Психологын кечӹжӹ

Ирӹкӓн энциклопеди Википеди гӹц материал
Психологын кечӹжӹ
День психолога.jpg
Кын психолог профессин керӓл ылмыжы докы вниманим айыраш
Ӹштӓлтӹн 2023 ин 22 ноябрьын
Ӹштӹшӹ РФ-н Правительствыжы
Кечӹ 22 ноябрь
Кӹлдӓлтӹн 1994 ин Российӹштӹшӹ психологический обществым пачмы доно

Психологын кечӹжӹ (22 ноябрь) — психологический сферӹштӹ пäшäм ӹштӹшӹ цилä пäшäзӹн профессиональный айошты. 2023 и гӹц Российӹштӹ и йӹде 22 ноябрьын аялтеш. РФ Правительствын 2023 ишӹ 10 октябряш 1666 №-ӓн Постановленижӹ доно пингӹдемдӹмӹ, керäл распоряжениэш Михаил Мишустин кидпäлӹжӹм пиштен[1][2].

У айо кечӹм пингӹдемдӹмӹ гишäн постановленим РФ Президент Владимир Путинӹн шӱдӹмӹжӹ негӹцеш лыкмы. Психологвлäн кечӹштӹм ӹштäш дä тӹдӹм 22 ноябрьын пäлемдӹмӹ гишӓн 2022 ин 1 декабрьын эртӹшӹ II Конгрессӹн Сäмӹрӹк шӹмлӹзӹ дä наука, образовани шотышты вуйлатымы кадровый резервӹм виäнгдӹмӹ программым колыштшывлӓ логӹц ик участникшӹ шамакым лыктын][3].

Айон тӹнг шанымашыжы — эче ик гäнä психолог профессин керäл лимӹжӹм äшӹндäрӹктäш[4].

Российский образовани академин данныйвлäжӹ негӹцеш 2023 ин ноябрь тӹлзеш Российӹштӹ 25 тӹжем утла психолог улы. Тидӹ сферӹштӹшӹ специалиствлäм 67 халаштышы 101 вузышты йäмдӹлäт[5]. Россий правительствын данныйвлäжӹлäн келшӹшӹн, 2023 ин халыклан психологический палшыкым пумы сферӹштӹ 7 миллион утла эдем пäшäлä.

Истори

Вес сäндäлӹквлäштӹшӹ айон кечӹжӹ

Цилä сäндäлӹкӹштӹшӹ психический шулыкын кечӹм (World Mental Health Day) ООН негӹцеш 1992 и гӹц 10 ноябрьын эртäрäш тӹнгäлӹнӹт[6]. Шулыкым перегӹшӹ цилä сäндäлӹк лоштышы организаци дä Психический шулык шотышты цилä сäндäлӹкӹштӹшӹ федераци инициаторвлä линӹт. Айо сакой велвлäштӹ тӹнäрӹ кымдан пäлӹмӹ лин, седӹндон кок иштӹ, 1994 ин, ВОЗ-ын тӹнг секретарьжы айолан и йӹде пасна ядмашым айыраш шанымашым лыктын, кыды гишäн цилӓ сäндäлӹкӹштӹ психологвлäн конференцивлäштӹ и мычкы кымдан кäнгäшäш тӹнгäлӹт. Тенге гӹнят айон тӹнг шанымашыжы психологвлäм пäшäзӹ семӹнь мактымаш агыл, а психический шулыкын проблеммӹвлӓжӹ гишӓн пӓлӹмӓшӹш кузакташ. США-штӹ южшы штатыштыжы Психологин кечӹжӹм (Psychology Day) 27 майын аят[7], а 14 июльын — Психологвлäм мактымы национальный кечӹм (National Psychologist Appreciation Day)[8][9].

Российӹштӹ

Психологвлäн неофициальный профессиональный айом 2000 и гӹц пäлемденӹт. 1994 ин 22 ноябрьын Москвашты Российӹштӹшӹ психологический тӹшкäн, сäндäлӹкӹштӹнä психологвлӓн сек кого профессиональный дä научный организацин, Учредительный погынымаш эртӓрӓлтӹн, а 2000 и 22 ноябрь гӹц Москвашты и йӹде Психологын кечӹжӹ неофициально аялтын. Айымы кечэш Российӹштӹшӹ психологический тӹшкäм 1994 ин ӹштӹмӹ кечӹм айырымы. Мероприятивлäн тӹнг инициатор семӹнь М. В. Ломоносов лӹмӓн Московский кугижäншӹ университет ылын[10]. Тидӹ кечӹнок 1966 и МГУ-н психологи факультетшӹм пачмы. Ӹлен-толын айымашкы сäндäлӹкӹштӹшӹ молы университетäт ушненӹт, а 2023 ин айо официальный статусым нäлӹн.

А 2023 ин 10 октябрьын Российӹн правительствыжы 22 ноябрьым Психологын кечӹжӹ семӹнь официально пингӹдемден. Постановлениш премьер-министр Михаил Мишустин кидпӓлӹжӹм пиштен[1][2]. 22 ноябрьым Российӹштӹ психологвлäн кечӹштӹ семӹнь увертäрӹмäш профессиональный эдемвлäн виäнгмäштӹжӹ эче ик кого ашкыл семӹнь ылеш[11].

Сäмӹрӹквлä доно пäшäлӹшӹ психологын пäшäжӹ

Професси гишäн

Психолог — тидӹ пäшäзӹ, кыды эдемӹн йӓнгшӹн цилӓ лыкшым, психика дä тӹдӹн кӹшкäржӹм, тенгеок тӹдӹн, йӹр ма улы, цилӓ доно ылшы кӹлӹм ланзыла. Психологвлä, ӹшке тыменьмӹ кӱкшӹцӹм дӓ квалификацим шотеш нӓлӹн, ӹлӹмӓшӹн шукы йиш сферӹштӹжӹ (пäшä, йиш (семня), тыменьмӹ шотышты) дä сакой иӓш эдемвлӓ доно пäшäм ӹштäт[12].

Эмпатин (вес эдемӹн йäнгжӹм ынгылен мыштымаш) кого кӱкшӹцшӹ — кӹзӹтшӹ психолог докы сек тӹнг ядмаш, эдемвлä доно пäшäм ӹштӹдӹмӹ, шӹмлӹмӹ пäшäм шоктышыланат. Тидӹ сферышты цацышы пäшäзӹвлäм тӹнг мыштымашлан тымдат — пациентвлä гӹц тенге карангаш, вес эдемлäн ӹшке кöргӹ шижмäшӹм äптӹртäш ирӹкӹм пуаш агыл манын. Толшы эдемвлäн ядмашышты шӹренрäк тинäркӹ путыйалт шӹцшӹ ылыт, психологлан ӹшке шӹмлӹмäшӹтӹжӹ эдемӹн эртӹшӹ ӹлӹмäшӹшкӹжӹ пыраш вäрештеш, малын манаш гӹнь, лачок тидӹ ядмаш тöр кыце лимӹм раскыдемдäш палша. Психологический состояним ланзылымаш, пасна кайыш, сихологический норма гӹц карангшывлӓ доно тӧрлäтӹмӹ пäшä дӓ пäшäм тӧр айырен нäлмäш (профориентаци) — цилä тидӹ психологын пäшäшкӹжӹ пыра. Психологи шотышты пäшäзӹ лиäш манын кӱшӹл тыменьмӹ заведеништӹ психологический факультетым тымень лäкмӹлä[13][10].

Кӱ ая

Российӹштӹ айом кугижäншӹ кӱкшӹцӹштӹ увертäрӹмӹ агыл гӹнят, Психоловлäн кечӹштӹм кымдан пäлемдäт. Шамак толшеш, Российӹштӹшӹ университетвлäштӹ. Сӓндӓлӹкӹштӹнӓ сек анзыц Москва дон Санкт-Петербургышты «Психологи» дисциплинӹм тыменяш тӹнгäлӹнӹт. Тидӹ кечӹн профессиональный айо доно психологи палшыкым пумы шотышты лӹмӹн ӹштӹмӹ подразделенивлäн пäшäзӹвлäштӹм аяш лиэш, нӹнӹ МЧС-ышты, молы ведомство дон сакой школвлäштӹ, лӹмӹн пачмы тыменьмӹ вäрвлäштӹ тетявлä доно пäшäм ӹштäт[13].

Айон овуцажы

Психологын кечӹжӹ тидӹ пäшäзӹвлäн профессиональный пäшäштӹн керäл ылмыжым пäлемдӹшäшлык. Тидӹ айо кечӹн и йӹде конференци, семинар, лекцивлä эртäт, нӹнӹ ӹлӹмäш гӹц нäлмӹ темым кäнгäшäш палшат, кӹзӹтшӹ психологин ядмашыжы дä сӹнгӹмäшвлäжӹ ланзылалтыт. Тенгеок пасна тӹшка дон лишӹл эдемвлä жепӹм аен эртäрäт, концерт, банкет дä пуры шамаквлä лиäлтӹт[10].

Ынгай фактвлä

  • hh.ru увертäрӹмӹжӹ негӹцеш 2023 и октябрьэш, Москошты 5,5 тӹжем «психолог» пäшä вäр йäрä ылеш. Шукы пäшäм пушывлäн полный занятостьэш дä цилä пäшä кечэш психолог келеш.
  • Пӹтäртӹш ивлäштӹ онлайн-платформывлäштӹ психолог доно пäшäм ӹштӹмäш виäнгӹн (Ясно, Zigmund. Online, AIBY дä молат). Окса шотышты пасна эдем доно пäшäм ӹштӹмӹ сесси 3 тӹжем тäнгä нäрӹ ылеш.
  • Российӹн Минздравышты маныт: 2023 и июль гӹц поликлиникӹвлäштӹ лецӹмӓщ дӓ психологи шотышты палшык кабинетвлä пачылтыт, тӹшкӹ ӹшкевуя äли врачын келесӹмӹжӹ семӹнь вäрештäш лиэш[9].

Тенгеок анжы

Примечани

  1. ↑ 1 2 Александр Астафьев/. Правительство утвердило 22 ноября Днем психолога. ТАСС (14 октябрьын 2023). Тергӹмӹ кечӹ: 21 ноябрьын 2023.
  2. ↑ 1 2 Правительство утвердило 22 ноября Днём психолога. government.ru. Правительство Росcии (14 октябрьын 2023). Тергӹмӹ кечӹ: 21 ноябрьын 2023.
  3. ↑ В РФ утвердили День психолога 22 ноября. bfm.ru. BFM.RU (15 октябрьын 2023). Тергӹмӹ кечӹ: 21 ноябрьын 2023.
  4. ↑ Мария Маковей. Теперь официально: 22 ноября — День психолога в России. sport-express.ru. Спорт-экспресс (16 октябрьын 2023). Тергӹмӹ кечӹ: 21 ноябрьын 2023.
  5. ↑ Всемирный день психолога. ikp-rao.ru. Институт коррекционной педагогики. Тергӹмӹ кечӹ: 21 ноябрьын 2023.
  6. ↑ Всемирный день психического здоровья. Всемирная организация здравоохранения. Тергӹмӹ кечӹ: 21 ноябрьын 2023.
  7. ↑ День психолога в США. m.webplus.info. Webplus.info. Тергӹмӹ кечӹ: 21 ноябрьын 2023.
  8. ↑ Национальный день признательности психологам (англ.). /blogs.cooperhealth.org. Inside Cooper (13 июльын 2023).
  9. ↑ 1 2 Когда отмечают День психолога в России: дата и история. rbc.ru. РБК Life (21 ноябрьын 2023). Тергӹмӹ кечӹ: 21 ноябрьын 2023.
  10. ↑ 1 2 3 День психолога 2023: история и традиции праздника. kp.ru. Семья. Тергӹмӹ кечӹ: 21 ноябрьын 2023.
  11. ↑ 22 ноября – день психолога в России. psyjournals.ru (22 октябрьын 2023). Тергӹмӹ кечӹ: 21 ноябрьын 2023.
  12. ↑ День психолога. kakoysegodnyaprazdnik.ru. Какой сегодня праздник. Тергӹмӹ кечӹ: 21 ноябрьын 2023.
  13. ↑ 1 2 Евгений Майструк. День психолога: запутанная история сложной науки о непростой душе. radiosputnik.ru. Радио sputnik (22 ноябрьын 2021). Тергӹмӹ кечӹ: 21 ноябрьын 2023.
«https://mrj.ruwiki.ru/w/index.php?title=Психологын_кечӹжӹ&oldid=313514» гӹц нӓлмӹ