Прохоров, Зинон Филиппович
| Зинон Филиппович Прохоров | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
| Шачмы кечӹ | 1909 и 11 сентябрь | |||
| Шачмы вӓр | а. м. Кугу Олыкъял, Казанский губерни, Россий импери | |||
| Колымы кечӹ | 1944 и 19 сентябрь (35 и) | |||
| Колымы вӓр | Ходош сола, Румыни | |||
| Пырымаш |
 СССР |
|||
| Войскан йиш | стрелковый войска | |||
| Служымы жеп | 1937—1944 | |||
| Звани |
гвардин лейтенант  |
|||
| Часть | 81-шӹ гвардейский стрелковый дивизи | |||
| Командуен | 235-шӹ гвардейский стрелковый полкын стрелковый взводшы доно | |||
| Кредӓлмӓш/вырсы | Кого Отечественный вырсы | |||
| Награда дӓ преми |
|
|||
 Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа | ||||
Зинон Филиппович Прохоров (1909 и 11 сентябрь — 1944 и 19 сентябрь) — Кого Отечественный вырсын салтакшы, гвардин лейтенант, Совет Союзын Геройжы.
Ӹлӹмӓш корныжы
1909 ин 11 сентябрьын Мары Эл Республикӹн Волжск районыштышы кӹзӹт Карай сола администрациш пырышы Кугу Олыкъял солаэш мары семняэш шачын. Йишӹштӹ 11-шӹ тетя ылын. Ӓвӓжӹ — Ксения Тихоновна, ӓтяжӹ — Филипп Петрович, кокшы гильдин купец.
5 классым тымень пӹтӓрен: пӹтӓришӹ кок и пашкуды руш Никольское солаштышы Николо-Кукмор земский школышты тыменьӹн, кымшы класс — шачмы солаштышы церковно-приходской школышты, вара — Сотнурыштышы кок классан школышты[1].
1930 ин З. Прохоровын хозанлыкшым раскулачиваенӹт, йишӹм Мары область гӹц поктен колтенӹт, солашкы 3 иштӹ Москвашкы ходатайствым сирӹмӹ паштек веле пӧртӹл кердӹнӹт[1].
1937 ин шӹжӹм Якшар Армиш нӓлӹнӹт. 1938 ин немӹцвлӓ гӹц Вадывел Белоруссим ытарымашты ылын, 1939 ин — финн вырсышты[1].
Изирӓк офицервлӓм йӓмдӹлӹмӹ курсвлӓм пӹтӓрӹмӹкӹ, 1941 ин 6 мартын З. Ф. Прохоровлан «изирӓк лейтенант» камандир званим пуэнӹт.
Кого Отечественный вырсы тӹнгӓлмӓш
1941 ин 22 июньын, Кого Отечественный вырсы тӹнгӓлмӹ пӹтӓришӹ кечӹн, взвод командир З. Ф. Прохоров ӹшке салтаквлӓжӹм сӓр тревога доно кӹнӹлтен, а вырсын кокшы кечӹн нӹнӹ немӹцвлӓ доно кредӓлӓш пижӹнӹт. Прохоровын взводшын пулемётчиквлӓ кым тӹлзӹ нӓрӹ цӓрнӹде кредӓлӹнӹт. 1941 ин 15 сентябрьын Зинон Прохоров нелӹн шушырген, дӓ тӹдӹм Кечӹвӓлвел-Вадывел фронтын госпитальыш колтенӹт.
Лицӓлтмӹ курсым эртӹмӹкӹ, тӹдӹм сибиряквлӓн стрелковый дивизиш колтенӹт, нӹнӹ Сталинградыш Мӹндӹр Ирвец толыныт.
Подвиг
З. Ф. Прохоров осовынок 1944 ин сентябрьын Румыни территориштӹ эртӹшӹ кредӓлмӓштӹ айыртемӓлтӹн. 19 сентябрьын тӹдӹн командуйымы взводшы Ходош сола лишнӹшӹ кӱкшӹц верц кредӓлӹн. Салтаквлӓлӓн анзыкы кеӓшӹштӹ тышманын дзотын кого пулемёт тыл мешӓен. Гвардин лейтенант Прохоров, кидешӹжӹ гранатывлӓӓн кӹлдӹшӹм кычен, тышманын тыл точка докыла авалянен кеен. Тышманын пулемёт якте 15 метр гӹц шукы агыл кодмыкы, Прохоров гранатывлӓм шуаш йӓмдӹлӓлтӹн, но тышманын пульыжы вургымла кидшӹм шушыртен. Тӹнӓм Зинон лишкӹрӓк авалянен кеен дӓ, киэн, шалахай кидшӹ доно граната кӹлдӹшӹм шуэн. Кого пыдештмӓш паштек пулемёт лӱӓш цӓрнен. Прохоров кӹньӹл шагалын дӓ сӹгӹрӓлӹн: «Анзыкы! Родина верц!».
Но ти жепӹн пулемёт эчеӓт пӓшӓжӹм тӹнгӓлӹн. Прохоров нелӹн шушырген, но, остатка вижӹм поген, пулемёт докы кыргыжын дӓ ӹшке кӓпшӹ доно тышман дзотын амбразурыжым питӹрен.
СССР-ӹн Кӱшӹл Советӹн Президиумжын 1945 и 24 марташ Указшы доно фронтышты немӹц тышманвлӓ ваштареш командованин сӓр заданивлӓм яжон ӹштӹмӹжӹ дӓ тӹгодым патырым дӓ геройствым анжыктымыжы гишӓн гвардин лейтенантшы Прохоров Зинон Филипповичлӓн Совет Союзын Геройжы званим пумы (колымыжы паштек).
Тыргу-Муреш (Румыни) халашты совет салтаквлӓн ӹзӓк-шоляк мыгилӓэш тайымы.
Наградывлӓ
- «Шӧртньӹ Шӹдӹр» медаль (24.03.1945);
- Ленин орден (24.03.1945);
- II степенян Отечественный вырсы орден (20.09.1944).
.jpg)
Ӓшӹндӓрӹмӓш
З. Ф. Прохоровын лӹмжӹ доно Волжскышты дӓ Йошкар-Олашты, тенгеок Олылъял дон Карай солавлӓштӹ ӧлицӓвлӓм лӹмдӹмӹ. Тиштӹ геройын обелисквлӓм шагалтымы.
Кугу Олыкъял солашты музей-пӧртӹм пачмы.
Мемориал ангавлӓм Волжск районын Сотнур школышты, Сотнур МТС-штӹ, Олыкъял Музей-пӧртӹштӹ, Йошкар-Олашты Прохоров ӧлицӓштӹ вӓрӓнгдӹмӹ.
Литература
- Максимов А. Ф. Шагнул солдат в бессмертие (к 60-летию героического подвига и 95-летию со дня рождения Героя Советского Союза Зинона Филипповича Прохорова) // Марийский архивный ежегодник. — Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, 2004. — С. 87—92. — 500 экз.
- Прохоров Зинон Филиппович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 294. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.
- Прохоров Зинон Филиппович // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 656—657. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
- Прохоров Зинон Филиппович // История Марийского края в лицах. 1941—1945 гг. Великая Отечественная война. — Йошкар-Ола: МарНИИЯЛИ, 2015. — С. 197—198. — 374 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-94950-070-5.
Ссылкывлӓ
- Зинон Филиппович Прохоров (руш.). Сайт «Герои страны».
Ти статьяш РУВИКИ-н вес статьявлӓжӹ ак колтеп. |
.svg){kind=link}
- ↑ 1 2 3 Максимов, 2004.