Аярын цилӓ сӓндӓлӹк лоштышы кечӹжӹ
| Аярын цилӓ сӓндӓлӹк лоштышы кечӹжӹ | |
|---|---|
 | |
| Тип | Международный |
| Официально | International Sun Day |
| Вес семӹнь | Аярын цилӓ сӓндӓлӹк лоштышы кечӹжӹ, Аярын международный кечӹжӹ |
| Пӓлемдӓт | и йӹде |
| Кечӹ | 3 май |
| Пӓлемдӹмӓш | лекци, семинар дӓ выставкывлӓ |
Аярын кечӹжӹ (англ. International Sun Day) — и йӹде 3 майын эртӓрӹмӹ международный айо.
Тӹнг цель — обществын вниманижӹм энергин уэмдӓлт кердшӹ источниквлӓм кычылт кердӓш манын йӧнвлӓ докы виктӓрӹмӓш, тенгеок аяран энергим цилӓлӓн пӓлӹмӹм ӹштӹмӓш[1].
Айон историжӹ
Аярын кечӹжӹм Дэннис Хэйес, йӹр ылшы цилӓм перегӹмӓш шотышты америкӹштӹшӹ активист дӓ аяран энергин ӹнян эдемжӹ, пачын. 1970 ин Хэйес пӹтӓриш гӓнӓ Мӱлӓндӹн кечӹжӹм эртӓрен, а икманяр жепӹштӹ аяр лӹмеш техеньок айом ӹштӓш решен[2]. 1978 ин 3 майын президент Джимми Картер США-шты Аярын кечӹм официально увертӓрен[3].
Международный кӱкшӹцӹштӹ 3 майын Аяран энергин международный обществын (МОСЭ) (англ. ISES-Europe) Европыштышы отделенин инициативӹжӹ семӹнь пачмы ылын[4][5]. Тӹдӹн шанымашыжы: общественностьын, политика деятельвлӓн да кугижӓншӹвлӓм вуйлатышывлӓн внимаништӹм Аярын энергижӹн пӧрттӱ источникшӹм шӹрен кычылт кердмӓшӹш вниманим виктӓрӹмӓш лин. Айом эртӓрӓш манын энтузиаствлӓм, общественный организацивлӓм дӓ частный компанивлӓм ӱжӹнӹт.
Традицивлӓ
Аярын кечӹжӹ Аяран энергин международный обществыш пырышы цилӓ сӓндӓлӹкӹштӹ эртӓрӓлтеш. Шукыжы годым Российӹштӹ, Европышты дӓ США-шты.
Айо кечӹн аяран энергин мам кердмӹжӹм дӓ тӹдӹм пакыла планетӹштӹ кычылташ ярал лишӹ йӧнӹм анжыктышы тематический мероприятивлӓ эртӓрӓлтӹт. Мероприятивлӓ лошты кечӹ батарейвлӓн, аяран энергим вел кычылтшы ӹлӹмӹ пӧртвлӓн пӓшӓ проектвлӓн, электромобиль дӓ ти энерги палшымы доно пӓшӓлӹшӹ двигательвлӓн выставка пӓшӓм ӹштӓ. Тенгеок тымдышы мастар-класс, семинар, конгресс, конференци, школьный дӓ студенческий проектвлӓн конкурсвлӓ эртӓрӓлтӹт. Тыменьшӹвлӓ сек яжо рисункылан конкурсвлӓм яратат. Научно-исследовательский учрежденивлӓштӹ виш амасан кечӹвлӓ эртӓт. Цилӓ сӓндӓлӹкӹн тӹрлӹ вел гӹц ученыйвлӓ вӓшлимӓшӹм эртӓрӓт, энергетика доно кӹлдӓлтшӹ пӹсӹ ядмашвлӓм ланзылат[6]. Аярын кечӹжӹ лӹмеш тематический программывлӓ кок ӓрня якте кеӓт[7].
Ынгай фактвлӓ
- Славян культурышты аяр доно кӹлдӓлтшӹ нӹл астрономический явлени кого вӓрӹм нӓлеш: Шошымшы равноденствин кечӹжӹ, Кӓнгӹжшӹ солнцестоянин кечӹжӹ, Шӹжӹшӹ равноденствин кечӹжӹ, Телшӹ солнцестоянин кечӹжӹ.
- Йыдпелвел Корейӹштӹ и йыде 15 апрельӹн ти кечӹн шачшы Ким Ир Сен лӹмеш «Аярын кечӹжӹ» эртӓрӓлтеш. Гражданвлӓлӓн шукыжы годым дефицитӓн продуктым пуэдӓт.
- Айом пыртымы паштек Европышты проектвлӓн, кышты аяр энерги бытышты дӓ производствышты кычылталтеш, чотышты когоэмӹн.
- Британский Стоунхендж кӓнгӹжшӹ солнцестояни доно кӹлдӓлтшӹ сек шукердшӹ металлический памятник ылеш.
- Аяр шергӓкӓн шӹдӹр семӹнь шотлалтеш — тӹдӹн веществошты шукы шӧртньӹ дӓ уран улы[8].
Тенгеок анжы
Примечани
- ↑ Международный праздник — День Солнца. Культура.рф. Тергӹмӹ кечӹ: 23 апрельӹн 2024.
- ↑ Graetz, Michael J. The end of energy : the unmaking of America's environment, security, and independence (англ.). Library "Internet Archive". Тергӹмӹ кечӹ: 23 апрельӹн 2024.
- ↑ Proclamation 4558—Sun Day, 1978 (англ.). The American Presidency Project.
- ↑ https://www.meteovesti.ru/news/1651556409928-vsemirnyy-den-solnca-otmechaetsya-segodnya. Метеовести (3 майын 2022). Тергӹмӹ кечӹ: 23 апрельӹн 2024.
- ↑ 3 мая – день Солнца и паранормальных явлений. Журнал "Добро" (3 майын 2023). Тергӹмӹ кечӹ: 23 апрельӹн 2024.
- ↑ 3 мая – Всемирный день Солнца. Национальная библиотека Удмуртской Республики. Тергӹмӹ кечӹ: 23 апрельӹн 2024.
- ↑ Sun Day (англ.). Days Of The Year. Тергӹмӹ кечӹ: 23 апрельӹн 2024.
- ↑ День Солнца. Журнал "Кто?Что?Где? ". Тергӹмӹ кечӹ: 23 апрельӹн 2024.
Ти статьяш РУВИКИ-н вес статьявлӓжӹ ак колтеп. |
.svg){kind=link}