Йошкар-Олан гербшӹ

Тӹнг статья: Йошкар-Ола

Йошкар ола гербшӹ
Детальвлӓ
Пингӹдемдӹмӹ	2011 ин 22 июньын
Корона	Вӹц пӱӓн шӧртньӹ башнян корона, обручыштыжы — мары халык орнамент
Щит	Француз кловой
Молы детальвлӓ	Шӧртньӹ шуран дӓ кӹчӓн ши шарды

Россий Федерациштӹшӹ Мары Эл Республикӹн «Йошкар-Ола хала» муниципальный образованин гербшӹ (руш. Герб муниципального образования «Город Йошкар-Ола» Республики Марий Эл Российской Федерации) — Йошкар-Ола халан кугижӓншӹ символжы, сӹнжӹ: кловой цӹреӓн геральдический щитӹштӹ шӧртньӹ шуран дӓ кӹчӓн ши шарды анжыкталтын. Щит вӹлнӹ вӹц пӱӓн шӧртньӹ башнян корона, обручыштыжы — мары халык орнамент. Кӹзӹтшӹ гербӹм 2011 ин 22 июньын пингӹдемдӹмӹ.

Гербӹн сӹнжӹ

Кӹзӹтшӹ гербӹм 2011 ин 22 июньын «Йошкар-Ола хала» хала округын депутатвлӓн вӹзӹмшӹ созывын погынымашышты пингӹдемдӹмӹ. Техень пынзалтышым теве малын лыкмы: Екатерина II императрицӹн указшы доно гербӹштӹ кловой цӹрештӹ ши шарды анжыкталтшашлык. Но Царевококшайскын гербӹштӹшӹжӹ ӓвӓ шардыла кайшы шурдымы шарды ылын.

Гербӹн геральдический сӹнжӹ:

«Йошкар-Ола хала» муниципальный образованин гербшӹ кловой цӹреӓн геральдический щитӹштӹ шӧртньӹ шуран дӓ кӹчӓн ши шардан ылеш. Щит вӹлнӹ вӹц пӱӓн шӧртньӹ башнян корона, обручыштыжы — мары халык орнамент.

Ти гербӹм Россий Федерацин Кугижӓншӹ геральдический регистрӹш пыртымы агыл.

Гербӹм критикуйымаш

РФ Геральдический кӓнгӓшӹн специалиствлӓжӹн шанымышты семӹнь, кӹзӹтшӹ герб — «проста дӓ шотдымы» ылеш дӓ «руш йӹлмӹн грамотыжым дӓ историжӹм пӓлӹдӹмӓшӹм анжыкта», вет исторический источникӹштӹ хала гербӹн фигурыжым «ши шарды» семӹнь сирен анжыктымы, тенгежӹ гӹнь, ӓвӓ шарды ылеш.

Истори

Царевококшайскын 1781-шӹ иӓш гербшӹ

1781 ин 18 октябрьын Екатерина II императрицӹн лӹмӓн указшы доно Сенатын Азан наместничесвӹштӹшӹ халавлӓлӓн гербвлӓм пингӹдемдӹмӹ гишӓн докладшы доно халан пӹтӓришӹ гербшӹм ӹштӹмӹ. Царевококшайскын гербшӹ хала гербвлӓн традиционный форман ылын — француз форман кредӓлмӹ щит, виӓш оголан, ӱл оголвлӓжӹм йӹргештӹмӹ, ӱлнӹ сек покшалны — кашаргы.

Гербӹн кӱшӹл пелӹштӹжӹ — ошышты — шӧртньӹ коронан дӓ якшар шылдыран шим дракон — Азан губернин (анж. Зилант) символжы дӓ Царевококшайск халан тӹдӹн кӧргӹшкӹ пырымыжым анжыктымаш. Ӱл пелӹштӹжӹ — кловой цӹрештӹ — ши шарды.

Царевококшайскын исторический гербшӹ: щитӹн кӱшӹл пелӹштӹжӹ Азан герб анжыкталтын, ӱл пелӹштӹжӹ

кловой цӹрештӹ шардым анжыктымы, тидӹжӹ ти вӓрӹштӹ ӹлӹшӹвлӓн техень йӓнӹм кычымыштым анжыкта.

Царевококшайскын 1859 иӓш гербшӹ

Кловой щитӹштӹ ши шарды. Ирӹкӓн лаштыкышты Азан губернин гербшӹ. Щит вӹлнӹ стенӓӓн ши корона, йӹржӹ — Александровский лентӓ доно ушымы шӧртньӹ пӓрцӓвлӓ. Гербӹн авторжы Бернгард Васильевич Кёне ылеш. Проектӹм Кёне эртӓрӹмӹ реформа годым йӓмдӹлӹмӹ.

Совет жеп

Совет власть тӹнгӓлмӹ годшен Царевококшайскын гербшӹ кычылталтде. У гербӹм 1968 ин 18 августын веле пингӹдемдӹмӹ. Герб проектӹн авторжы — тӹ жепӹн республикӹштӹшӹ краеведческий музейӹн научный пӓшӓзӹжӹ Н. В. Иванов.

Герб традиционный щит форман ылеш, кӱшӹл оголвлӓжӹ — виӓшвлӓ, кок ӱлжӹ йӹргештӹмӹ ылыт, ӱлнӹ покшалны — кашаргы. Щитӹн кӱшӹл тӹрӹштӹжӹ «Йошкар-Ола» сирӹмӹ, тӹдӹн лӹвӓлнӹ мары орнаментӓн тореш корны. Щитӹн кӱшӹл пелӹштӹжӹ покшалны лым пӹрцӹкӹн силуэтшӹ, тӹдӹн кӧргӹштӹ — куд пӱӓн арава. Щитӹн ӱл пел лаштыкыштыжы шарды анжыкталтын. Щитӹн шалахай пелӹжӹ кловой цӹреӓн, вургымлажы — якшаргы. «Йошкар-Ола» сирӹмӹм ош фонышты шӧртьнӹ цӹре доно ӹштӹмӹ. Лым пӹрцӹкӹн силуэтшӹ дӓ куд пӱӓн арава, тенгеок шарды ош цӹреӓн ылыт, йӹрӹштӹ шӧртньӹ цӹре доно айырымы. Щит Якшар халан летописьӹштӹжӹ кредӓлмӹ лаштыквлӓжӹм пингӹдемдӓ. Гербӹн тӹнг фонжым ӹштӹшӹ кловой дон якшар цӹревлӓ РСФСР кугижӓншӹ флагын цӹревлӓжӹм ӓшӹндӓрӹктӓт, тӹдӹн составышкыжы Йошкар-Ола ӹрдӹ халаан Мары АССР-ӓт пырен. Мары тӹрлӹмӓш гӹц нӓлмӹ традици семӹнь ош цӹреэш тӹрлӹмӹ халык тӹрлец, ош фонышты «Йошкар-Ола» сирӹмӹ гербӹн Мары АССР-ӹн, кӹзӹт Мары Эл Республикӹн ӹрдӹ халажын гербшӹ ылмым пӓлемдӓ. Лым пӹрцӹк — Мары выжалышашлык машинӓвлӓм ӹштӹшӹ заводын символжы, тӹдӹн продукцижӹ СССР-ӹштӹ веле агыл, молы вӓреӓт кымдан пӓлӹмӹ ылын. Тӹ жепӹнок лым пӹрцӹк халан кышты вӓрлӓнӹмӹжӹм анжыктен — тӹдӹ ӱштӹ тел ылмы кымдемӹштӹ вӓрлӓнӓ. Лым пӹрцӹк покшалнышы куд пӱӓн арава кӹртним обрабатывайымы промышленностьын яжон пӓлӹмӹ символжы ылеш. Щитӹн ӱл лаштыкыштыжы — ош шарды — пуры кымылын дӓ вин символжы.

У жеп

Йошкар-Олан гербшӹм 2005 ин 28 октябрьын пингӹдемдӹмӹ.

Кловой цӹрештӹ ши ӓвӓ шарды, щит вӹлнӹ — вӹц пӱӓн башнян шӧртньӹ корона дӓ обручыштыжы мары халык тӹрлец.

Исторический гербӹн реконструкцижӹн авторвлӓжӹ Мары Эл Республикӹн заслуженный художникшӹ И. В. Ефимов дӓ Татарстан Республикӹн Наукывлӓн академин истори институтшын аспирантшы П. И. Ефимов ылыт. Йошкар-Олан эмблемӹштӹжӹ шардын силуэтшӹ 1781 иӓш герб доно кӹлжӹм анжыкта.

Йошкар-Олан ти гербшӹ Россий Федерацин кугижӓншӹ геральдический регистрӹш пырталтын (37д протокол, 3329 №).

2011 ин, Екатерина II мператрицӹн указшы доно гербӹштӹ кловой цӹрештӹ ши шарды лишӓшлык ылмым шотыш нӓлӹн, гербӹн геральдический описанишкӹжӹ тӧрлӓтӹмӓшвлӓм пыртымы.

Но лачокшым гӹнь Царевококшайскын гербӹштӹжӹ шарды шурдымы ылын, тӹдӹ утларак ӓвӓ шардыла кайын. Седӹндоно Йошкар-Олан 2011 ин пингӹдемдӹмӹ гербшӹм кугижӓншӹ регистрӹш пыртыделыт.

Примечани

Литература

• Иванов А. Г. Городские гербы Царевококшайска XVIII века // Вестник Марийского государственного университета. — 2012. — С. 58—61. — ISSN 2072-6783. Архивировано 21 ноябрьын 2016 года.