадывелӹштӹ Советский ӧлицӓ, йыдпелвелӹштӹ иктӓ Красноармейский ӧлицӓ, кечӹвӓлвелӹштӹ — молнамшы Горькин ӧлицӓ лошты вӓрлӓнен[1].
Кӓрмӓнӹштӹ стрелецвлӓн дӓ служышы эдемвлӓн гарнизон вӓрлӓнен. Нӹнӹ кымдемӹштӹ ик гӓнӓ агыл бунтовщиквлӓм лӹплӓнгденӹт. 1609 ин Смута жеп годым бунтым ӹштӹшӹ хресӓньвлӓ бой доно Царевококшайскым нӓлӹнӹт, тенге гынят, Азан гӹц тишкӹ толшы кугижӓн отряд восставшивлӓм кого шӹдӹн пӹзӹрӓлӹн[2]. XVII курымышты Царевококшайскын военный значенижӹ изиэмӹн, тидӹн вӓреш ремесло, торгейӹмӓш да аграри функци шукырак шӓрлен. Кремль сага посад дӓ слобода ӹштӹмӹ ылыныт. Цӓрлӓ Кремльӹм 1696 ин кого пожар пӹтӓрен. Пакыла кӓрмӓнӹм угӹц стройыделыт, тӹдӹн вӓреш йӓрмингӓ площадь лин.
Кӹзӹтшӹ кӹрпӹц кремль
2009 ин исторический вӓрӹштӹ якшар кӹрпӹц гӹц у кремльӹм строен шагалтенӹт. Исторический пун кремль гань тӹдӹн нӹл башня улы, но геометрический тӧр форман ылеш. Кремльӹн центрӹштӹ 2009—2011 ивлӓ годым Фёдор I Иоаннович кугижӓлӓн Российӹштӹ дӓ цилӓ сӓндӓлӹкӹштӹ иктӹ веле памятник шалген. Тӹдӹн указшы семӹнь Царевококшайск ӹштӹмӹ ылын. 2011 ин памятникӹм Воскресенский набережнӹеш ваштенӹт.
Кремльӹн территориштӹ руш стилян, шатер кӱшӹлӓн, кым ярусан Покровский цӓшомня шалга. Тенгеок XVI—XIX кырым годышы артиллери орудивлӓн выставка улы. Территори йӓрмингӓвлӓм, фестивальвлӓм, концертвлӓм, мастар-классвлӓм эртӓрӓш кычылталтеш.
Фёдор Иванович кугижӓлӓн памятник
Цӓрлӓ кремльӹн стенӓвлӓ
Культурный наследи дӓ кӹзӹтшӹ событивлӓ российӹштӹшӹ дӓ вескид туриствлӓм Мары Эл Республикӹн тӹнг халаш миӓш кымылым тӓрвӓтӓт. Йошкар-Ола «Великий Волжский путь» лӹмӓн регионвлӓ лоштышы туристический проектӹн икманяр маршрутыш пыра. Цӓрлӓ Кремльӹш экскурси цилӓ нинӹ маршрутыш пыра[3]. Цӓрлӓ Кремльӹштӹ шукы айом, шамак толшеш, Сӹнгӹмӓш кечӹ дӓ Халан кечӹжӹ лӹмеш айом эртӓрӓт. Тетявлӓм перегӹмӹ кечӹн комплексӹштӹ тенгеок кымылым лӱктӹшӹ шукы мероприяти ӹштӓлтеш. Ӱӓрня годым халык творчествон йӓрмингӓ, а Мӱ спас годым цилӓм мӱ дӓ меленӓ доно хыналыктат[4].
Веселӓйӹктӹшӹ дӓ мадыктышы программывлӓм эртӓрӓш, театрышты гань мадмым анжыкташ, тетя айовлӓм, музейӹштӹшӹ-образовательный программывлӓм, интерактивӓн лекционный занятивлӓм эртӓрӓш, тӹрлӹ мастар-классвлӓм организуяш манын Мары Эл Республикӹн «Цӓрлӓ Кремль» культурно-исторический комплекс» пӓшӓм ӹштӓ.[5]
Примечани
- ↑ Создание Царёва города на Кокшайке. Подавление восстаний и прекращение черемисских войн. yocity.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 30 июльын 2010. Архивировано из оригинала 9 майын 2012 года.
- ↑ Большая Российская энциклопедия: В 30 т. / Председатель науч.-ред. совета Ю. С. Осипов. Отв. ред С. Л. Кравец. Т. 12. Исландия — Канцеляризмы. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2008. — 767 с.: ил.: карт. (стр. 301—302, статья Йошкар-Ола)
- ↑ sputnik8.com
- ↑ tonkosti.ru
- ↑ mincult12.ru