Суворов, Сергей Романович

Ирӹкӓн энциклопеди Википеди гӹц материал
РУВИКИ-штӹ техень фамили доно вес эдемвлӓ гишӓн статьявлӓ ылыт Суворов.
Сергей Романович Суворов
Сергей Романович Суворов.jpg
Шачмы кечӹ 7 октябрь 1922(1922-10-07)
Шачмы вӓр Кого Вочарма, Мары Эл
Колымы кечӹ 1942 и 17 июль(1942-07-17)
Колымы вӓр
Пырымаш  СССР
Кредӓлмӓш/вырсы Кого Ӓтямӱлӓндӹ вырсы
Награда дӓ преми
Герой Советского Союза
Орден Ленина
Логотип РУВИКИ.Медиа Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа

Сергей Романович Суворов — (1922 и 7 октябрь, Кого Вочарма, Сернур кантон, Мары автономный область — 1942 и 17 июль, Мусино, Калуга область) — Вадывел фронтын 33-шы армиштӹшӹ 222-шы стрелок дивизин 774-шӹ стрелок полкын стрелокшы, якшарармеец; марынвлӓ логӹц Совет Союзын Герой лӹмӹм тӹдӹлӓн сек пӹтӓришӹлӓн пуэнӹт, дӓ Мары республика гӹц ти званиӓн геройвлӓ логӹц сек сӓмӹрӹк ылеш.

Ӹлӹмӓш корныжы

1922 ин 7 октябрьын 1922 ин Сернур кантонын (кӹзӹт Мари-Турек район) Косолап волостьын Кого Вочарма солашты хресӓньӹк йишеш шачын. Ӓтяжӹ, Роман Павлович, Совет власть верц ылын, Кого Вочарма сола советӹн пӹтӓришӹ председательжӹ, «Саска» («Плоды») колхозым ӹштӹшӹвлӓ логӹц иктӹжӹ дӓ пӹтӓришӹ бухгалтержӹ — 1930 ин Икшӹ мировой вырсы жепӓш шушыржы гишӓн колен. Йишӹштӹ 5 тетя ылын, Сергей — когоракшы.

1930 ин Сергей Кого-Вочарма тӹнгӓлттӹш школын икшӹ классыш тыменяш кеен, тӹдӹм пӹтӓрӹмӹкӹ, Кого-Руял 7-иӓш школышты тыменьӹн, тӹштӹ сек яжон тыменьшӹвлӓ логӹц иктӹжӹ ылын, дӓ уроквлӓ паштек тӹдӹлӓн стенгазетвлӓм, плакатвлӓм, вывескывлӓм ӹштӓш ӹняненӹт.

Школым пӹтӓрӹмӹкӹ, Мари-Билямор педучилищӹш тыменяш пырен. Тыменьмӓш гӹц пасна, тӹштӹ тӹдӹ общественный йылавлӓм ӹштӹлӹн: комсомолыш пырен, спорт тӓнгӓшӹмӓшвлӓштӹ ӹшкӹмжӹм терген дӓ «Пӓшӓлӓн дӓ оборонылан йӓмдӹ», «Санитар оборонылан йӓмдӹ» (ГСО), «Воздух ваштареш дӓ хими оборона» (ПВХО), «Ворошиловский стрелок» спорт значоквлӓ доно пӓлемдӓлтӹн. С. Р. Суворовын тӓнгжӹ, Кого Ӓтямӱлӓндӹ вырсы ветеран П. В. Ямбарцев, вара ӓштен:

«1939-1940-шӹ ивлӓн мӹнь Сергей Суворов доно иквӓреш Мари-Билямор педучилищӹштӹ тыменьӹнӓм, но тӹдӹ ик курсеш анзыц тыменьӹн. Тӹдӹн тыменьмӹ классшы мӓмнӓн класс ваштареш ылын, тӹдӹ ярлалтшы ылын, тӹштӹ марнвлӓӓт, рушынвлӓӓт тыменьӹнӹт. А мӓмнӓн классыштына — лач марынвлӓ веле. Сергей седок мары тӹрлецӓн мӹнер тыгыран каштын. Общежитиштӹ тӧрлӹмӓш пӓшӓ ӹштӓлтмӹ годым, тӹдӹ кок тӹлзӹ ӓтям-ӓвӓмӹн пӧртӹштӹ ӹлен, дӓ мӓ тӹдӹн доно педучилищӹн мероприятивлӓштӹ соок вӓшӓ-вӓш ылынна. Тӹдӹ Халык Пӧрт сагашы художественный самодеятельностьышты участвуяш яратен, юкшы яжо ылын, мары мырывлӓм мырен, марла кушташ яратен. Тӹдӹн гань яжон куштышы иктӓт ылде»[1].

«Суворов ечӹ доно яжон каштын, виӓн, тырхышы ылын, соок сӹнгӹшӹвлӓ лошты ылын. Тел кӓнӹм кечӹвлӓн Кого Вочарма солашкыжы ечӹ доно каштын, тидӹжӹ лишӹл агыл»[1].

«Суворов отличник ылын манаш ак ли, тӹдӹ цацышы дӓ старайышы ылын, яжон тыменьӹн»[2].

«Келесӓш келеш, Сергей Мари-Билямор педучилищӹштӹ тыменьмӹжӹ годымок сӹржӹ доно айыртемӓлтӹн. Тӹдӹ тура шамакан ылде, мӹнгешлӓ, тактан дӓ ныжылгы ылын, но лидер качествывлӓжӹ яжон кайыныт, цилӓ вӓре пӹтӓришӹ лиӓш цацен»[2].

1939 ин совет-финн вырсы тӹнгӓлмӹ гишӓн пӱэргӹ-тымдышывлӓ гӹц броньым карангденӹт, нӹнӹ 1931 ин сӓндӓлӹкӹштӹ цилӓлӓн тӹнгӓлтӹш образованим пуаш тӹнгӓлмӹ гишӓн сӓр служба гӹц ытаралтыныт ылын. Тымдышывлӓм тӹшкӓн армиш колтенӹт, шукы школышты тымдашывлӓ ситӹделыт. Седӹндоно педучилищӹштӹ сек яжо тыменьшӹвлӓм жеп шодеок лыктыныт дӓ нӹнӹм школвлӓшкӹ пӓшӓлӓш колтенӹт[3]. 1939 ин педучилищӹн направлени доно С. Суворовым Пумари 7-иӓш школыш тымдышеш колтенӹт. Тиштӹ тӹдӹ колхоз комсомолецвлӓн лидерӹштӹ, ВЛКСМ Косолап райком член лин, «Сталинӹн корныжы» газетӹштӹ выступаен, тӹштӹ редакцин ответственный секретарьжы, писатель Дим. Орай доно пӓлӹмӹ лин дӓ кӹлӹм кычаш тӹнгӓлӹн, варажы Суворовын подвигшӹ гишӓн тӹдӹ «Цолга шӹдӹр» повестьӹм сирен. Мары тымдымаш институтыш пыраш шанен.

Сӓр подвиг

С. Суворов армиш 1941 ин 21 сентябрьын Косолап район коммисариат гӹц кеен.

Службым Сергей Азан лишнӹшӹ тыменьмӹ лагерьӹштӹ тӹнгӓлӹн, а вара тӹдӹм Саратов областьыштышы Пугачёв халаш 27-шӹ запас артиллери полкыш ваштенӹт, тӹштӹ штабыштышы тиӓкӹн палшышешӹжӹ шагалтенӹт. Церлӓнен колтымыкыжы, токыжы отпускыш колтенӹт. Солашты бригадир, имни шыпшмы кӹлте шимӹ машинӓштӹ машинист ылын.

1942 ин мартын тӹдӹм угӹц армиш нӓлӹнӹт дӓ Москва верц кредӓлшӹ 222-шы стрелковый дивизин 774-шӹ покышкыжы колтенӹт.

Сергей Суворовын подвигшӹ гишӓн пӹтӓришӹ гӓнӓ «Лачок» («Правда») газетеш 1942 ин 2 августын сирӹмӹ. Тенгеок наградной листӹштӹ сирӹмӹ детальвлӓ гӹц пасна, тӹ кредӓлмӓшӹн детальвлӓ гишӓн полкшы гӹц ӹлӹшеш кодшывлӓн попымышты гӹц Калуга областьын Износкиштӹшӹ кӹдӓлӓш школын Слава музейӹштӹжӹ перегӓлт кодыныт.

1942 ин 12 июльын 774-шӹ стрелковый полкын взводшы Агафьино сола лишнӹ тышманын анзыл кымдыкыштышы оборона вӓржӹм кредӓл шӹмлен (Хопилово?)[4]. Салтаквлӓ взвод командир изирӓк лейтенант Шандриков вуйлатымы доно кок вӓре кӹртни ваштыр ӓрӹкӹм эртӹмӹкӹ, кредӓлмӓшкӹ пижӹн. Автоматчиквлӓн тӹшкӓ, нӹнӹ лошты якшарармеец Сувороват ылын, шӹлшӹ тышманым поктен, анзыкы лӓктӹн дӓ ӹшке подразделенижӹ гӹц айырлен, миномёт тыл лӹвӓк попазен. Тӹшкӓн командиржӹ дӓ молы салтаквлӓ коленӹт.

Якшарармеец Суворов ӹшкетшӹ кодын, шушыргышы ылын гӹнят, ӓрӹмӓштӹ кечӹ мычкы вады якте ӹшкетшӹ тӧр агыл кредӓлмӓшӹм виден. Пӹтӓришӹ кок цӓш жепӹштӹ тышманын пӹзӹрӹмӹжӹм цӓктӓрен, тӹдӹ 10 немӹц салтакым пуштын, шукыштым шушыртен. Тышманвлӓ совет салтак вӹкӹ пиш виӓн миномёт дӓ пулемёт тылым виктӓренӹт. Вара, тӹдӹм колышеш шотлен, анзыкы тӓрвӓненӹт, но эчеӓт автомат церотым вӓшлинӹт. Йыдым веле санитарвлӓ тӹдӹм тышман тыл лӹвец лыктыныт. Окоп лишнӹ колышы 22 немӹц салтакын кӓпӹштӹ киэн, а тӹдӹн кӓпӹштӹжӹ 7 шушыр ылын.

Подвигшӹ гишӓн тенгеок «Походыш» («В поход») фронтыштышы газетӹн «Совет Союзын Геройжы Сергей Суворов» статьяшты сирӹмӹ[5]:

«Сергей Суворовын ротыжы немӹцвлӓн анзыл кымдыкыштым шӹмлен нӓлӓш приказым нӓлӹн. Салтаквлӓ, Сергей Суворовын кымылангдышы шамаквлӓжӹ, патыржы дӓ лӱддӹмӹлыкшы доно кымылангын, тышманым лӱддӹмӹн цӓктӓренӹт. Совет салтаквлӓ яжон кредӓлӹнӹт. Но теве Суворовын тӓнгжӹ Щербаков кола, Черкашин салтак шушырга, командир строй гӹц лӓктеш. Ротын цаткыды ылмыжым анжыде, фашиствлӓ ӹшке салтаквлӓштӹм кого тӹшкӓ доно атакыш цӓрнӹде колтенӹт. Ти веремӓн Суворовын юкшы утларак пингӹдӹн дӓ ӹнянӹн йонгалтын. Тӹдӹн «Родина верц! Сталин верц!» — сӹгӹрӓлмӹжӹ салтаквлӓн шоээмшӹ рӓдӹлӓн ӹнянӹм пыртен. Техень мӓгӓл шон, кынам мӓмнӓн ик салтакна ваштареш 20-30 доно гитлеровецвлӓ толыныт».

«Сӓмӹрӹк патыр Сергей Суворов ӹшке вӓржӹм осовын пингӹдӹн кычен. Тӹдӹн автоматшы атакуйышы тышманвлӓм туран сален. Суворов цӓкнен кердде, смейӹде. Тӹдӹ руш мӱлӓндӹм переген».

«Но теве кок пуля геройын кӓпӹш пырен. Суворов ӹшкӹмжӹм тышманлан ӹш пу. Тӹдӹ эче кым гӓнӓ шушргыш, но фашиствлӓ эчеӓт лишкӹ миэн кердделыт: Суворов тенгеок туран нӹнӹм сален. Туан сӓндӓлӹкӹн патыр эргӹжӹ шӹм гӓнӓ шушырген, но вӓржӹ гӹц карангде. Тӧр агыл кредӓлмӓш сутка шыпшылтын. Совет салтак — комсомолец Суворов — сӹнген. Тӹдӹн окопшы анзылны коклы утла колышы немӹц кӓп киэн. Тиштӹ тышман эртӹде! Дӓ лач йыдым веле, шушырвлӓ гишӓн дӓ шукы вим кредӓлмӓшкӹ пиштӹмӹжӹ гишӓн сила гӹц кешӹ Суворовым санитарвлӓ лыктыныт».

Нӹлӹмшӹ суткаэш, 17 июльын, якшарармеец Суворов шушырвлӓжӹ гишӓн 222-шы стрелковый дивизин 391-шӹ пасна медицина санитар батальонын госпиталешӹжӹ колен. Пӹтӓришӹ тайымы вӓржӹ — Мусино солан шӹгерлӓ[6].

СССР-ӹн Кӱшӹл Кӓнгӓш Президиумжын «Якшар Армин вуйлатышы дӓ рядовой составшылан Совет Союзын Геройжы лӹмӹм пумы гишӓн» 1943 иӓш 31 марташ указшы доно «фронтышты немӹц тышманвлӓ ваштареш кредӓлмӓштӹ командованин сӓр заданим яжон ӹштӹмжӹ дӓ патыр дӓ лӱддӹмӹ ылмыжым анжыктымы гишӓн» Совет Союз Герой лӹм доно колымыкыжы пӓлемдӓлтӹн[7].

Вара Калуга областьын Износки районыштышы Износки солашты ӹзяк-шоляк шӹгерлӓэш тайымы, тӹштӹ кӹзӹт паркым ӹштӹмӹ, дӓ геройлан памятник шалга. Анзыц мыгилӓэш мрамор гӹц ӹштӹмӹ плитӓм шагалтымы ылын, тӹштӹ тенге сирӹмӹ ылын: «Тиштӹ Совет Союзын Геройжы С. Р. Суворовым тайымы, тӹдӹ 1941-1945-шӹ ивлӓштӹшӹ вырсышты немӹц-фашист тышманвлӓ доно кредӓлмӓштӹ ӹлӹмӓшӹжӹм пуэн».

1951 ин ноябрьын Геройын мыгилӓэш бюстым шагалтымы, тӹдӹм пачмашты мары культура дӓ искусство деятельвлӓ ылыныт: журналист А. Докукин, поэт М. Казаков. М. Казаков вара тидӹн гишӓн тенге сирен:

«Мӹлӓнем Мары республика гӹц тӹжем уштыш ӧрдӹжӹштӹ Калуга областьышты район центрӹштӹ Износки солашты лиӓш вӓрештӹн. Мӹнь полководец дон мары салтакын фамиливлӓштӹ икань ылмы гишӓн когоэшнӹмемӹм таен кердделам, дӓ осовын руш ӹзӓ-шольывлӓ тӹдӹм шотеш пиштӹмӹ гишӓн»[8].

.

Ӓшӹндӓрӹмӓш

  • Суворовын лӹм доно Йошкар-Олашты ӧлицӓм (мемориал ангаан, 1974 ин 2 ноябрьын 14 №-ӓн пӧртеш вӓрӓнгдӹмӹ[9]) дӓ Калуга областьышты Износки солашты площадьым лӹмдӹмӹ.
  • Геройын лӹмжӹ доно Мары Элӹн Мари-Турек районын Сысоево кӹдӓлӓш школжым лӹмдӹмӹ.
  • Тӹдӹн лӹмжӹм Мари-Турек районыштышы Кого Руял 8-иӓш школ[10] дӓ МЭР-ӹн Мари-Билямор педучилище, кыдым тӹдӹ тымень пӹтӓрен, намалыныт[11].
  • Геройын лӹмжӹм Калуга областьышты Калугышты, Износкиштӹ, Мары Элӹн Мари-Турек районышты Сысоево солашты пионер дружинывлӓ намалыт.
  • Совет жепӹн «Октябрьский» совхозышты Совет Союз Герой С. Р. Суворов лӹмеш вымпелым ӹштӹмӹ. Герой-землякнан вымпелым кычыктымы годым передовиквлӓ лӹмеш тӹнг усадьбышты пӓшӓ слава флагым лӱктӹмӹ, а передовиклӓн ӹшкӹлӓнжӹ мактымы телеграммым колтенӹт, тӹдӹн сӹнгӹмӓшӹжӹ гишӓн вӓрӹштӹшӹ радио увертӓрен[12].
  • Герой лӹмеш Мари-Турек районышты Косолаповышты (1954 ин С.Р. Суворов лӹмеш сад покшалны), Сысоево солашты (1992 ин тӹдӹн лӹмӓн школ анзылны), Калуга область Износки солашты (1951 ин С.Р. Суворов лӹмеш скверӹштӹ) бюствлӓм шагалтымы.
  • 2015 ин июльын Геройын шачмы вӓрӹштӹжӹ, Мари-Турек районын Кого Вочарма солашты, вӓрӹштӹшӹ землячествын цацымыжы доно шачын-кушмы пӧртшӹ сага С. Р. Суворов лӹмеш Мемориал-парк комплексӹм пачмы[13].
  • Стелын мрамор плитӓвлӓэш Акпатр, Кого Вочарма, Кого Коршун, Изи Коршун, Малинкино, Пумари солавлӓштӹшӹ вырсы ветеранвлӓн лӹмӹштӹм сирӹмӹ, нӹнӹ ӹшке сӹнгӹмӓшӹжӹ доно пӓлӹмӹ совет жепӓш «Октябрь» совхозын пӹтӓришӹ бригадыштыжы пӓшӓленӹт[14].
  • Йошкар-Олашты кульура дӓ кӓнӹмӹ ӹрдӹ паркышты Слава Аллейӹштӹ С. Р. Суворовын мемориал плитӓжӹ улы.
  • Кулуга областьын Износково кӹдӓлӓш школын истори-краеведени музейӹштӹ С. Р. Суворовлан пасна стенд улы.
  • С. Суворовын сӓр подвигшӹ литературно-художественный произведенивлӓштӓт анжыкталтын: В. Шишковын «Когоэшнӹшӹ фамили», М. Калашниковын «Кого руш полководецӹн однофамилецшӹ», П. Константиновын «Тӹдӹ шӹдӹрвлӓ докы чонгештӹмӹ гишӓн шанен» шайыштмашвлӓштӹ, Дим. Орайын «Цолга шӹдӹр» повестьӹштӹ, В. Чалайын «Геройын солажы» лыдышышты, Н. Ильяковын, Й. Осминӹн дӓ М. Казаковын «Суворов гишӓн мырывлӓ», семӹм Д. Кульшетов дон Лев Сахаров келӹштӓренӹт. .
  • 2017 ин Мары Эл Республикӹштӹ Мари-Турек районышты Совет Союз Герой С. Р. Суворовлан 95 и теммӹм пӓлемдӹмӹ годым, пӹтӓришӹ гӓнӓ «Ӓтямӱлӓндӹм перегӹшӹвлӓ» видеофильмым анжыктенӹт, тӹдӹм Мары Эл гӹц поэт А. Шурыгинӹн лыдышыжы негӹцеш сӓмӹрӹквлӓн военно-патриотический движени активиствлӓ Калуга областьышты Геройын колымы вӓрӹштӹ Агафьино сола лишнӹ йӓмдӹленӹт[15].

Галерей

  • Мары Эл Республикӹн Мари-Турек районыштышы Кого Вочарма солашты герой С. Р. Суворов лӹмеш парк комплексӹм пачмы годым почётан караул

    Мары Эл Республикӹн Мари-Турек районыштышы Кого Вочарма солашты герой С. Р. Суворов лӹмеш парк комплексӹм пачмы годым почётан караул

  • Износки солашты бюст

    Износки солашты бюст

  • Мары Эл Республикӹштӹшӹ Мари-Турек районыштышы Косолап сола покшалны Совет Союзын Геройжы С. Р. Суворов лӹмеш сад

    Мары Эл Республикӹштӹшӹ Мари-Турек районыштышы Косолап сола покшалны Совет Союзын Геройжы С. Р. Суворов лӹмеш сад

  • Мары Эл Республикӹштӹшӹ Косолап солаштышы паркышты С. Р. Суворовлан бюст

    Мары Эл Республикӹштӹшӹ Косолап солаштышы паркышты С. Р. Суворовлан бюст

  • Йошкар-Олаштышы Суворов ӧлицӓн 14-шӹ №-ӓн пӧрт стенӓштӹ мемориал анга

    Йошкар-Олаштышы Суворов ӧлицӓн 14-шӹ №-ӓн пӧрт стенӓштӹ мемориал анга

  • Йошкар-Олаштышы Культура дӓ кӓнӹмӹ ӹрдӹ паркын Слава Аллейӹштӹ С. Р. Суворов лӹмеш мемориал анга

    Йошкар-Олаштышы Культура дӓ кӓнӹмӹ ӹрдӹ паркын Слава Аллейӹштӹ С. Р. Суворов лӹмеш мемориал анга

Примечани

  1. ↑ 1 2 Помним, скорбим, гордимся, 2016, с. 56.
  2. ↑ 1 2 Помним, скорбим, гордимся, 2016, с. 57.
  3. ↑ Помним, скорбим, гордимся, 2016, с. 33.
  4. ↑ Память народа::Поиск документов частей. pamyat-naroda.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 3 августын 2016. Архивируйымы 17 августын 2016 года.
  5. ↑ Дунаев Л. Герой Советского Союза Сергей Суворов // В поход : Красноармейская газета. — 1944. — 5 февраля (№ 18). — С. 2.
  6. ↑ Память народа :: Донесение о безвозвратных потерях :: Суворов Сергей Романович, 17.07.1942, умер от ран,. pamyat-naroda.ru. Тергӹмӹ кечӹ: 3 августын 2016. Архивируйымы 17 августын 2016 года.
  7. ↑ Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза начальствующему и рядовому составу Красной Армии» от 31 марта 1943 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1943. — 9 апрельӹн (№ 14 (220)). — С. 1. Архивировано 20 ноябрьын 2021 года.
  8. ↑ Суворов М. П. Листая страницы истории. Историко-краеведческий очерк. — Йошкар-Ола: Издательский центр ИП В. Я. Очеева, 2012. — С. 138. — 176 с.
  9. ↑ Улицы имени Героев Советского Союза / Марийский республиканский научно-краеведческий музей, Йошкар-Олинское городское отделение Всероссийского общества охраны памятников истории и культуры. — Буклет. — Йошкар-Ола, 1970. — С. 6. — 6 с.
  10. ↑ Постановление Совмина РСФСР от 24.05.1965 № 662 «О присвоении имён Героев Советского Союза учреждениям народного образования» (руш.). Правовая Россия (24 майын 1967). Тергӹмӹ кечӹ: 18 апрельӹн 2019. Архивировано из оригинала 17 апрельӹн 2019 года.
  11. ↑ Помним, скорбим, гордимся, 2016, с. 35.
  12. ↑ Гребнев А. Героические страницы. Суворовы не отступают // Марийская правда : Республиканская газета. — 1966. — 23 февраль (№ 46). — С. 13.
  13. ↑ Кошкина Д. В Марий Эл открыли парк в честь первого героя Советского союза по национальности мари. Марийская правда. Новости Республики Марий Эл (30 июльын 2015). Тергӹмӹ кечӹ: 1 мартын 2017. Архивируйымы 25 июльын 2018 года.
  14. ↑ Помним, скорбим, гордимся, 2016, с. 8.
  15. ↑ "Героя помнит народ". ИА "МАНГАЗЕЯ" (10 октябрьын 2017). Тергӹмӹ кечӹ: 27 ноябрьын 2020. Архивируйымы 5 декабрьын 2020 года.

Литература

  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
  • Первый герой из мари / Сост. А. Р. Соловьёв.— Йошкар-Ола: Марийский республиканский научно-краеведческий музей, 1989. — 8 с.
  • Суворов Сергей Романович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 315. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
  • Суворов Сергей Романович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 741. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
  • Суворов Сергей Романович // История Марийского края в лицах. 1941—1945 гг. Великая Отечественная война. — Йошкар-Ола: МарНИИЯЛИ, 2015. — С. 244—247. — 374 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-94950-070-5.
  • Износки. Посвящается 30-летию образования Износковского района Калужской области / Сост. В. А. Боев, А. П. Золотин. — Калуга: Гриф, 2015. — 136 с.
  • Помним, скорбим, гордимся / Сост. С. В. Ягодарова, отв. ред. В. С. Соловьёв. — Йошкар-Ола: Стринг, 2016. — 112 с.
  • Мочаев В. А., Соловьёв В. С., Соловьёв М. П. Суворов Сергей Романович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — 2-е изд. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2017. — С. 426. — 606 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-905314-35-3.

Ссылкывлӓ

«https://mrj.ruwiki.ru/w/index.php?title=Суворов,_Сергей_Романович&oldid=309734» гӹц нӓлмӹ